Verbonden speelweefsel
Stimuleren van actieve verplaatsingen
Stimuleren van actieve vrije tijd
Beeld gemaakt door Atelier Romain.
Info over de interventie
Wat?
Verbonden speelweefsel verwijst naar een netwerk van formele en informele speel- en beweegruimtes die met elkaar verbonden zijn via veilige en aangename wandel- en fietsroutes. Het gaat daarom niet enkel om speeltuinen, maar ook om parken, pleinen, schoolomgevingen, trage wegen, groenzones en woonstraten waar kinderen en jongeren kunnen spelen, bewegen en zich verplaatsen.
Het uitgangspunt is dat kinderen en jongeren zelfstandig en veilig door hun leefomgeving moeten kunnen bewegen en onderweg verschillende plekken vinden om te spelen, sporten of verblijven.
Welke drempels tot toegang worden verlaagd?
Een verbonden speelweefsel helpt verschillende drempels weg te nemen, vooral voor kinderen en kwetsbare groepen. Wanneer speelplekken met veilige routes verbonden zijn, kunnen kinderen zich gemakkelijker zelfstandig verplaatsen zonder afhankelijk te zijn van volwassenen of autovervoer. Door speelruimte strategisch te spreiden over wijken vermijd je dat sommige buurten weinig of geen speel- en beweegmogelijkheden hebben. Publieke speel- en beweegruimte is vrij toegankelijk en biedt ook gezinnen met beperkte middelen mogelijkheden om te spelen en bewegen.
Antwoord op (gezondheids)uitdagingen?
Een verbonden speelweefsel draagt bij aan het aanpakken van verschillende gezondheidsuitdagingen, waaronder verminderde fysieke activiteit bij kinderen en jongeren en minder buitenspelen, mentale stress en gebrek aan contact met de natuur. Door veilige routes en diverse speelplekken te voorzien, stimuleert een speelweefsel dagelijkse beweging, ontmoeting en zelfstandigheid.
Uitvoering van de interventie
Randvoorwaarden?
Voor een goed functionerend speelweefsel is het belangrijk dat speel- en beweegplekken nabij en goed verspreid zijn over de gemeente en dat ze met elkaar verbonden worden via veilige en aantrekkelijke routes, zoals woonstraten, trage wegen en groene verbindingen. Verkeersveiligheid speelt hierbij een cruciale rol, met aandacht voor autoluwe straten, veilige oversteekplaatsen en duidelijke leesbaarheid van de ruimte. Daarnaast is het belangrijk dat er verschillende soorten speel- en verblijfsplekken zijn – van kleine, informele speellocaties tot grotere speel- of sportzones – zodat verschillende leeftijdsgroepen ze kunnen gebruiken.
Koppelkansen?
De ontwikkeling van een speelweefsel kan gekoppeld worden aan verschillende beleidsdomeinen, zoals verkeersveiligheid en inrichting van schoolomgevingen, trage wegen en duurzame mobiliteit, groenbeleid en parken, sport- en beweegbeleid, klimaatadaptatie en vergroening. Door speelruimte te combineren met een groene en blauwe infrastructuur kan een avontuurlijk en aantrekkelijk netwerk van beweeg- en verblijfsplekken ontstaan.
Quick win?
Enkele snel realiseerbare ingrepen zijn bijvoorbeeld: bestaande routes tussen bestaande speelplekken zichtbaar maken, speelstraten of autoluwe straten inzetten als informele speelruimte, kleine speelaanleidingen toevoegen langs bestaande routes (bv. speelmarkeringen, balanceerelementen, …), openstellen van schoolpleinen buiten de schooluren en het verbeteren van veilige oversteekplaatsen op routes tussen speelplekken.
Strategische interventie?
Op lange termijn kan een gemeente werken aan een structureel speel- of kindweefselbeleid, waarbij speel- en beweegruimte systematisch wordt geïntegreerd in de ruimtelijke planning. Dit omvat bijvoorbeeld het opstellen van een speelweefselplan, het verbinden van speelplekken via veilige mobiliteitsnetwerken, het opnemen van kindvriendelijke ruimteprincipes in nieuwe ontwikkelingsprojecten en het betrekken van kinderen in participatietrajecten. Daarnaast kan een gemeente best eerst investeren in buurten waar speelruimte schaars is, zodat alle kinderen toegang hebben tot kwalitatieve speel- en beweegruimte in hun dagelijkse leefomgeving.
