Gezondheid wordt beïnvloed door verschillende soorten factoren, we noemen ze gezondheidsdeterminanten. Het Health Field Concept (Lalonde, 1974) vat deze in 4 categorieën samen: biologische factoren, voorzieningen in gezondheidszorg, leefstijl en omgeving.

Lalonde Model

Biologische factoren

Biologische factoren zijn de factoren binnen het individu. Ze kunnen biologisch bepaald of erfelijk zijn, zoals bijvoorbeeld geslacht, kleurenblindheid of een genetische aanleg voor bepaalde ziektes. Biologische factoren kunnen ook verworven zijn door de leefstijl of de omgeving. Voorbeelden van (eventuele) verworven biologische factoren zijn gewicht, bloeddruk en longfunctie.

Organisatie van de gezondheidszorg

De wetenschappelijke vooruitgang van de geneeskunde heeft een duidelijke impact op de gezondheid van de bevolking en van individuen. De ontwikkelingen in de genetica en het DNA-onderzoek zullen de komende decennia zorgen voor nieuwe mogelijkheden voor de volksgezondheid en de individuele gezondheid.

Daarnaast zijn ook de organisatie van de gezondheidszorg en factoren als kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg belangrijk. Naast de curatieve gezondheidszorg is er ook aandacht voor preventieve gezondheidsvoorzieningen. Denk aan vaccinaties, leefstijladvies, … .

Leefstijl

Met leefstijl wordt een combinatie van gedragingen bedoeld, die gerelateerd zijn aan gezondheid. Onder de gezondheidsdeterminant leefstijl vinden we voedingsgewoonten, bewegingspatroon, het omgaan met stress, alcoholgedrag, het omgaan met relaties en persoonlijke zingeving, enzovoort. Dat gedrag, gerelateerd aan gezondheid, wordt bepaald door de competenties van een individu, de drijfveren om gezond of ongezond gedrag te stellen en de context waarin iemand leeft. Kijk ook bij het Gedragswiel.

Fysieke en sociale omgeving

Lalonde plaatst ten slotte de fysieke en sociale omgeving in zijn model van gezondheidsdeterminanten.

Met de fysieke omgeving bedoelen we de samenstelling en vormgeving van woon-, werk- en schoolomgevingen en voorzieningen daarbinnen (vb. groenvoorzieningen, verkeerssituatie, aanwezigheid van industrie, fietspaden en speelvoorzieningen, …).De sociale omgeving omvat zowel de organisatie van de sociale verbanden waarin een individu leeft en mee te maken heeft, als de sociale invloeden op het individu (vb. de gezinssituatie, de familie, de buren, vrienden, klasgenoten en collega’s, maar ook de media, sociale en culturele waarden en normen).

Omgeving werd later verder opgesplitst in 4 contexten: fysiek, sociaal-cultureel, economisch en politiek. De economische context heeft te maken met de betaalbaarheid en marketing van producten en diensten, maar ook met de economische welvaart van een land of gebied. De politieke context verwijst naar wetten, regels en aanbevelingen met betrekking tot gezondheid, maar ook naar politieke ideologieën, de afwezigheid (of aanwezigheid) van oorlog in het land of het gebied, etc.