Kinderen weten goed wat ze willen én wat niet. Zeker op het vlak van eten is het voor hen simpel: ze hebben een aangeboren voorliefde voor zoet. Bij eetmomenten thuis zorgt dat soms voor tafelgenootjes die hun neus optrekken en vele 'Ik lust dat niet'-s. Gelukkig zijn er manieren om kinderen gezond te doen eten. Hier zijn 12 tips waarmee je je kind - peuter, kleuter of lagereschoolkind - daartoe stimuleert.

1. Proeven kan je leren

Web

Proeven is belangrijk, want door meermaals te proeven leren kinderen een nieuwe smaak kennen en waarderen. Tip: begin er zo vroeg mogelijk mee, zo is witloof niet meer ‘gloednieuw’ op 2-jarige leeftijd. En geef niet te snel op: gemiddeld hebben kinderen 10 à 15 proefbeurten nodig – verspreid over verschillende maaltijden – vooraleer ze nieuwe smaken of structuren lusten. Schrap daarom niets van het menu, en blijf vooral alles op regelmatige basis aanbieden.

Is je kind niet happig om te proeven? Enkele tips:

  • Maak eenvoudige afspraken. Spreek af dat je kind van alles wat op tafel komt minstens 1 hapje proeft. Leg eerst een erg kleine portie op het bord. Door niet te veel in één keer te verwachten, is de kans groter dat je kind zal proeven.
  • Moedig je kind aan om te proeven en zeg dat je zeker weet dat hij/zij het kan! Wanneer je kind proeft, toon je met een compliment aan dat je zijn inspanningen waardeert. Broccoli proeven lijkt vanzelfsprekend, maar voor kinderen is het soms een grote stap.
  • Varieer de vormen waarin je voeding serveert: rauw, gekookt, in de soep of in een fruitsla, gecombineerd met iets wat ze wel graag lusten …
  • Proef zelf van alles, zo geef je het goede voorbeeld. Geef ook aan dat je het zelf superlekker vindt.
  • Betrek je kind bij het koken. Misschien wil het tijdens de voorbereidingen van de maaltijd al een stukje paprika of champignon proberen.
  • Is proeven toch nog een te grote stap? Proeven doe je met al je zintuigen. Je kind wil misschien eerst voelen en ruiken. Laat je kind eten aanraken, eraan ruiken, ontdekken, met de vingers eten …
  • Echt moeilijke eters kan je eventueel extra motiveren met een stickerkaart. Snoep of dessert als beloning vooropstellen is geen goed idee. Het versterkt alleen het idee dat snoepjes lekkerder zijn dan groenten.
  • Weigert je kind nog altijd om te proeven? Ben je het beu om hem steeds aan de afspraken te herinneren? Of doen je aanmoedigende woorden je kind niets meer? Haal de druk eraf, maak van proeven een spel!

Aan tafel

  • Vanaf peuterleeftijd. Speel de ‘groentedief’! Doe alsof je de groenten uit het bord van je kind wil stelen. Natuurlijk is je kind sterker dan de groentedief en kan hij ze opeten, voordat de dief ze gestolen heeft. Twee vliegen in één klap: plezier aan tafel én de groentjes zijn op!
  • Vanaf kleuterleeftijd. Spreek af dat je kinderen een hele week of de komende weekends punten mogen geven voor je kookkunsten. Wissel hun favoriete gerechten af met de minder populaire. Ze kunnen natuurlijk alleen punten geven als ze proeven. “Weet je dat echt al met 1 hapje?” Leuker wordt het nog wanneer de ouders afwisselend koken. Wie krijgt de meeste punten?
  • Zijn je kinderen al wat ouder? Dan kennen ze vast het succesprogramma ‘Komen eten’ waarin 4 mensen voor elkaar moeten koken en elkaar beoordelen. Misschien kan je dat eens thuis doen? Iedereen kookt om beurt en jullie geven elkaar punten. Een extra afspraak kan zijn dat je minstens 1 ingrediënt in je gerecht stopt waarvan je weet dat een of meerdere van je huisgenoten niet zo een fan zijn. Of dat je veel groenten moet verwerken … De score wordt de hele week bijgehouden en op het einde is de winnaar bekend!

Getuigenis van Jolien, mama van Briek (bijna 4 jaar) en Nelle (1 jaar)

Briek heeft ook niet altijd zin om te proeven of groenten te eten. Het helpt vaak om het ludiek aan te pakken. We vragen Briek om zijn spieren te tonen, zoals een bodybuilder dat zou doen. Dan zeggen we ‘Oeieoeieoei, er zijn nog heel wat groentjes nodig om die spieren groot en sterk te maken’. En ook als het goed gaat, en hij zijn groenten wel eet, dan benaderen we dit positief. Dan zeggen we bijvoorbeeld: ‘Amai, wat een spieren heb jij! Jij eet veel groentjes zeker? Daar word je sterk van!’

Proefspelletjes

  • Vanaf kleuterleeftijd. Kinderen mogen aan tafel misschien slechte proevers zijn, voor een spelletje zijn ze vaak te vinden. Om de verschillende smaken − zuur, zoet, zout en bitter − te leren kennen neem je wat zout, citroen of azijn, wat suiker en bijvoorbeeld wat pompelmoessap in kleine potjes. Herkent je kind de smaak?
    Ook leuk: geblinddoekt een aantal bekende voedingsmiddelen proeven. “Kan je raden wat je net geproefd hebt? Vond je het lekker? Waarom wel/niet? Proef eerst eens met je neus dicht? Lukt dat? Lust je alleen eten dat lekker ruikt?” Op die manier leert je kind spelenderwijs proeven.
  • Vanaf 7 jaar. Het gezelschapsspel ‘De Lekkerbekjes’ daagt kinderen en hun vrienden en familie uit om grappige, vreemde en vooral gezonde hapjes te proeven. Zo leren ze ook spelenderwijs de voedingsdriehoek kennen!

Getuigenis van Femke, mama van Cas (7 jaar) en Sem (3 jaar)

Cas is al altijd een minder ‘goede’ eter geweest. Alles wat hij niet kent ,wordt sowieso met ‘jakkes, dat ziet er echt niet lekker uit’ onthaald. Onlangs kon ik hem uitdagen tot een proefspelletje. Hij deed een blinddoek om en zelfs mosterd werd geproefd! Over heel veel zaken had hij op voorhand niet gedacht dat de smaak ‘wel zou meevallen’.

