We bekijken “de situatie nu” zowel naar uitkomst als werking. Per thema vergelijken we met de gezondheidsaanbeveling en gaan de strategieën uit de gezondheidsmatrix na. Via het stappenplan gaan we na of er een kwalitatief beleid ontwikkeld wordt.

#evenlangengelukkig?

Wie opgroeit of begeleid wordt door jeugdhulp, is een gewoon kind of jongere in een ongewone situatie. Dus hoe doen kinderen en jongeren het in de gezondheidsaanbevelingen:

  • De aanbeveling om dagelijks 60 minuten matig tot hoog intensief actief te zijn, blijft volgens de HBSC-studie bij veel Belgische 6- tot 17-jarigen een dode letter.
  • Meer dan de helft van alle jongeren (uit het 1e, 3e en 5e jaar secundair onderwijs) geeft aan enige psychologische klachten te hebben (zoals somberheid, slecht slapen). Bijna 20% van de adolescenten rapporteert matig ernstige tot ernstige klachten.
  • Een min of meer gezond eetpatroon zoals dagelijks fruit, groenten en water consumeren en dagelijks ontbijten is voor alle jongeren moeilijk te behalen.

Een heel aantal kinderen en jongeren in contact met jeugdhulp bevinden zich in een moeilijke socio-economische gezinssituatie. Zij ondervinden de impact van de ‘sociale gradiënt’: gezond leven is moeilijker voor wie in een minder geprivilegieerde situatie opgroeit. Onderzoekscijfers hierover focussen vooral op opleidingsniveau.

  • Er zijn meer rokers, meer dagelijkse rokers en meer zware rokers bij jongeren die behoren tot huishoudens korte/afgebroken scholing.
  • Meisjes uit het BSO behalen de gezondheidsaanbeveling bewegen minder dan meisjes uit het TSO (respectievelijk 9,4% en 15,2%).
  • Korter geschoolde mensen vermelden dat ze recent meer psychische problemen hebben gehad dan hoogopgeleiden.(46,3% lager onderwijs; 34,8% lager secundair; 27,5% hoger secundair en 27,9% voor hoger onderwijs).
  • Meer jongeren uit het ASO dan uit het BSO drinken meermaals per dag water en ze drinken minder vaak dagelijks frisdrank. Jongeren uit het ASO eten gezonder (hier gefocust op eten van groenten en fruit) dan leeftijdsgenoten uit andere richtingen (TSO en BSO).

Kinderen en jongeren die verblijven of begeleid worden door jeugdhulp, hebben vaak ingrijpende jeugdervaringen meegemaakt (ACE's). Mensen met vier of meer ACE’s lopen een sterk verhoogd risico op een ongezonde leefstijl, slechtere fysieke gezondheid en wel 20 jaar kortere levensverwachting.

Werking rond gezondheid in jeugdhulp

In 2020 peilden we i.s.m. het VAD en de Logo’s voor het eerst naar het preventieve gezondheidsbeleid bij jeugdhulporganisaties. De Preventiepeiling (vroeger indicatorenbevraging) in opdracht van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid onderzoekt de strategieën om in te zetten op thema’s voeding, beweging, lang stilzitten (sedentair gedrag), roken, alcohol en andere drugs, en mentaal welbevinden alsook de aanpak om te komen tot een preventief gezondheidsbeleid. 57 van de 133 Vlaamse jeugdhulporganisaties (=OOOC, OVBJ, CIG en GI) vulden de bevraging in over hun werking van 2016 tot en met 2020.

Een online rapport geeft u de belangrijkste resultaten van deze eerste bevraging in 2020. Deze brochure geeft u zicht op welke strategieën (educatie, omgevingsinterventies, regels en afspraken en zorg en begeleiding) en stappen jeugdhulp tussen 2016 en 2020 ondernam om gezond leven mogelijk te maken.

Een ouder onderzoek via SAM vzw (Huizinga, L. (2012) en de ontwikkelingsfase van Gezonde Gasten geeft gelijkaardige conclusies over de kwaliteit van het beleid. Organisaties in de bijzondere jeugdzorg, MFC voor jongeren met een beperking en CAW-opvangcentra voor jongvolwassenen besteden aandacht aan gezondheid. Dit vertaalt zich echter niet steeds in een gezondheidsbeleid. De meeste werkten met eenmalige projecten of werkgroepen. Zo’n werkwijze beïnvloedt de wijze van hulpverlening en de manier waarop bij jongeren veranderingen teweeg worden gebracht.

“Er wordt dikwijls pas aan gezondheid gewerkt als er zich problemen voordoen, en dat is er fout aan. Bij ons ontstaat er dan een werkgroep ‘obesitas’ en een werkgroep ‘anorexia’, en niet rond gezonde voeding.”
medewerker medische dienst, MFC

Onze boodschap is duidelijk: alle kinderen en jongeren verdienen eerlijke kansen om gezond te kunnen opgroeien en deel uit te maken van de samenleving. #Kansrijkopgroeien, nietwaar? Als jeugdhulporganisatie kunnen jullie zeker een steen bijdragen en samen bergen verzetten. Momenteel is de werking rond gezondheid nog te afhankelijk van minder duurzame werkgroepen of een individu. Vaak zijn die ook gericht op een probleem en niet op een oplossing. Onze vorming gezonde gasten biedt een vlotte start om een gezondheidsbeleid op maat van de organisatie uit te werken.

Een getuigenis

Dit klinkt allemaal wel heel theoretisch. En je vraagt je misschien af of het sop de kolen waard is? Vzw Cirkant in Turnhout toont van wel. Zij gingen alvast aan de slag. Een enthousiast gesprek over wat Gezonde Gasten bij hen teweegbrengt.

Overtuigd om (nog) meer te doen?

Werk samen via het stappenplan een beleid met gevarieerde acties uit.