Obstakelvrije wandel- en fietspaden
Stimuleren van actieve verplaatsingen
Beeld gemaakt door Atelier Romain.
Info over de interventie
Wat?
Een obstakelvrije publieke ruimte is belangrijk voor verschillende doelgroepen, waaronder ouderen, kinderen, rolstoelgebruikers, ... Voetpaden die niet in een goede staat zijn, zijn bijvoorbeeld een extra drempel voor ouderen om te wandelen. Te smalle voetpaden en trappen maken het moeilijk voor een rolstoel, buggy of rollator. Omgekeerd bieden straten zonder boordstenen of voetpaden met een afgeronde, verlaagde boord die op straatniveau uitkomt juist een meerwaarde voor deze doelgroep.
Welke drempels tot toegang worden verlaagd?
De toegankelijkheid van de publieke ruimte wordt in het algemeen verlaagd voor specifieke doelgroepen die extra baat hebben bij voldoende brede en goed onderhouden wandel- en fietspaden.
Antwoord op (gezondheids)uitdagingen?
Een obstakelvrije publieke ruimte draagt bij aan valpreventie bij ouderen door vlakke, goed onderhouden voetpaden. Dit zet ook aan tot meer beweging doordat wandelen en zich verplaatsen veiliger worden. Deze interventie stimuleert ook zelfstandige verplaatsing, wat kan bijdragen aan minder isolatie en meer sociale interactie. Samengevat: meer zelfstandigheid en levenskwaliteit voor mensen met beperkte mobiliteit.
Uitvoering van de interventie
Randvoorwaarden?
Voor een obstakelvrije publieke ruimte zijn onder andere volgende elementen van belang:
- ontwerpprincipes, zoals voldoende brede voetpaden en vrije doorgang zonder obstakels (bv. paaltjes, losse tegels, ...). Een voetpad heeft hiervoor minstens 1,5 m obstakelvrije breedte, zodat rolstoelgebruikers en voetgangers elkaar kunnen kruisen. Nog breder biedt meer comfort. Ook alternatieven voor trappen en geen te steile hellingen zijn van belang;
- betrokkenheid van de doelgroep bij het ontwerp om goed in beeld te brengen wat de belangrijkste obstakels zijn en hoe deze kunnen aangepakt worden;
- regelmatig onderhoud van de infrastructuur zodat nieuwe knelpunten tijdig worden aangepakt.
Koppelkansen?
Deze interventie kan gecombineerd worden met verschillende andere interventies, zoals de realisatie van verkeersluwe omgevingen, inrichting van groene publieke ruimte met banken en rustpunten, ontwikkeling van beweegroutes (bv. specifiek gericht op ouderen), maatregelen voor klimaatadaptatie (met het aanbieden van schaduwplekjes, groene inrichting en onthardingsinitiatieven combineren met voldoende brede doorgangen, ...).
Quick win?
Enkele maatregelen die snel uitvoerbaar zijn binnen deze interventie zijn bijvoorbeeld: het verwijderen of verplaatsen van obstakels op voetpaden, losliggende tegels herstellen, markeringen of contrastkleuren aanbrengen bij trappen of overgangen.
Strategische interventie?
Meer structurele en langetermijnmaatregelen omvatten bijvoorbeeld het integreren van deze interventie binnen mobiliteits- en ruimtelijke plannen, het systematisch screenen van publieke ruimte op toegankelijkheid en bij elke nieuwe ontwikkeling in de publieke ruimte investeren in inclusieve ontwerpprincipes, zodat de ruimte bruikbaar is voor iedereen.
Inspirerende voorbeelden
Knelpuntenwandeling
Het organiseren van knelpuntwandelingen kan helpen om de fysieke en openbare toegankelijkheid van de stad en/of gemeente kritisch in beeld te brengen (losse tegels, gladde hellingen, onveilige oversteekplaatsen). Hierbij gaat een groep vrijwilligers, intermediairs en ouderen op pad met een checklist om diverse knelpunten op een bepaalde route in kaart te brengen. © Vief
Voetgangerscirkels
Een voetgangerscirkel is een aaneengesloten wandelroute, vooral gericht op ouderen, die voetgangers in staat stelt om zelfstandig en op eigen tempo hun doel stappend te bereiken (al dan niet met hulpmiddelen). Op deze wandelroutes worden trottoirs geëffend, afritjes gemaakt, oversteekplaatsen (met meer groentijd) gerealiseerd, obstakels op de trottoirs opgeruimd en rustpunten aangelegd. Voetgangerscirkels verbinden belangrijke voorzieningen met elkaar. Er is duidelijke bewegwijzering en voldoende verlichting. De gemeente Olen heeft ervaring met de voetgangerscirkel, die past in het concept van de woonzorgzone, een gebied waarin wonen en zorg zo goed mogelijk op elkaar zijn afgestemd. Figuur: Concept woonzorgzone met voetgangerscirkel in Olen