Op school

  • De proefkampioen is een educatief project naar kleuteronderwijs en 1ste graad lager onderwijs om de smaakontwikkeling bij kleuters te bevorderen. Bij de proefkampioen hoort ook een proefpas. Dit is een boekje met tips en een proefkaart waarmee je thuis aan de slag kan. Misschien kan je de leerkracht van je kleuter aanraden om eens met de proefkampioen te werken in de klas?

Heeft je kind ein-de-lijk willen proeven van de groente die hij niet lust, maar wil hij/zij er niet verder van eten?

  • Dat is geen probleem. Je kind heeft geproefd, en dat is een eerste belangrijke stap! Als je kind één keer per maaltijd proeft van wat hij of zij niet lust, is dat voldoende. Herinner je je nog dat het gemiddeld 10 à 15 keer duurt vooraleer kinderen smaken leren appreciëren?
  • Zeg dat jij (of broer of zus) het wel erg lekker vindt, en vraag of je zijn/haar portie ook mag.
  • Geef bij voorkeur niets anders (en al zeker niets ongezonds) in de plaats wanneer je kind niet meer dan een hapje proeft. Hij zal zich niet uithongeren. De volgende maaltijd heeft hij vast meer honger. Wil je toch dat je kind zijn dagelijkse portie groenten binnen heeft? Voorzie dan ook een groente die je kind lust, maar zorg er wel voor dat hij minstens één keer geproefd heeft van de groente die hij niet lust. En vooral, blijf de groente die je kind niet lust opnieuw aanbieden, en laat liefst niet al te veel tijd tussen (bv. nog in diezelfde week).

Verwacht na al die proefbeurten niet dat het plots je kind zijn lievelingseten wordt. Wat je wil bereiken is dat je kind eet wat de pot schaft, zonder tegenpruttelen, zodat tafelen een gezond en gezellig moment wordt.

Getuigenis van An, mama van Asa (8 jaar) en Tiebe (9 jaar)

Mijn kinderen zeggen vaak: ‘Ik lust eigenlijk alles, behalve twee zaken: pompoen in de oven en quinoa als dat slecht is klaargemaakt’. En toch krijg ik vaak te horen: ‘Bah, wat eten we nu weer’, maar bon ... Ze eten het wel als het op hun bord komt, ook al vinden ze het niet zo heel lekker. Het lijkt me ook oké dat ze niet alles even graag lusten. Ik vind pizza's zelf ook veel lekkerder dan boontjes.

2. Toon het goede voorbeeld

Web2

Het gezonde voorbeeld

Je weet wel dat jonge kinderen heel veel leren door te kijken en na te bootsen. Dat geldt ook voor gezond eten: jij bent voor je kind het grote voorbeeld. Eet zelf voldoende fruit en groenten, snoep niet te veel en drink vooral water. Kinderen kijken en zullen je goede voorbeeld volgen. Ze vinden gezond eten normaal. Je kind ziet niet alleen wat je eet, maar zal ook je eetpatroon volgen. Als je zelf de hele dag loopt te snacken, is de kans groot dat je kind dat ook gewoon gaat doen.

Hoe ouder kinderen worden, hoe meer invloed vrienden en leeftijdsgenoten zullen hebben. Door tijd door te brengen met hun leeftijdsgenoten, worden ze stilaan zelfstandiger en leren ze hun eigen mening vormen. Betekent dit dat jouw rol is uitgespeeld? Helemaal niet: je voorbeeldrol als ouder of verzorger blijft heel belangrijk.

Het avontuurlijke voorbeeld

Wil je dat je kind nieuwe dingen proeft? Prima! Want hij of zij moet sommige smaken nog leren kennen en appreciëren. Geef jij hier het goede voorbeeld? Maak je soms wel eens iets klaar wat je zelf niet zo lekker vindt en proef je er dan van?

Op een feestje of etentje krijg je wel eens iets aangeboden dat je niet gewend bent. Ben jij dan diegene die toch voor de vertrouwde hapjes gaat? Of ben je nieuwsgierig en ga je proeven?

Ga je op vakantie naar de plaatselijke markt en zoek je de lokale specialiteiten om te proeven? Kinderen zien dit, en willen dit meestal ook wanneer hun ouders dat doen. Lees meer over proeven bij kinderen.

Het assertieve voorbeeld

De verleidingen zijn groot. Flitsende reclameboodschappen trekken ook jonge kinderen aan. Overal worden koekjes, snoepjes … aangeboden. Naar school nemen ze koekjes mee, na het kleuterturnen krijgen ze een sapje en snoepje, na een voetbalmatch kunnen ze met het bonnetje van de trainer chips of een sportdrankje halen …

Hoe ga jij daar zelf mee om? Zien je kinderen wel eens dat je het koekje bij de koffie laat liggen? Bedank je op een receptie soms voor het glaasje bubbels? En durf je een glaasje water vragen als je daar meer zin in hebt? Ook de manier waarop jij met zulke situaties omgaat is van belang. Het klinkt misschien evident, maar toch beseffen ouders niet altijd dat ze ook hierin een voorbeeldrol hebben naar hun kinderen.

Je kind gezond opvoeden betekent dat je hem of haar leert om zelf gezonde keuzes te maken. Consequent zijn in je eigen gedrag en een duidelijke mening hebben kan kinderen helpen om niet zomaar gedrag van vrienden te kopiëren. Verder kan je jouw kinderen wapenen tegen groepsdruk door te werken aan hun zelfvertrouwen en sociale vaardigheden zodat ze te veel ongezonde snacks durven en kunnen weigeren.

Getuigenis van Luc, papa van Lou (bijna 4 jaar) en Juliette (8 maanden)

Vanaf het moment dat Lou groente- en fruitpap mocht eten, zagen we dat hij jaloers was op ons eten. Nu is dat hetzelfde met Juliette. Ze kijkt het eten uit onze mond. Daarom dat we ook zoveel mogelijk het goede voorbeeld geven. Soms zeggen we dat we iets klaarmaken dat we zelf nog nooit gegeten hebben en dat we dat straks allemaal samen voor het eerst zullen proeven. Soms zie je hem kijken: ‘Wat vinden mama en papa ervan? Oké, die nemen nog een hap, dan zal het wel lekker zijn.’

