Tijdelijke invulling van onderbenutte ruimtes
Gezond voedingsaanbod toevoegen
Gezond voedingsaanbod toegankelijker en bereikbaar maken
Beeld gemaakt door Atelier Romain.
Stimuleren van actieve verplaatsingen
Info over de interventie
Wat?
Wil je nieuwe voedselinitiatieven of ingrepen in de publieke ruimte die de beweegvriendelijkheid verhogen, uittesten? Dan kan je tijdelijk experimenteren in leegstaande ruimtes of in de publieke ruimte. Het voordelig verhuren van leegstaande panden aan initiatiefnemers rond gezonde voeding kan stimulerend werken. Door ook tijdelijk gebruik mogelijk te maken van braakliggende terreinen, leegstaande plekken of onderbenutte publieke ruimte, kunnen snel kwalitatieve en uitnodigende plekken ontstaan voor ontmoeting, beweging, ontspanning en vergroening. Tijdelijke ingrepen bieden bovendien de kans om nieuwe vormen van ruimtegebruik te testen, bewoners te betrekken en hen over toekomstige permanente herinrichtingen te informeren en te bevragen. Kleine, tijdelijke ingrepen in de publieke ruimte (plein, straat, park, …) kunnen met andere woorden een goede test zijn om na te gaan wat er in een toekomstig ontwerp of gebruik zou werken.
Welke drempels tot toegang worden verlaagd?
Tijdelijke invullingen van onderbenutte binnen- en buitenruimtes bieden de kans om na te gaan of een initiatief lokaal aanslaat. Het uitbaten van een buurtwinkel met gezonde voeding in leegstaande ruimtes of het gebruiken van een leegstaande parking voor een mobiele buurtmarkt of tijdelijke samentuin, is een (tijdelijke) oplossing voor leegstand en kan als test dienen om lokale initiatieven te lanceren. De onderbenutte ruimte kan dan tegen een voordelige prijs gehuurd worden of gratis worden aangeboden. Op deze manier wordt de financiële drempel verlaagd en kan de betaalbaarheid gegarandeerd worden.
Antwoord op (gezondheids)uitdagingen?
Onderbenutte ruimtes gebruiken, verlaagt de drempel om nieuwe voedings- en bewegingsinitiatieven en ideeën voor herinrichting van de publieke ruimte ten voordele van onze gezondheid op te starten. Dit zal in sommige gevallen ook leiden tot permanente duurzame initiatieven voor de toekomst.
Uitvoering van de interventie
Randvoorwaarden?
Het moet voor starters interessant zijn om aan de slag te gaan met tijdelijke ruimtes. Daarom moeten ze laagdrempelig worden aangeboden. Het initiatief hoort vanuit de gemeente te komen, zowel bij het verhuren van binnenruimtes als bij het ter beschikking stellen/transformeren van de buitenruimtes. De tijdelijkheid moet starters op een laagdrempelige manier de kans bieden om een initiatief te testen, waarbij de gemeente bepaalde types van projecten extra kan stimuleren en ondersteunen, zoals initiatieven rond sociale en gezonde voedselprojecten.
De gemeente kan er uiteraard ook voor kiezen om zelf tijdelijke initiatieven op te zetten in het publieke domein, om bijvoorbeeld maatregelen voor mobiliteit of groene inrichtingen uit te testen. Belangrijk hierbij is om de buurtbewoners hierover te informeren en ook hun feedback en ideeën mee te nemen in een (eventuele) permanente aanleg nadien. Het modulaire en verplaatsbare karakter van de inrichting is hier dan uiteraard belangrijk.
Koppelkansen?
Door onderbenutte ruimtes te gebruiken, kan je experimenteren met het potentieel ervan. Dit kan allerlei vormen aannemen, waardoor er ook veel koppelkansen zijn (bv. een tijdelijke tuin of groeninrichting, een beweegplek, een ontmoetingsplek, pop-up beweegactiviteit, ...).
