Emoties wegeten of bezwijken aan verleiding?

Bepaalt jouw gemoed mee of je meer of minder gaat eten? Dan ben jij een emotionele eter. Heb je het eerder moeilijk om nee te zeggen tegen eten dat jouw naam lijkt te schreeuwen op feestjes, barbecues en in restaurants? Dan ben je een verleidingseter.

Twijfel je welk van de twee jij bent? 

Waarom beïnvloeden emoties eetgedrag?

Negatieve emoties

Kon de volgende situatie zo uit jouw leven zijn geknipt?

“Alles lijkt zo chaotisch: de kinderen zijn moe en ik ook. Ik raak geïrriteerd en reageer me af op hen. Helemaal fout natuurlijk, dus ik voel me meteen schuldig. Ik neem een stukje chocolade om tot rust te komen: even een time-out. Nu ben ik weer redelijk ontspannen en kan ik het gejengel beter aan.”

Als emotionele eter eet je vaak meer wanneer je negatieve emoties ervaart. Je ‘dempt’ als het ware je gevoelens met eten. Daarom noemen we het ook wel troosteten of comfortfood. 
Bij negatieve emoties eet je meer omdat: 

  • je er troost in vindt 
  • je meent dat je een beloning verdient voor de doorstane ellende 

Eten heeft een kalmerend effect en leidt je af van je negatieve gevoel. Kortstondig dan toch. Want vaak voel je je snel schuldig omdat je te veel at om te vergeten. En wat doe je om dat nieuwe schuldgevoel te temperen? Jezelf wéér troosten met eten: een vicieuze cirkel. 

Positieve emoties

Ook positieve emoties sturen je eetgedrag aan. Daarvoor zijn er twee verklaringen: 

  • Vrolijke gelegenheden zoals een huwelijk, verjaardag, geboorte, … associëren we met veel eten. 
  • Blije emoties stimuleren de aanmaak van het hongerremmende hormoon catecholamine niet, waardoor je meer eet. 

Hoe ga ik om met emotioneel eten?

Laat emoties je eetgedrag niet langer bepalen. Ga aan de slag met volgende stappen. 

Breng je eigen eetgedrag in kaart. 

Wanneer je weet waarom je iets al dan niet doet, kun je het veranderen. 

Tip: Hou een eetdagboek bij. Zo ontdek je zelf patronen. Noteer enkele dagen alles wat je eet en drinkt. Je zult versteld staan van hoeveel je eigenlijk meteen weer vergeet en niet echt meetelt. Werk aan de hand van dit schemaatje: 

 

Wat heb je gisteren gegeten?

Hoeveel?

Ontbijt

 

 

’s Ochtends tussendoor

 

 

Lunch

 

 

’s Middags tussendoor

 

 

Avondmaaltijd

 

 

’s Avonds tussendoor

 

 

Schema uit het boek ‘Smartsize me’ van Ingrid Steenhuis en Wil Overtoom.  

Onderzoek in drie stappen je emotioneel eten.

1) Wanneer eet jij te veel? Selecteer drie situaties.

(Het eetdagboek helpt je om deze momenten vast te pinnen.)

Bijvoorbeeld: alleen in de auto, bij vermoeidheid, na een lange dag, …

2) Hoe voel je je op het moment dat je te veel eet?

Bijvoorbeeld: vermoeid, gefrustreerd, triestig, … Concrete situatie: “Ik heb nu al drie Mars-repen op, dat zijn er echt te veel voor mij. Waarom doe ik dat nu? En toen besefte ik: ik voel me gewoon gefrustreerd door de houding van mijn manager. Ik heb weer over me laten lopen.”

3) Waaraan heb je écht behoefte op dat moment?

Bijvoorbeeld: troost, een luisterend oor, een boksbal, … Wanneer je niet goed in je vel zit of niet precies weet wát je voelt, vul je die leegte met emotioneel eten. Kies er nu eens voor om niet te eten wanneer je je slecht voelt. En zoek ook geen toevlucht in andere manieren van demping of afleiding. De lastige gevoelens komen dan naar de oppervlakte, maar alleen zo kun je ze verkennen. Concrete situatie: “Na een lange werkdag kom ik thuis en snak ik naar chocolade. Ik wacht even, eet niet en voel dat ik gefrustreerd ben door mijn manager, die nooit rekening houdt met mijn mening. Eigenlijk wil ik daarover graag praten met een vriend en leren om assertiever te zijn.

Stap uit je comfortzone en steek over naar de leerzone

Ontrafel dus je eigen eetgedrag. En herken situaties die je doen overeten. Verhelderend én confronterend, want je moet daarvoor uit je comfort(food)zone stappen. Van daaruit wandel je de leerzone in, waar je twee opties hebt: 

1) Kun jij iets aan de situatie veranderen? Ga ervoor! 

Spreek bijvoorbeeld je manager aan en probeer samen het probleem op te lossen. 

2) Kun jij de situatie niet zelf beïnvloeden? Zoek dan alternatieve manieren om met de lastige gevoelens om te gaan. 

Ga op wandel, bel een vriend, vouw de was, … 

Boezemt zo’n gedragsverandering jou angst in? Dat is logisch: veranderingen roepen vaak weerstand op. Maar denk bij jezelf: na een poosje wordt die ‘onbekende’ leerzone jouw nieuwe comfortzone. 

Krijg controle over je emotioneel eten

Wil jij verder aan de slag? Volg dan het gratis onlineprogramma ‘Emotie-eten de baas’. Drie videofragmenten zetten je op weg om je eetbuien onder controle te krijgen. Dit programma is gebaseerd op het boek Liefde in plaats van chocola van Fenna Janssen. 

Stresseten: impact van stress op je eetgedrag

Heb jij veel last van stress? Dan kan het zijn dat je daardoor meer of net minder gaat eten. Dit fenomeen komt vooral voor in de namiddag of ’s avonds wanneer de stress zich opstapelt. We noemen het stresseten.