3. Bied eten op een leuke manier

Web3

Wees creatief in de keuken! Als je met kleurige groenten een gezichtje, dier of boot op het bord van je kinderen tovert, is de kans groot dat ze het leuk vinden en ervan proeven. Het is ook dé manier om je kinderen bij de bereidingen te betrekken, want ze helpen meestal graag mee aan die kunstwerkjes. Zo wordt voldoende variëren makkelijk.

Enkele concrete tips:

  • Lust je kind de paprika’s en courgetten die je op de pizza legt niet? Misschien wil hij wel proeven als hij er eerst een eigen ‘schilderijtje’ mee mag maken.
  • Fruitbrochettes scoren áltijd bij kinderen.
  • Met een leuk bordje eten kinderen misschien niet meteen meer groenten, maar ze eten wél met meer plezier. 
  • Leuk eetgerei stimuleert kinderen om te eten. Kies eetgerei dat is aangepast aan hun motoriek. Verwacht niet van een kleuter dat hij perfect met een groot mes en grote vork kan eten.
  • Laat de kinderen op hun eigen originele manier de tafel dekken.
  • Op zoek naar creatieve ideeën? Het traktatieboekje staat vol leuke en gezonde receptjes. Ook voor de brooddoos hebben we knappe(rige) tips.

Getuigenis van Lien, mama van Staf (6) en Olivia (4)

Als voltijds werkende ouders hebben we helaas niet veel tijd om uren in de keuken te staan en uitgebreide kunstwerkjes te maken. Maar, we merken dat het niet noodzakelijk veel tijd neemt om iets leuks te maken. Soms snij ik de boterhammen in een driehoek of rechthoek. Dit maakt geen verschil in tijd, maar de kinderen vinden het fantastisch om eens een driehoek te vinden in hun boterhammendoos.

4. Zet variatie op het menu

Voldoende variatie is belangrijk om alle nodige voedingsstoffen op te nemen en gezond op te groeien. De  voedingsdriehoek is de belangrijkste leidraad hierbij.

Web4

Tips om kinderen gevarieerd te laten eten

  • Durf iets klaar te maken wat je kinderen nog niet kennen. Stimuleer je kind om die onbekende, minder geliefde dingen te proeven. Hou hierbij rekening met de leeftijd van je kind, en weet dat de smaak van jonge kinderen anders is en dat ze (nog) niet alles lusten.
  • Maak voor de moeilijke eter niet altijd een apart menu. Jij bepaalt als ouder wat, wanneer en hoe er gegeten wordt, zonder je kind te dwingen.
  • Varieer de vormen waarin je voeding serveert: rauw, gekookt, gebakken, in de soep ...
  • Geef je een feestje? Zet naast het schaaltje chips ook een kommetje kerstomaatjes, rauwe worteltjes of komkommer. Er zal zeker gesmuld worden!
  • Eten je kinderen warm op school? Vraag misschien het schoolmenu op en stem je thuisaanbod hierop af.
  • Combineer iets nieuws met iets vertrouwds, een favoriet met iets wat ze (voorlopig) niet zo lekker vinden, bv. venkelpuree.
  • Neemt je kind een lunch mee naar school? Varieer dan in het beleg en stop wat rauwe groenten in de brooddoos.

Getuigenis van An, mama van Asa (8 jaar) en Tiebe (9 jaar)

Al twee jaar lang probeer ik mijn kinderen champignons te leren lusten. Eerst met de techniek 'na 10 keer lust je het wel', maar goed ... 10 keer verder vonden ze het toch nog altijd niets. Ik bleef het in de spaghettisaus draaien − ik vind champignons zélf heel lekker − en ze moesten er dan 1 of 2 eten en ik bleef benadrukken hoe lekker ik het vond. Ik maakte ook eens gebakken champignons met ajuintjes ... Zoooo lekker vind ik dat ... Toen kreeg ik Asa eindelijk overtuigd ... En sindsdien zeg ik bij spaghetti: ‘maar jij lust dat toch’. En dan zegt ze ‘ah ja’, en stiekem komen we er zo wel.

Hoe pak je het organisatorisch aan?

Voldoende gevarieerd eten in huis halen, dat lijkt simpel. Maar in een druk gezin kan je best vervallen in routine. Je koopt en kookt wat je gewend bent en na een tijdje merk je dat die variatie ver te zoeken is. Enkele tips om toch voldoende gevarieerd te koken:

  • Plan je menu met een menuplanner. Stel bijvoorbeeld het menu voor de hele week op, en zet het eens op papier. Zo zie of je voldoende varieert.
  • Gezonde tussendoortjes inplannen samen met je kind? Dat kan je doen met deze tussendoortjesplanner.
  • Als je je menu hebt bepaald, kan je makkelijk je boodschappenlijstje vastleggen.
  • Inspiratie nodig? Bekijk recepten van ‘Zeker Gezond’. Op dit platform kan je je weekmenu plannen én de nodige ingrediënten automatisch in een boodschappenlijstje droppen.
  • Denk aan de buurtwinkel voor groenten en fruit als je die niet voor een hele week wil kopen. Zo kan je kiezen waar jullie die dag zin in hebben.
  • Ga voor een aantal ‘vaste’ gewoonten: donderdag veggiedag, vrijdag visdag … Ook zo kan je volop variëren! En kinderen nemen die gewoonten later misschien over.
  • Kinderen vinden het leuk om te helpen bij de voorbereiding en het boodschappen doen. Zo betrek je hen op een actieve manier en is de kans kleiner dat ze verleid worden door ongezonde producten.
  • Kook wanneer je er de tijd voor hebt, en vries in. Dat kan bv. met een groentesaus of wok. Stem je voorbereiding af op de weekplanning: maak bijvoorbeeld op zaterdag de groentesaus die je op woensdag in een gerecht verwerkt. De rest van de groentesaus bewaar je in de diepvries voor de weken nadien.
  • Haal diepvriesgroenten in huis! Die zijn minstens even gezond als verse groenten, en vragen minder werk omdat ze voorgesneden zijn.

Getuigenis van Dries, papa van Tine (2 jaar) en Andreas (9 maand)

Als we koken voor het gezin merken we dat we vaak op een aantal vaste gerechtjes met dezelfde ingrediënten terugvallen. Daarom pikken we wekelijks een afhaalmaaltijd op bij een vegetarisch restaurant in de buurt. Deze maaltijd bestaat uit heel veel verschillende en minder courante graan- en groentesoorten waardoor het proeven altijd een ware ontdekkingstocht is van smaken, vormen en texturen voor onze dochter Tine.