Inspirerende voorbeelden
Coalitie Kindnorm
Kinderen worden vaak vergeten in het mobiliteitsbeleid. Nochtans zorgt kindperspectief net voor veiligere en leefbare straten. Mobiel 21 bouwt een coalitie rond een kindnorm die inzet op veilige routes, kindvriendelijke buurten en inspraak voor kinderen en jongeren. De kindnorm benadrukt daarbij dat kinderen voldoende ruimte nodig hebben in hun dagelijkse leefomgeving en dat de publieke ruimte ook vanuit hun perspectief moet worden ontworpen. Coalitie Kindnorm bundelde allerlei acties en activiteiten die je kan ondernemen voor een kindvriendelijke publieke ruimte. © Mobiel21 - Autovrije zondag
Handboek kindweefsel
In deze publicatie bundelt Kind & Samenleving al hun kennis die belangrijk is voor lokale besturen om een kindweefsel te realiseren voor een bepaald gebied. Het handboek bevat niet alleen theoretische achtergrond over kindvriendelijke publieke ruimte, maar gidst de lezer door alle fases en stappen om een kindweefselplan op te maken. Ook via deze weg vind je heel wat inspiratie en concrete aanknopingspunten om aan een kindvriendelijke publieke ruimte te werken. © Beeld uit het handboek kindweefsel van Kind & Samenleving
Speelweefselplannen
Publieke speeltuinen en pleinen nodigen kinderen uit om meer te spelen en te bewegen. Door kleine speelprikkels toe te voegen aan straten en parkjes kunnen ook dat speelplekken worden. Om ervoor te zorgen dat er voldoende speelplekken zijn in de gemeente en om de kinderen zelfstandig en veilig naar die speelplekken te leiden, kan er een speelweefselplan worden opgesteld. Dit plan brengt de bestaande speelplekken in kaart en analyseert de verbindingen ertussen. Waar ontbreken er speelplekken en waar zijn de verbindingswegen te onveilig en te ver voor kinderen? Op basis van deze analyse maak je een actieplan op en verbeter je de verspreide aanwezigheid van speelplekken en de wegen die ernaartoe leiden of het ‘speelweefsel’. Speelweefsel ~ Kind & Samenleving (k-s.be)
Verschillende gemeenten tonen al hoe een verbonden speelweefsel concreet vorm kan krijgen vanuit een speelweefselplan. Zo ontwikkelde Antwerpen speelweefselplannen per wijk waarbij speelplekken worden verbonden via veilige, kindvriendelijke routes en speelaanleidingen in de publieke ruimte. In Sint-Niklaas wordt een actieplan speelweefsel gebruikt als beleidsinstrument om speelruimte beter te spreiden en verbindingen tussen speelplekken te verbeteren. Holsbeek ontwikkelde een groen speelweefsel waarbij speelplekken in natuurgebieden met elkaar verbonden zijn via wandelroutes. Ook Scherpenheuvel-Zichem werkte met ondersteuning van Kind & Samenleving een speelweefselplan uit met sterke betrokkenheid van kinderen en jongeren. © Stad Antwerpen
Kindlint
Een kindlint of een kindvriendelijke speel- en beweegroute is een prettige, leuke, (verkeers)veilige en aantrekkelijke route voor langzaam verkeer (bv. lopen, (loop)fietsen, skelteren, skateboarden, rolschaatsen) die belangrijke bestemmingen voor kinderen met elkaar verbindt. Denk aan speelplekken, sportclubs, scholen, winkels, bibliotheek of een gezondheidscentrum. Het doel is dat kinderen zelfstandig en veilig door de wijk kunnen bewegen. Maar ook dat deze routes kinderen verleiden om vaker te voet of met de fiets te gaan en meer buiten te spelen of te sporten. Deze routes dragen ook bij aan de aantrekkelijkheid, veiligheid en bereikbaarheid in de wijk en stimuleren sociale interactie.
Meer info vind je hier.