Gezocht: organisaties om mee te werken aan rookvrije buurten

Rookvrije buurten als ‘het nieuwe normaal’: daar dromen wij bij Gezond Leven van. Daarom starten we met een project in vier buurten, waar we stappen zetten om rookvrij als sociale norm te installeren. Wil jij hier als lokale organisatie aan meewerken? Dan zijn wij op zoek naar jou!

Vanaf september gaan we op zoek naar vier organisaties die samen met ons een participatief traject willen uitrollen. Het doel van het project? Een methodiek ontwikkelen die inzet op het veranderen van de sociale norm van roken op buurtniveau. We schenken daarbij bijzondere aandacht aan participatie, gaan op zoek naar een draagvlak en willen buurtbewoners in een maatschappelijke kwetsbare situatie betrekken en empoweren.

4 trajecten, 4 stappen

Concreet zijn we op zoek naar 4 organisaties die in buurten actief zijn (wijkgezondheidscentrum, wijkwerking, buurtinitiatief, wijkregisseur, buurtcentrum …) en die samen met ons zo’n traject willen opzetten. Dat bestaat uit verschillende stappen:

  • Analyse van de buurt. Kenmerken van de buurt worden in kaart gebracht, waaronder ook de huidige sociale norm rond roken.
  • Uitdagingen formuleren. Samen met de buurt brainstormen we hoe we de uitdagingen omtrent de sociale norm rond roken kunnen aanpakken.
  • Actieplan opstellen en uitvoeren.
  • Evaluatie van het actieplan en de eventuele verandering van de sociale norm rond roken.

We mikken op november 2021 om effectief te starten met het traject. In mei 2023 loopt het traject ten einde en willen we bovenstaande stappen afgerond hebben.

Dit project wordt gefinancierd door Kom op tegen Kanker. Om het traject mee op te zetten, voorzien we een vergoeding van €10 000 per organisatie.

Waarom dit project?

Al vele jaren neemt Gezond Leven initiatieven om ‘rookvrij’ als sociale norm meer ingang te doen vinden. Het goede nieuws? Het aantal rokers is de laatste twintig jaar sterk verminderd en velen zijn intussen gestopt met roken. Maar we zien grote verschillen tussen verschillende sociaaleconomische klassen. Zo zijn het vooral hoogopgeleiden die vandaag de dag niet meer roken. Roken is dan ook een belangrijke oorzaak van gezondheidsongelijkheid. Uit onderzoek blijkt bovendien dat gezondheidsongelijkheid op het vlak van tabaksgebruik en -schade al begint voor de geboorte en tijdens de hele levenscyclus een rol blijft spelen: in de kindertijd, bij het beginnen met roken, bij het stoppen, en bij het aanpakken van de gezondheidsproblemen die roken veroorzaakt.

Daarnaast zien we ook dat rookgedrag en sociale kwetsbaarheid gelinkt zijn aan een mix van factoren:

  • Brede sociale determinanten van gezondheid (‘root determinants’) : in slechte omstandigheden leven / wonen / werken, , gebrek aan sociale steun, beperktere toegang tot gezondheidszorg, …
  • De invloed van de omgeving: roken wordt zeer sterk bepaald door de omgeving (rokende vrienden, ouders ..). Zo wordt rookgedrag vaak doorgegeven van generatie op generatie, en begint en gedijt het binnen een rokerscultuur (gezin, socialisatie, norm).
  • Verslaving en sterkere nicotineafhankelijkheid

Van negatieve naar positieve impact

Heeft het wel zin om in te zetten op rookgedrag als het (nog) niet goed zit met die ‘root determinants’? Zeker wel! De negatieve impact van roken op de gezondheid van personen, gezinnen en de gemeenschap is zo groot, dat er daar zelfs extra veel gezondheidswinst te boeken valt: door rookgedrag te verminderen bij risicogroepen en mensen in een maatschappelijk kwetsbare situaties, kan je een positieve impact creëren op die ‘root determinants’ zelf. Denk bijvoorbeeld aan armoede. In het Verenigd Koninkrijk worden meer dan 1 miljoen mensen richting armoede gedreven, als gevolg van de hoge kosten van tabak. Inzetten op rookgedrag en de sociale norm errond, kan zo bijdragen aan het wegwerken van gezondheidsongelijkheid.

Heb je interesse? Laat je gegevens achter via dit formulier of stuur een mailtje naar dries.vandenbempt@gezondleven.be.

Preventieproject gerealiseerd met de steun van Kom op tegen Kanker

1d Steun pos rgb