5. Maak gezonde keuzes makkelijk

Web5

Kinderen die wat ouder worden, lijken soms voortdurend honger te hebben. Dat is absoluut normaal. Ze grijpen dan helaas vaak naar ongezonde extraatjes. Je kan als er ouder wel mee over waken dat ze niet altijd voor een koek, chips of ander calorierijk tussendoortje kiezen.

Als er geen fruit in huis is, zullen kinderen dat niet eten. Geef je hen een koek mee naar school, dan zullen ze niet zelf om iets ‘gezonders’ vragen. Een gezond aanbod is belangrijk. En als ouder heb jij daar een grote invloed op, want: jij doet de boodschappen. Je kinderen betrekken bij de boodschappen is zinvol, maar jij beslist uiteindelijk wat er gekocht wordt. Zorg voor een uitgebreid gezond aanbod (bv. verschillende soorten fruit en groenten), en een kleiner ongezond aanbod (bv. slechts één soort koeken).

Bij veel kinderen is het onvoldoende om enkel fruit en groenten in huis te halen. Ze hebben een extra duwtje in de rug nodig. Enkele tips:

  • Fruit dat gesneden is eet makkelijker dan een volledige appel. En waarom niet meteen een lekkere fruitsla maken?
  • Ook op school eten kinderen hun fruit veel makkelijker wanneer het gesneden is. Er bestaan genoeg handige doosjes waarin gesneden fruit een aantal uren fris en lekker blijft.
  • Stop wat kerstomaatjes, reepjes komkommer en wortel in de broodtrommel. 
  • Geef je kind keuze. Laat je kind bijvoorbeeld kiezen tussen twee soorten fruit. Als ze het zelf mogen kiezen, zijn ze meer gemotiveerd om het te eten.

Meer tips nodig? Lees hier meer hoe je de fysieke omgeving kan reorganiseren zodat de gezonde keuze de gemakkelijkste wordt.

Getuigenis van Femke, mama van Cas (7 jaar) en Sem (3 jaar)

Groenten zijn niet altijd evident voor Cas. Om hem toch het gevoel te geven dat hij de touwtjes in handen heeft, bieden we hem vaak verschillende soorten groenten aan waaruit hij dan bv. 2 groenten mag kiezen.

6. Betrek kinderen maximaal

Web6

… in de keuken

Misschien vragen je kinderen vaak wat je maakt als je in de keuken bezig bent. En of ze mogen helpen. Er zijn véél leuke, kleine keukentaakjes die kinderen kunnen doen: groenten wassen, in de saus roeren, iets snijden … Hoe beperkt hun inbreng ook is, kinderen voelen zich zo (mee) verantwoordelijk voor het eindresultaat. Dit garandeert niet dat ze er aan tafel enthousiast van zullen mee-eten, maar soms proeven ze eens tijdens het koken. En als de tafelgenoten hun kookkunsten erg kunnen smaken, proeven ze soms toch. Een flinke boost voor hun zelfvertrouwen!

Het kost misschien in het begin wat extra tijd, maar vergeet niet dat je kind veel leert en geniet van samen dingen doen. Het helpen zal steeds vlotter verlopen, en samen gezond koken kunnen gezellige koestermomentjes worden, voor jou én voor je kind. En je kinderen hebben later misschien nog wat aan de kookkunsten die je doorgaf.

Getuigenis van Femke, mama van Cas (7 jaar) en Sem (3 jaar)

Sinds Sem op school een kooklesje heeft gehad, wil hij me continu helpen in de keuken. Wanneer hij me kan helpen is hij nadien supertrots op wat er op tafel komt. Hij is er dan ook oprecht van overtuigd dat wat hij gekookt heeft, lekker is.

Getuigenis van An, mama van Eliza (12 jaar), Kolya (9 jaar) en Maïté (2 jaar)

Mijn zoon Kolya vraagt me regelmatig om te helpen in de keuken. Vaak is dat omdat hij eigenlijk zin heeft in een babbeltje en zo vangen we 2 vliegen in 1 klap: mama helpen met koken en zo groenten leren proeven en ook een momentje creëren om ongedwongen over zijn gevoelens te praten.

… in de moestuin

Het helpen bij de voorbereidingen van een lekkere maaltijd moet niet stoppen aan de grenzen van de keuken. Jonge kinderen telen vaak graag zelf groenten. Enkele grote bloempotten zijn al genoeg om kerstomaatjes, sla, radijsjes … te kweken. Kies zeker voor een aantal snelgroeiende groenten en kruiden zoals waterkers en bieslook.

Getuigenis van Jolien, mama van Briek (bijna 4 jaar) en Nelle (1 jaar)

Wat bij Briek enorm heeft geholpen bij het eten van groenten is dat hij mocht helpen in de moestuin van opa. Als de groentjes uit de tuin van opa komen dan laat hij ze nooit liggen.

… bij de boodschappen

Veel ouders proberen hun wekelijkse boodschappen zonder kinderen te doen. Om zeurende kinderen, allerlei zoetigheden in de winkelkar en vervelende situaties in de winkel te voorkomen. Maar ook hier is het betrekken van kinderen net een kans.

Als ouder bepaal jij wat er in huis komt, maar geef je kinderen ook inbreng want dat vinden ze fijn! Maak afspraken. Laat je kinderen bijvoorbeeld kiezen tussen drie soorten fruit. Of daag je oudere kinderen uit om zelf een volledige gezonde maaltijd samen te stellen. Door te luisteren én rekening te houden met hun keuzes toon je vertrouwen en leren ze dat hun mening ertoe doet. Zo stimuleer je hun zelfvertrouwen en vergroot je de kans dat ze blijven kiezen voor gezonde voeding.