Het document ‘Plein vol gezondheid, tijdelijke inrichting als stapsteen naar gezonde pleinen’ bespreekt uitvoerig hoe je een plein tijdelijk anders kan inrichten om draagvlak te creëren en bewoners inspraak te geven om na te gaan wat al dan niet een permanente invulling kan zijn.
Quick win?
Experimenteer met een tijdelijke invulling op locaties waar de gemeente al projecten op de planning heeft staan, zoals tijdelijk autoluwe of autovrije zones, pop-up (mini-)parkjes op verharde plekken, tijdelijke verblijfsplekken, mobiele zit- en ontmoetingsplekken op pleinen, ...
Strategische interventie?
Tijdelijk ruimtegebruik kan herhaaldelijk worden ingezet om nieuwe ontwerpprincipes uit te testen. Tijdelijk gebruik van onderbenutte plekken door buurtinitiatieven en bottom-up projecten kan extra worden gestimuleerd door dit bijvoorbeeld structureel te ondersteunen via subsidies, begeleiding of materiaal.
Inspirerende voorbeelden
Een diversiteit aan voorbeelden van tijdelijke inrichting
De databank publieke ruimte verzamelt verschillende mooie, inspirerende en gevarieerde voorbeelden van tijdelijke ingrepen in de publieke ruimte. De voorbeelden omvatten onder meer kleinschalige onthardingsinitiatieven (het OPEK-plein in Leuven, de Textuurtuin in Kortrijk), tijdelijke zweminitiatieven (de Canal Swimmers Club in Brugge), verplaatsbare elementen (The Liquid Wall in Brugge), pop-ups van groeninrichting (LOV in Mechelen) of tijdelijke parken (park Spooreinde in Turnhout).
foto © Studio Basta (textuurtuin in Kortrijk)
De Bouwdoos 'als medicijn voor je dorpsplein'
De Bouwdoos is een goed gevulde container vol herbruikbaar materiaal, zoals zit-, speel- en groenelementen. Met deze materialen werden gedurende één maand vijf dorpspleinen in de Vlaamse Ardennen heringericht tot bruisende dorpskernen. Hierdoor werd met tijdelijke materialen en samen met de inwoners uitgetest hoe een dorsplein er in de toekomst kan uitzien. Op basis van de ervaringen met ‘De Bouwdoos’ werd een duurzaam herinrichtingsvoorstel voor de pleinen uitgewerkt.
foto via matexi-award.be
Buurthuis (Borgerhout)
SAAMO Antwerpen zet in op onderbenutte ruimtes als onderdeel van het programma om te werken aan een publieke ruimte die leidt tot een betere fysieke en mentale gezondheid van bewoners (in een maatschappelijk kwetsbare situatie). Buurthuis Zermatt was een onderbenut gebouw dat is omgevormd tot een sociaal buurthuis waar mensen samen koffie kunnen drinken, info en hulp kunnen vragen en samen koken en eten. SAAMO Borgerbaan | 5 Buurtwerken - SAAMO Antwerpen
MEST (MEchelse voedingsbodem voor STarters) (Mechelen)
Dit project biedt starters tijdelijk beschikbare, betaalbare panden aan om als proeftuin te gebruiken. Daarbij voorziet men ook coaching en netwerking om de duurzaamheid van de initiatieven te versterken. MEST - proeftuinen voor Mechelse starters
Heilig Hartplein (Gent)
Het Heilig Hartplein kreeg een nieuwe inrichting. Voordien onderging het plein een intensief proces van proefopstelling om na te gaan wat werkt en welke noden van de bewoners het grootst waren. Men organiseerde tal van activiteiten, waaronder bijvoorbeeld een boerenmarkt, om ontmoeting te stimuleren. De tijdelijke invulling was een succes en vormde de basis voor het permanente ontwerp dat enkele jaren later werd opgemaakt. Laatste weekend van de tijdelijke proefopstelling op het Heilig Hartplein | Stad Gent (Persruimte)