Minister Gennez trekt stekker uit Bewegen op Verwijzing

Bewegen op Verwijzing, dat mensen op weg helpt naar een actievere leefstijl, liep af tegen eind 2026, maar er stond een vervolgproject klaar. Zo zou vanaf 1 januari 2027 Leefstijl op Verwijzing van start gaan: dezelfde succesformule, maar dan specifiek voor volwassen Vlamingen met een verhoogd risico op cardiometabole aandoeningen, zoals diabetes of obesitas na doorverwijzing door een (huis)arts. Zij zouden worden ondersteund om meer te bewegen én gezonder te eten.  

Caroline Gennez, Vlaams minister van Welzijn, heeft nu echter beslist om dit programma volledig stop te zetten. De reden is het nieuwe begrotingsakkoord waarbij elk beleidsdomein moet besparen. 

“Het is onbegrijpelijk dat er wordt bespaard op een programma dat jaarlijks meer en meer Vlamingen bereikt en voor een duurzame gedragsverandering zorgt: uit onderzoek blijkt dat 64% van de deelnemers anderhalf jaar na hun deelname aan Bewegen op Verwijzing nog steeds fysiek actiever is dan voor de coaching”, zegt Linda De Boeck. “Het aantal mensen met obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten neemt toe. Een groot deel daarvan kan vermeden worden door een gezonde levensstijl: voor hart- en vaatziekten wordt geschat dat ongeveer 70 à 80% van de vroegtijdige ziektegevallen verband houdt met beïnvloedbare leefstijlfactoren. Voor kanker kan naar schatting 30 à 50% van de gevallen worden voorkomen. Ook obesitas, dat jaarlijks ongeveer € 4,7 miljard kost, wordt in belangrijke mate bepaald door leefstijl- en omgevingsfactoren.” 

In totaal waren ongeveer 150 Bewegen op Verwijzing-coaches actief in Vlaanderen. Zij gaven sinds de start van het project in 2018 meer dan 20.000 Vlamingen een duwtje in de rug om in actie te schieten.  Niet door met een coach beweegoefeningen te doen, wel door samen een beweegplan met beweegdoelstellingen op maat op te stellen. Elke volwassen Vlaming die te weinig beweegt of te veel zit kon na doorverwijzing door een zorgverlener (bv. arts, diëtist, psycholoog, …) bij een Bewegen op Verwijzing-coach terecht. Die motiveerde, ondersteunde en hielp waar nodig. Daarna was het aan de deelnemer om te gaan bewegen. En dat kon simpel zijn: door al fietsend naar het werk te gaan, bijvoorbeeld. Of door zich aan te sluiten bij een sportclub. De coach wist ook welke activiteiten en sporten gemeenten en verenigingen aanbieden. Want ook zij zetten hun schouders onder Bewegen Op Verwijzing: in meer dan 83% van de Vlaamse en Brusselse gemeenten vond je deze begeleiding.  

Bewegen op Verwijzing werkte: 75% van de deelnemers had op het einde van het coachingstraject zijn of haar beweegdoelstellingen volledig behaald en 17% gedeeltelijk.  Acht op de tien van de potentiële doorverwijzers zoals artsen, apothekers, ... wilden in de toekomst gebruik blijven maken van Bewegen Op Verwijzing.  

In 2025 had 42% van deelnemers recht op een verhoogde tegemoetkoming. “Mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie bewegen minder dan anderen. Dat draagt bij aan de gezondheidskloof. Met Bewegen op Verwijzing bereikten we net een groot deel van die kwetsbare doelgroep.  Dat maakt dit programma extra impactvol”, zegt Linda De Boeck. “Uit onderzoek blijkt ook dat het kosteneffectief is: Bewegen op Verwijzing is een project dat maatschappelijke gezondheidswinst oplevert tegen een verantwoorde maatschappelijke kost.”

Naast Leefstijl op Verwijzing wordt ook de beheersovereenkomst 'Ondersteuning Geïntegreerde en Inclusieve Preventie (OGIP)' niet verlengd. Deze beheersovereenkomst had als doel alle organisaties binnen de preventieve gezondheidszorg te laten samenwerken om zo meer impact te creëren. Zonder OGIP valt een belangrijke verbindende en ondersteunende schakel in de preventiesector weg. Er is niemand meer die organisaties structureel samenbrengt, samenwerking begeleidt en helpt om gezamenlijke oplossingen in de praktijk te brengen. De sector verliest tegelijk een vaste plek om kennis te delen en samen sterker te worden in thema’s zoals gezondheidsongelijkheid, gezondheidsvaardigheden, impactmeting en effectieve gezondheidsbevordering. Daardoor dreigen kennis en krachten opnieuw versnipperd te raken, terwijl net meer samenwerking nodig is om iedereen met preventie te bereiken. 

Het Vlaams Instituut Gezond Leven en haar partners verliezen 2,1 miljoen euro aan subsidies om mensen te helpen gezonder te leven. En dat terwijl preventie in België al ondergefinancierd is als je het vergelijkt met het Europees gemiddelde (1,8 % van de totale middelen van gezondheidszorg in vergelijking met gemiddeld 3 % in Europa). De vraag is niet of de rekening terugkomt, maar waar: in de gezondheidszorg, in welzijn, bij werkgevers en uiteindelijk bij de burger.