  • Thuis kan je samen een boodschappenlijst maken.
  • In de winkel kan je je kinderen op zoek laten gaan naar wat er op het lijstje staat. Maak er een ontdekkingstocht van! Of bekijk samen welke groenten en fruit er allemaal liggen. Kent je kind alle soorten al?
  • Stippel eventueel een gezonde route uit in de supermarkt: eerst langs de versafdeling voor gezonde voeding, zoals groenten en fruit, dan naar volkorenproducten of peulvruchten in blik. Doe de ongezonde voedingsmiddelen het laatst. Of beter nog: sla ze helemaal over.
  • Leg uit waarom het belangrijk is dat je geen overbodige producten koopt. Zo gaat minder eten bederven en ga je minder voeding weggooien. Voedselverspilling is onnodig en niet goed voor het milieu.
  • Bekijk in de winkel de flitsende reclames kritisch. Bieden producten wel wat ze beloven?
  • Bespreek wat er aan de kassa ligt. Het zijn vaak ongezonde producten, die we eigenlijk niet nodig hebben. Leg uit dat ze daar liggen omdat we daar moeten wachten. Zo hoopt de verkoper dat we verleid worden om ze toch te kopen, terwijl het niet op ons boodschappenlijstje staat.

    Kinderen die wat ouder worden, kan je hiervoor waarschijnlijk niet meer warm maken, maar ze hebben wel graag in zekere mate inbreng in het weekmenu, de geplande tussendoortjes en de boodschappen die je doet. Luister, bespreek én hou rekening met hun keuze, ook als ze kiezen voor iets dat jij niet graag lust.

    Getuigenis van An, mama van Eliza (12 jaar), Kolya (9 jaar) en Maïté (2 jaar)

    Samen winkelen in de reguliere supermarkt is inderdaad tricky, te veel ongezonde verleidingen! Maar samen naar de wekelijkse markt of biowinkel is wel fijn: nieuwe groenten en fruit leren kennen, proevertjes op de markt, zelf groenten en fruit uitkiezen en dan thuis samen met mama een recept kiezen waarin we deze nieuwe groenten kunnen verwerken, heel tof!

    7. Eet samen aan tafel, op vaste tijdstippen

    Samen tafelen is gezellig en sociaal. Ook voor kinderen zijn die samen-aan-tafel-momenten belangrijk. Dus: maak er een gewoonte van!

    Web7

    Voordelen van samen eten

    • Samen tafelen zijn ideale momenten om te luisteren naar de belevenissen van de kinderen en tijd en aandacht te hebben voor mekaar. Ze leren een gesprek voeren, hun verhaal doen en ze leren luisteren naar anderen. Zo versterken ze hun sociale vaardigheden.
    • Grotere kinderen hebben vaak een drukkere agenda, zijn iets minder thuis … Elke maaltijd samen eten is misschien niet meer mogelijk, maar maak afspraken wanneer er samen gegeten wordt en praat met elkaar.
    • Door samen aan tafel te eten, leren kinderen dat de hele dag door eten niet kan.
    • Kinderen leren veel door te imiteren. Ze zien wat en hoe jij eet, ze zien dat je van eten geniet, dat je nieuwe dingen proeft … Kortom: door samen te eten leren ze heel wat eetgewoontes en tafelmanieren van je.
    • Kinderen die samen met hun ouders aan tafel eten, eten doorgaans gezonder. Want tijdens de gezamenlijke eetmomenten bepaal je als ouder nog altijd wat er op tafel komt. Als ze goed hebben ontbeten bijvoorbeeld is de kans kleiner dat ze tijdens de ochtend honger krijgen en naar ongezonde snacks grijpen.

    Getuigenis van Jolien, mama van Briek (bijna 4 jaar) en Nelle (1 jaar)

    Briek eet meer fruit als we er een gezellig fruitmomentje van maken. Ik schil en snij een paar appels en deel stukjes uit aan Briek (en ondertussen ook aan Nelle), en eet ook mee. Zo eten ze meer stukjes appel dan wanneer ik er geen gezamenlijk fruitmomentje van maak.

    Getuigenis van An, mama van Eliza (12 jaar), Kolya (9 jaar) en Maïté (2 jaar)

    Nu de kinderen wat ouder worden en ze veel meer activiteiten op zichzelf doen, vinden we het eens zo belangrijk om samen te eten en dan gezellig bij te praten over onze dag op school of op het werk. Het is dan ook extrafijn om hen te verrassen met een nieuw gerecht of een van hun lievelingshapjes ... Een originele manier om je moederliefde te tonen zonder woorden!

    Samen eten gezellig? Niet bij ons

    Is het tafelen bij jullie eerder stressvol dan gezellig? Een moeilijke eter kan de pret bederven door aandacht te vragen, te zeuren, van tafel te lopen … Stel als regel dat kinderen aan tafel moeten blijven zitten, ook al eten ze geen hap. Probeer daarbij stap voor stap de andere tips die we je al meegaven.

    8. Zorg voor enkele duidelijke regels en afspraken

    Web8

    Grenzen stellen

    Kinderen hebben grenzen nodig om goed te functioneren. Ook over goed en gezond eten. Als je er van jongs af aan mee begint, worden regels al gauw goede gewoontes.

    Regels en afspraken kunnen verschillen van gezin tot gezin. Bij jou moeten kinderen aan tafel blijven tot iedereen gedaan heeft met eten. Bij de buren mogen kinderen gaan spelen zodra ze genoeg hebben, … Grootouders hebben ook wel eens andere regels, zeker wat snoepen betreft. Loopt het de spuigaten uit? Dan is overleg nodig. Maar wees gerust: kinderen begrijpen heel snel dat de regels thuis en elders kunnen verschillen.

    Hoe maak je regels en afspraken?

    • Stel duidelijke, simpele regels die kinderen gemakkelijk kunnen nakomen. Zoals: “Je proeft minstens 1 hapje van alles wat op je bord ligt.”
    • Formuleer regels positief. Liever: “Aan tafel drinken we water”, dan “We drinken geen frisdrank”.
    • Leg je kind uit waarom je een bepaalde regel stelt. Zoals: “Ik wil dat je proeft van alles omdat ik geloof dat je zo nieuwe smaken ook lekker leert vinden.” Je kan hen bijvoorbeeld meegeven dat je als volwassene soms in situaties komt dat het moeilijk is om te zeggen dat je iets niet lekker vindt of iets niet wil eten (bv. een diner bij vrienden of familie), en dat het dan leuk is om geleerd te hebben alles te proeven.
    • Ga na of je kind de regels begrijpt.
    • Pas je bij het stellen van regels en afspraken aan de leeftijd van je kind aan. Bij jonge kinderen bepaal jij de regels. Ze staan niet ter discussie. Geef oudere kinderen meer inspraak. De kans dat ze zich aan de afspraken houden is dan groter.
    • Je hebt beter enkele goede regels die je kinderen volgen, dan te veel regels die ze voortdurend negeren. Let op met te veel en te strenge ‘snoepregels’. Snoep wordt zo interessanter dan het is.
    • Moedig je kinderen aan met complimentjes als ze zich aan de regels houden.
    • Volg de regels consequent. Verwacht je van je kind dat het vraagt wanneer het nog een hapje mag nemen op een feestje, spreek hem/haar er dan ook telkens op aan als hij/zij dat niet doet. Ook wanneer je zelf gezellig in gesprek bent met je vriendin.
    • Leef de regels zelf na. Komt er wat op tafel dat je niet graag eet, dan moet je ook proeven.
    • Worden de regels overtreden?
      • Wijs hier dan rustig op en hou je aan de afgesproken gevolgen. Maak zeker tijd om samen de situatie te bespreken. Benoem het gedrag waarmee je het moeilijk hebt en geef zonder iets op te dringen je mening.
      • Herhaal de regels en pas ze aan als je dat wenst. Als je voelt dat je de regels telkens moet herhalen en dat ze niet meer duidelijk zijn, zet je ze misschien beter op papier. Voor kleine kinderen gebruik je best tekeningen en foto’s die ze goed herkennen.

