Eetbaar groen
Gezond aanbod zichtbaar en bekend maken
Stimuleren van actieve vrije tijd
Beeld gemaakt door Atelier Romain.
Info over de interventie
Wat?
Gezond voedsel kan ook aanwezig zijn in de publieke ruimte. Groenten en fruit kunnen een onderdeel zijn van openbaar groen, van een bloembak tot een voedselbos. Het inspireert en kan bovendien gratis worden geplukt.
Welke drempels tot toegang worden verlaagd?
Groene en openbare ruimte kan je inrichten met ‘eetbaar groen’. Gezonde voeding groeit dan letterlijk in de open ruimte en wordt erg toegankelijk en zichtbaar.
Antwoord op (gezondheids)uitdagingen?
Groene publieke ruimtes met een connectie met voedsel verhogen de toegankelijkheid van een gezonde voedsel- en beweegomgeving.
Uitvoering van de interventie
Randvoorwaarden?
Eetbaar groen in de publieke ruimte moet goed worden onderhouden. Anders zal het geen meerwaarde hebben en weinig worden gebruikt. Maak indien nodig ook duidelijke afspraken over hoe eetbaar groen in de publieke ruimte kan georganiseerd worden (bv. van wanneer tot wanneer kan er geplukt worden, hoeveel kan je plukken, zijn er oogstdagen, ...). Hou ook rekening met mogelijk vandalisme. Zet bijvoorbeeld in op sociale controle, zodat niet al het fruit voor oogsttijd verdwenen is.
Koppelkansen?
De inrichting van de groene en eetbare ruimte kan makkelijk gekoppeld worden aan een ander korte keten initiatief of een toevoeging in de publieke ruimte (bv. een openbaar watertappunt) om het eetbaar groen in de kijker te zetten en een groter verhaal over gezonde voeding en beweging te vertellen. Plaats plukfruit op plekken waar veel mensen komen (hoge walkability) en combineer het met andere leuke belevingen in de publieke ruimte, zoals ontmoetingsplekken, speelterreintjes, educatieve routes, ... Houd bij de keuze van eetbaar groen ook rekening met de meerwaarde voor biodiversiteit (welke soorten zijn ook nuttig voor insecten, vogels, kleine zoogdieren, ...?).
Quick win?
Plant in de publieke ruimte in plaats van gewone bomen af en toe ook fruitbomen of notenbomen. Bewoners kunnen hiervan plukken. Zorg dat de gevallen vruchten tijdig worden opgeruimd en dat de bewoners weten dat ze de vruchten mogen plukken.
Strategische interventie?
Je kan als gemeente bij de aanleg van een groene publieke ruimte kiezen voor een structureel aanbod aan eetbare planten, zoals fruitbomen in parken of straten, bessenstruiken in groenzones, kruidentuintjes op pleinen, ... Een voedselaanbod in de publieke ruimte kan dan deel uitmaken van een bredere voedselstrategie van de gemeente.
Richt (een deel van) de publieke ruimte bijvoorbeeld in als een voedselbos, waar een combinatie van bomen, struiken en kruiden een gezond voedselaanbod levert voor mens en dier (vruchten, noten, groenten, kruiden, ...). Een voedselbos verhoogt de biodiversiteit, levert bijna het hele jaar rond voedsel, heeft een hoge belevingswaarde en kan ook een educatieve functie vervullen.
Inspirerende voorbeelden
Velt vzw brengt verschillende voorbeelden van eetbare buurten in kaart
In een eetbare buurt ontmoeten mensen elkaar door op een ecologische manier samen te koken, te tuinieren en/of te zorgen voor kippen, groenten, fruit en ander plukbaar lekkers. Velt vzw brengt verschillende initiatieven rond eetbare buurten samen en ondersteunt ze met technische en praktische kennis. Velt deelt verschillende praktijkvoorbeelden van eetbare buurten in België en Nederland, waaronder voedselbossen, samentuinen, buurtboomgaarden en schoolmoestuinen.
Foto © Velt vzw
Voedselbos in het Park (Rotterdam)
In het wijkpark van Kralingen in Rotterdam werd een voedselbos aangelegd. Het doel was om het park op een duurzame manier te vergroenen en eetbaar groen toe te voegen.
Verger Partagé, gedeeld fruit (Brussel)
Het stadsfruitproject brengt de vele fruitbomen en struiken in kaart en koopt er nieuwe aan. De verschillende ’buurtboomgaarden’ worden collectief beheerd zodat het fruit geplukt wordt en de planten goed worden verzorgd.
Eetbaar groen (Oostende en Antwerpen)
De stad Oostende heeft een ambitieuze lokale voedselstrategie. Dit vertalen ze ook naar de praktijk: in 2016 plantten ze 6.000 eetbare planten (zoals aardbei en munt) in het openbare domein. De bewoners konden deze planten plukken. Het groen dat sowieso aanwezig is in de openbare ruimte kan ook eetbaar zijn.
Provincie Antwerpen maakte al een inspiratieboek voor lokale besturen om succesvol eetbaar groen te realiseren: het Inspiratieboek eetbaar groen.
‘Onzen Hof’ in Westerlo
Het project ‘Onzen Hof’ in Westerlo is een gemeenschappelijke moestuin waar buurtbewoners samen groenten telen en oogsten, waardoor gezonde voeding betaalbaar en toegankelijker wordt. Tegelijk brengt het initiatief mensen samen en versterkt het sociale contacten in de buurt. Lees het volledige artikel hier.