Wat is een project?

Een project heeft, volgens Scheerder et al. (2003) een aantal typische kenmerken:

  • Je start steeds vanuit een vraag of probleem en zoekt daarvoor een oplossing.
  • Een project omvat een samenhangend geheel van activiteiten.
  • Het is gericht op 1 of meer vooraf bepaalde doel(en).
  • Het gebeurt binnen een afgebakende tijdsperiode en met afgebakende middelen.
  • Het verloopt volgens vooraf bepaalde stappen.
  • Met hulp van relevante en aangepaste strategieën en technieken.
  • Het kan en wordt bijgestuurd op basis van evaluatie.

Binnen een project zal je een idee uitwerken, iets wat tegemoetkomt aan een gezondheidsgerelateerd probleem. Een spel ontwikkelen om jongeren te helpen stoppen met roken is één voorbeeld. Andere voorbeelden zijn:

  • Groepssessies ontwikkelen om te werken aan veerkracht op de werkvloer.
  • Gezonde publieke ruimte uitbouwen op gemeenteniveau

Methodiek

Binnen de sector van gezondheidsbevordering in Vlaanderen wordt ook wel eens gesproken over een ‘(preventie)methodiek’.

“Een methodiek is een geheel van te volgen, vaste, weldoordachte werkwijzen om een bepaalde doelstelling te bereiken. Een methodiek omvat materialen en diensten en is gericht op één of meer types van strategieën zoals educatie, omgevingsinterventies, afspraken en regels vastleggen en het aanbieden van preventieve zorg of begeleiding.” (www.preventiemethodieken.be)

Een spel dat jongeren helpt te stoppen met roken kan dus gezien worden als een methodiek, maar enkel wanneer het vergezeld wordt van de nodige omkadering: materialen en diensten naar de jongeren zelf, maar ook naar diegenen die het spel zullen gebruiken (vb. leerkrachten). Zoiets opzetten, dat kan via projectmatig werken.

Wat is projectmatig werken en waarom doen we het?

Projectmatig werken is een werkwijze waarbij je op een systematische en planmatige wijze werkt aan een gezondheidsprobleem of –uitdaging. Ongeacht de omvang van je project, of het doel ervan, geeft de werkwijze aan welke stappen je best zet binnen het verloop van je project. Zo voorkom je dat je halsoverkop aan de slag gaat en onderweg het noorden verliest.

Tussen improviseren en routine 

Projectmatig werken vormt een middenweg tussen heel improvisatorisch werken en strikt routinematig werken. Doorgaans ontstaan nieuwe ideeën vanuit improvisatie, waarbij je creatief en inventief werkt, zonder al te veel regels of beperkingen. In een project zal een idee (vervolgens) meer systematisch en planmatig uitgewerkt worden. Tegelijk laat de projectmatige aanpak ruimte voor innovatie en kan je vraaggestuurd werken, in vergelijking met strikt routinematig werken. Dat houdt in dat je nieuwe procedures of werkwijzen opneemt in je dagelijkse routine, waardoor ze nog weinig aandacht en inspanning vergen.

Je doet het niet alleen 

Een belangrijke eigenschap van projectmatig werken is dat je het niet alleen doet. Je werkt met een projectteam waarin elk van de leden een bepaalde affiniteit heeft met het project (vb. met de problematiek van roken, met de setting onderwijs of met de doelgroep jongeren). Zo kan een project voor een bepaalde duur mensen doen samenwerken, overheen de grenzen van teams of zelfs organisaties. Dat klinkt goed!

Voor wie is projectmatig werken?

Hoewel de logica van projectmatig werken universeel toepasbaar is, werd de werkwijze die hier voorgesteld wordt vooral ontwikkeld met het oog op het ontwikkelen en implementeren van preventiemethodieken door organisaties die werkzaam zijn binnen de preventieve gezondheidszorg (in Vlaanderen).

Als je werkt binnen een bepaalde setting (vb. een school, onderneming of gemeente) en daar wil werken aan een gezondheidsbeleid, dan verwijzen we je graag door naar het stappenplan van Gezond Werken (voor ondernemingen), Gezonde School (voor basis- en secundaire scholen) of Gezonde Gemeente (voor lokale besturen).

Niet enkel ontwikkelen

Gezondheidsbevordering is meer dan het ontwikkelen van methodieken. Een methodiek moet ook op een goede manier zijn weg vinden tot bij de doelgroep, en dus op een correcte en kwaliteitsvolle manier gebruikt worden, bijvoorbeeld door de leerkrachten in het geval van een rookstopmethodiek. We noemen dit ook wel de implementatie van een methodiek (één van de speerpunten uit de gezondheidsdoelstellingen van 2016). Projectmatig werken doe je dus niet enkel met het oog op het ontwikkelen van een methodiek, maar evenzeer met het oog op het implementeren ervan. 

Implementeren 

Hoe doen we dat? We bereiken doelgroepen met onze methodieken via de verschillende settings waarin zij leven, werken, leren en ontspannen. Verschillende personen uit deze settings (werkgevers, jeugdwerkers, gezondheidscoaches, …) kunnen je helpen de methodiek aan te brengen bij de doelgroep. Zij worden de intermediairs van de methodiek.

Om de methodiek te kunnen implementeren hebben zij waarschijnlijk ondersteuning nodig: een handleiding, een vorming, subsidies of een wettelijk kader? Binnen projectmatig werken heb je niet alleen oog voor de gedragsdeterminanten van de doelgroep, maar ook voor de competenties, drijfveren en professionele omgeving van intermediairs. Om deze te versterken, maak je gebruik van verschillende implementatiestrategieën.

Benieuwd uit welke fasen een project bestaat? Hou ons in de gaten, want het vervolg van projectmatig werken komt weldra online.