    Voorbeelden van regels en afspraken rond voeding:

    • We eten aan tafel, zonder afleiding van tv, smartphone, iPad …
    • We lopen niet heel de dag door wat te knabbelen, maar houden ons aan vaste eetmomenten.
    • Aan tafel drinken we altijd water. Frisdrank houden we voor speciale gelegenheden, zoals een feestje.
    • We proeven altijd minstens 1 hapje van alles.
    • Vinden we iets niet of minder lekker? We blijven beleefd aan tafel en zeggen geen bweik of bah.
    • ...

    Getuigenis van An, mama van Eliza (12 jaar), Kolya (9 jaar) en Maïté (2 jaar)

    Na een aantal jaren op school merkten we dat sommige goede gewoonten soms verwateren: wij namen altijd goed onze tijd voor de maaltijd, maar nu merken we dat onze kinderen soms snelsnel willen eten, waarschijnlijk ook omdat ze op school een redelijk korte middagpauze hebben. Daarom is de regel dat iedereen bij ons aan tafel blijft zitten tot de laatste persoon gedaan heeft met eten, zo verliezen ze ook hun zin om alles snel naar binnen te werken.

    Bespreek de regels en afspraken

    Hoe ouder je kind, hoe ruimer zijn of haar leefwereld wordt. Hij of zij hoort en ziet andere gewoontes en gaat vaker de grenzen aftasten of de regels ter discussie stellen. Leg je kind uit waarom bepaalde regels bij jullie gelden. Benadruk het belang van gezonde voeding en wijs op de risico’s van te veel snoepen en ongezond eten en drinken, zonder het ingewikkeld te maken. Met een ouder kind mag je best wat onderhandelen. Met hen is het soms zoeken naar de balans tussen gezonde en ongezonde keuzes. Door naar elkaars mening te luisteren, kunnen jullie samen afspraken maken en zullen kinderen zich er makkelijker aan houden.

    9. Praat met je kinderen

    Web9

    … over voeding

    Kinderen leren van je, ook op het vlak van eten. Ze kijken wat je doet en doen dat na. Een woordje uitleg kan daar hier en daar bij helpen:

    Wat zeg je wel:

    • Je kan kinderen zeker vertellen wat meer en minder gezond is. Maar vermijd zwart-wit spreken over voedingsmiddelen. Nuanceren is de boodschap.
    • Leg hen uit waarom jij het belangrijk vindt dat ze gezond eten.
    • Wijs hen op het belang en de voordelen van gezonde voeding die aansluiten bij hun leefwereld. Dreigende hart- en vaatziekten op hun 55ste zijn een realiteit, maar ook een ver-van-hun-bed-show. Dat ze zich fitter zullen voelen, minder snel ziek zullen zijn, beter zullen slapen … Daar kunnen ze zich wél wat bij voorstellen.
    • Leer hen over voeding door veel vragen te stellen en samen dingen op te zoeken. Kennen ze de namen van alle groenten in de winkel? En hoe die ruiken en smaken? Weten ze hoe en waar groenten groeien? Misschien inspireren de educatieve filmpjes van Slurp en Slice je wel.
    • Maak je iets nieuws klaar? Leg uit wat het is, hoe het smaakt en waar het vandaan komt.
    • Leg het verschil uit tussen honger hebben en zin hebben in eten. Want we eten niet altijd omdat we honger hebben. Vaak eten we omdat we iets lekker vinden en het ons een fijn gevoel geeft. Waarom is het belangrijk dat kinderen dat weten? Te vaak eten ‘uit zin’ kan leiden tot gewichtsproblemen. Lees daar meer over.
    • Kinderen houden van verhaaltjes. Leer hen meer over de eetgewoontes van vroeger en nu. Vertel hen over tafeletiquette. Mensen eten niet overal ter wereld hetzelfde. Elk land heeft zijn eetgewoontes en -cultuur.

    Wat zeg je beter niet:

    • Je moet geen voedingsexpert zijn om je kinderen wat bij te brengen over gezonde voeding. Integendeel. Aan uitleg over voedingswaarden, koolhydraten, mineralen … hebben ze niets.
    • Ben je zelf veel bezig met afvallen en je voeding? Let dan op dat je niet te veel over calorieën, vetten, suikers … praat. Uit onderzoek weten we dat moeders die zelf veel diëten en daarover praten een invloed hebben op jonge kinderen, vooral meisjes. Meisjes die zich te veel op calorieën fixeren lopen een hoger risico op eetstoornissen.

    Getuigenis van Jolien, mama van Briek (bijna 4 jaar) en Nelle (1 jaar)

    Rauwkost? Dat was de eerste 3 jaar geen optie bij ons … toch zijn we het blijven aanbieden. Nu we Briek verteld hebben dat de sla en tomaatjes uit de tuin van zijn opa komen, mogen ze ook mee naar school in zijn boterhammendoos. Missie uiteindelijk dus toch geslaagd!

    … over reclame voor voeding

    Hun helden op koekjesverpakkingen, hun idool in een reclamespotje … De fabrikanten en reclamemakers spelen handig in op de leefwereld van onze jonge consumenten om hen helemaal mee te krijgen in hun verhaal. Maar klopt dat verhaal?

    Natuurlijk niet. Leer je kinderen kritisch omgaan met alles wat ze op tv, internet of waar dan ook te zien krijgen. Dat is belangrijk, want kinderen zijn gevoelig voor de marketingtechnieken van de voedingsindustrie. Zo zullen kinderen meer geneigd zijn om producten te willen waarop hun idool staat.

    • Laat je kind vertellen over een reclameboodschap die hij kent. Hoe komt het dat hij die heeft onthouden? Waarschijnlijk omdat er een bekend figuurtje of bekende persoon meedoet in dat reclamefilmpje, omdat het radiospotje hen doet lachen, omdat er een schattig hondje op de affiche staat, omdat er geschreven staat dat dit het beste product is, omdat er een cool speeltje bij die koekjes zit …
    • Vertel daarna aan je kind dat veel (vaak minder gezonde) voedingsmiddelen zo aantrekkelijk mogelijk worden voorgesteld. Ze zitten in kleurrijke verpakkingen, er staan bekende figuurtjes op, soms zit er zelfs een leuk gadget bij enz. Maar maakt dat het voedingsmiddel beter?
    • Leg je kind uit waarom je bijvoorbeeld niet gelooft dat Lukaku kampioen geworden is door chocolade en Tia Hellebaut best ook wat anders dan pizza’s zal moeten eten als ze records wil breken.
    • Stel vragen aan je kind waarom reclame zegt wat ze zegt. Leer hen zien dat merken vooral hun product willen verkopen.

    Zo maak je je kinderen weerbaar tegen reclame. Geef zelf het goede voorbeeld: door je eigen koopgedrag toon je je kinderen dat je jezelf alvast niet laat inpakken door al die mooie praatjes. Lees meer over kindermarketing.

    10. Belonen mag, maar liever niet met snoep of dessert

    Web10

    Prijzen en aanmoedigen

    Tafelmomenten zijn fijn voor het gezin, en het zijn ook leermomenten bij uitstek voor je kinderen. Als je kind zich goed gedraagt, aan tafel blijft zitten, iets proeft wat hij nog niet lust … geef hem dan een complimentje. Ook een applaus of dikke duim doet wonderen. Dat stimuleert je kind om zich vaker zo te gedragen. Benoem welk gedrag je waardeert. Het kan helpen als je een aantal afspraken maakt over wat je van je kind verwacht.

    Moedig je kinderen aan door zelf te genieten van het eten, maar forceer niet. Laat merken dat je gelooft dat ook zij kunnen proeven.

    Beloon niet met snoep

    Als je je kind beloont met snoep maak je dat snoepje veel interessanter dan het eigenlijk is. Flink eten belonen met een toetje bevestigt dat desserts lekkerder zijn dan ‘vieze’ groenten. Misschien horen pannenkoeken op een woensdagnamiddag met vriendjes erbij voor jullie, maar koppel dat niet aan flink zijn. Heb je desserts in de koelkast, geef dan iedereen eentje en laat het niet afhangen van een leeg bord.

    Getuigenis van Loes, mama van Mila (5 jaar)

    Mila vroeg steeds vaker een snoepje na het avondeten, want ‘ze had toch flink haar bordje leeg gegeten’. Om het idee dat goed eten wordt beloond met snoep te doorbreken, mag ze nu zelf kiezen op welk moment van de dag ze een snoepje eet. ‘s Morgens na het ontbijt of als ze thuiskomt van school? Zij kiest wanneer, maar het blijft bij één snoepje per dag.

    Anders belonen

    Een hardnekkige ‘groenteweigeraar’ in huis die zich niet meer laat inpakken door jouw praatjes? Soms is een extra stimulans nodig om nieuw gedrag aan te leren of gedrag te veranderen.

    • Een stickerkaart voor jou en je kind kan helpen om een goede start te maken. Voor kleine kinderen is het stickers plakken op zich en het feit dat het stickerblad goed zichtbaar hangt, al voldoende.
    • Grotere kinderen hebben liever wat discretie, maar worden extra gemotiveerd door een sociale beloning, waar ze eventueel voor moeten sparen: samen een spel spelen, gaan zwemmen, wat langer opblijven … Let wel op met beloningen zoals langer tv kijken, gamen ...

    Gebruik een beloningssysteem nooit oneindig lang. Eens er een stap in de goede richting gezet is, kan je dit afbouwen. Vergeet de complimentjes niet!

    Straffen

    Slechte eters kunnen je soms erg onzeker, boos of ongeduldig maken. Als je kind zegt dat hij niet wil eten wat je hebt gemaakt nog voor het op tafel staat. Of als je zoon of dochter alleen maar wat met het eten prutst maar geen hap wil proeven. Dan zijn stalen zenuwen nodig om je geduld te bewaren. Vele kieskeurige etertjes slagen er dagelijks in om de sfeer aan tafel zo te verpesten.

    Toch heeft straffen weinig zin. Het is een strijd die je meestal verliest. En het helpt je kind niet om de volgende keer wel enthousiast aan tafel te komen. Tafelmomenten krijgen zo alleen een negatieve vibe.

    11. Laat het kind kiezen hoeveel het eet

    Web11

    Mag ik mijn kind dwingen om te eten of verplichten zijn bord leeg te eten?

    Deze aanpak heeft weinig succes. Je kan deze strijd nooit winnen van een kind dat zijn lippen stijf op elkaar houdt. Je kind dwingen en smeken om te eten wekt alleen nog meer verzet op. Eten wordt iets negatiefs. Gevolg: je kind krijgt er alsmaar minder zin in. Hoe meer kinderen geforceerd worden om groenten te eten, hoe minder ze dat uiteindelijk zullen doen.

    Ouders maken zich dan soms druk dat kinderen zo weinig eten. Vaak valt het nog wel mee als je alles bij mekaar telt. Maak je je echt zorgen, hou dan eens een week een eetdagboek bij. Zo word je bewust van je kind zijn eetgewoontes.

    Kinderen kunnen uit zichzelf op een bepaald moment erg weinig of onregelmatig eten. Meestal heeft dit te maken met een bepaalde fase in hun ontwikkeling of een belangrijke gebeurtenis (bv. overgang van kinderdagverblijf naar school …) en gaat het vanzelf weer over. Weet dat kinderen, net als volwassenen, niet altijd evenveel trek hebben. Het is vooral belangrijk dat kinderen hun verzadigingsgevoel blijven volgen en dat respecteren om overgewicht tegen te gaan.

    Wat doe je best in zo’n situatie?

    Meer inspiratie nodig? Hier vind je nog wat tips.

    Zolang kinderen goed groeien en speels en actief zijn, is het onregelmatig of weinig eten van voorbijgaande aard. Pas wanneer een kind langere tijd niet groeit, klagerig of minder actief is, raadpleeg je best een arts.

    12. Maak van ongezonde voeding geen verboden vrucht

    Web12

    Verboden vrucht

    Als ouder bepaal je wat je kind eet, je kind bepaalt of en hoeveel het eet. Betekent dit ook dat je controle hebt over wat je kind zeker niet mag eten? Je zou het soms wel willen.

    Angstvallig controleren wat je zoon of dochter naar binnen speelt heeft weinig zin. Net als je kind dwingen om te eten, is ongezonde voeding volledig verbieden geen goed idee. Al dat lekkers wordt zo alleen nog aantrekkelijker. Het is zoeken naar een balans.

    Leer je kind verstandig snoepen

    Snoepgoed staat in de restgroep, buiten de voedingsdriehoek. Het is dus overbodig in een gezond voedingspatroon. Maar je mag je kind natuurlijk af en toe eens een minder gezonde uitspatting gunnen. Blijf gewoon bewust van de frequentie (niet te vaak) en portiegrootte (niet te veel). Enkele tips:

    • Bied je kind gevarieerde en evenwichtige voeding aan en streef naar een regelmatig eetpatroon. Zo voorkom je de drang naar suiker om energie op te doen via ongezonde tussendoortjes.
    • Ondersteun en begeleid je kinderen bij het aanleren van zelfbeheersing. Besef daarbij dat kinderen het meest van je leren door te imiteren. Geef dus het goede voorbeeld. Verbied snoep en chips niet volledig, verstop het niet achter slot en grendel. Kinderen weerstaan verleidingen beter als ze zich goed in hun vel voelen.
    • Goede afspraken kunnen helpen. Wil je bijvoorbeeld gezeur aan de kassa vermijden? Spreek dan vooraf met je kinderen af wat ze zelf in de winkel mogen uitkiezen.
    • Van eten moet je bewust kunnen genieten en ook dát kunnen kinderen leren. Geef chocolade in stukjes, één snoepje per keer. Toon dat je geniet van fruit en groenten of andere gezonde voeding. Hou de sfeer rond eten aangenaam.

    Gaat je kind toch stiekem snoepen?

    Vind je soms snoeppapiertjes onder het bed van je zoon of dochter? Je bent niet alleen. Stiekem een chocolaatje of snoep meenemen … De meeste kinderen proberen het wel eens.

    Gebeurt het vaker? Dan praat je er beter eens over. Zo weet je waarom je kind stiekem eet en maak je jezelf niets wijs. En zo kan je er samen iets aan doen. Zoek een rustig moment. Je start het gesprek best niet met veroordelingen en beschuldigingen, maar vanuit je eigen bezorgdheid. Hier zijn tips om een gesprek aan te gaan met je kind.

    Hieronder vind je enkele voorbeelden van waarom kinderen stiekem gaan snoepen.

    • Ben ik te streng? Zijn de regels te strak en is mijn kind gewoon bang om telkens een neen te krijgen als hij een snoepje of koekje zou vragen? Of controleer ik precies wat mijn kind eet en zet ik hem of haar op een streng dieet? Dan is het misschien tijd om minder te controleren en de regels te versoepelen binnen voor jou aanvaardbare grenzen. Een te strenge controle kan een omgekeerd effect hebben.
    • Heeft je kind echt honger? Bied op vaste eetmomenten voldoende aan. Neem de tijd en eet samen. Misschien is het de moeite om je kinderen te betrekken bij het kiezen van de maaltijd. Als er nooit iets ‘echt lekker’ op het menu staat, is het risico groot dat ze zich volledig laten gaan wanneer ze eens mogen snoepen. Bovendien stimuleer je zo stiekem eten.
    • Eet je kind uit verveling? Zoek samen een leuke hobby. Een kind dat voldoende om handen heeft, buiten speelt, sport … zal zich minder gauw vervelen. Wat denk je van een lijstje met inspiratie om in de koekjeskast te plakken?
    • Eten en emoties? Soms eten kinderen stiekem omdat ze boos of verdrietig zijn. Is je kind eenzaam, wordt het gepest, is het onzeker over iets? Laat je kind duidelijk weten dat het thuis over alles kan praten, dat emoties van kwaadheid of verdriet heel normaal zijn en dat het best geen toevlucht zoekt in snoep. Dit zal de emoties misschien even verminderen, maar het lost de oorzaak van de problemen niet op. Gevoelens herkennen, verwoorden en er op een gezonde manier mee omgaan is niet simpel. Hoe kan jij je kinderen ondersteunen bij het omgaan met problemen en hun emoties?

    En op speciale momenten?

    Een zondags ontbijt, feestje, op restaurant gaan, een dagje uit, op vakantie … Op zulke momenten wijken we soms af van een gezond eetpatroon. Maar ook op die momenten kan je gezond en ongezond combineren.

    • Probeer tijdens een daguitstap toch vaste eetmomenten in te plannen. Neem zelf fruit, water en misschien een zelfgemaakte picknick mee.
    • Maak werk van de ‘verpakking’ met kleurige servetten, een fleurige brooddoos of drinkbus, een zomerse picknickmand … Samen genieten van een ijsje kan zeker ook.
    • Feestje? Zet naast de chips wat gesneden rauwe groentjes klaar. Met wat creativiteit wek je de nieuwsgierigheid en ziet het er superfeestelijk uit.
    • De meeste restaurants hebben een kindermenu met meestal friet en appelmoes. Maar wil je kind dit? Verken de hele kaart, misschien kiest je kind voor vis of iets met groenten. Vraag eventueel naar een aangepaste portie of laat broertjes en zusjes een volwassen portie delen.
    • Vaak eten we juist op de gezelligste momenten ongezonde dingen. Op een feestje eten we taart. Chips eet je ’s avonds gezellig in de zetel. Als je op die momenten gezonde, frisse hapjes eet, dan zorg je ervoor dat gezonde lekkernijen geassocieerd worden met verwennerij.
    • Inspiratie nodig voor een gezonde traktatie? Neem dan zeker een kijkje in het traktatieboekje.