Zes gemeentes, één gezonde missie: hoe tWinkeltje het verschil maakt in het Pajottenland
Eerst werd er enkel pasta en blikvoeding verdeeld, vandaag is tWinkeltje een volwaardig voedselinitiatief dat gratis verse en gezonde voeding aanbiedt aan gezinnen die het financieel moeilijk hebben. Voorzitter Piet Vanthemsche: “De grote kracht van ons project? De samenwerking met zes lokale besturen.”
Dit project baseert zich op het principe van de 8 B’s.
Meer weten over deze aanpak? Neem dan hier een kijkje!
In 2023 ging in het Pajottenland een ambitieus project rond voedselondersteuning van start: tWinkeltje. Het initiatief groeide uit een groep geëngageerde vrijwilligers die de bestaande voedselondersteuning wilden verbeteren. Ook voor de oprichting van de vzw waren er immers al initiatieven in de regio, vooral via de verdeling van ESF+, een Europees fonds dat onder meer inzet op voedselondersteuning voor mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie.
“Er werden vooral producten zoals pasta, bloem en blikvoeding verdeeld”, vertelt Piet Vanthemsche, voorzitter van tWinkeltje. “Op zich niets mis mee, maar wij vinden dat alle inwoners recht hebben op gezonde en verse voeding.”
Samenwerking tussen zes lokale besturen
- Bereikbaar -
Met steun van provinciale LEADER-subsidies kozen ze voor een andere aanpak: een aanbod met focus op lokale, verse producten, in samenwerking met de lokale besturen van zes gemeenten: Lennik, Roosdaal, Pepingen, Bever, Gooik en Galmaarden (ondertussen gefuseerd tot de gemeente Pajottegem). “We zijn met elkaar in gesprek gegaan over een structurele samenwerking. Elk lokaal bestuur dat instapt, betaalt een bijdrage van 30 cent per inwoner”, legt Piet uit. “De afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, de privacy garanderen we via een verwerkersovereenkomst.”
De toegang tot tWinkeltje verloopt via de OCMW’s van de deelnemende gemeenten: zij maken de selectie en bezorgen de lijsten met gezinnen die in aanmerking komen, inclusief hun gezinssamenstelling. Voor inwoners van een paar gemeenten is het winkeltje wat veraf gelegen. Daarom werd er een tweede verdeelpunt voorzien in Galmaarden (Pajottegem).
Groenten en fruit van bij de boer
- Beschikbaar -
Dankzij tWinkeltje kon het aanbod in de voedselondersteuning grondig worden aangepast. “We zetten nu bewust in op verse producten zoals groenten en fruit”, vertelt Piet. “Daarom gaan we actief op zoek naar lokale leveranciers, zoals fruitboeren. Dat betekent ook: budget voorzien voor aankoop. Je kan niet zomaar bij een boer aankloppen en verwachten dat alles gratis is. We maken duidelijke afspraken en betalen hen voor hun producten.”
Zo werd bijvoorbeeld een contract afgesloten met een fruitboer die wekelijks appels en peren levert. “Vaak gaat dat over fruit dat moeilijk verkocht raakt op de veiling”, weet Piet. “Zoals hagelbeschadigde appels: perfect eetbaar, maar minder mooi. Daardoor kunnen we ze kopen aan 50 cent per kilo, wat goedkoper is dan in de supermarkt. En tegelijk versterken we de korte keten. tWinkeltje is in dat opzicht een echte schakel tussen lokale landbouw en mensen die in armoede of sociale uitsluiting leven.”
“We zetten bewust in op verse producten zoals groenten en fruit. Daarom gaan we actief op zoek naar lokale leveranciers, zoals fruitboeren.”
Voorzitter Piet Vanthemsche
Daarnaast biedt de voedselvoorziening ook nog steeds ESF+-producten aan en overschotten van winkels in de buurt, zoals zuivelbedrijven. "Er zijn niet alleen groenten en fruit, maar ook zuivelproducten, vlees, ... Het aanbod is heel divers zodat we meestal aan de wensen van de klanten kunnen voldoen”, zegt Piet. “Voor mensen die halal eten, proberen we wel nog specifiek in te zetten op een aanbod van vis en peulvruchten.”
Keuzevrijheid
- Bruikbaar -
Dankzij het brede aanbod aan verse producten kunnen bezoekers écht kiezen wat bij hen past. “En zo hoort het ook”, vindt de voorzitter. “Soms wordt gezegd dat onze bezoekers kieskeurig kunnen zijn. Ik antwoord dan: iedereen heeft het recht om kieskeurig te zijn. Net zoals wij dat zijn wanneer we winkelen.”
Die keuzevrijheid is bewust ingebouwd, zowel in het aanbod als in de manier van verdelen. “We willen mensen de kans geven om gezonde producten te kiezen die aansluiten bij hun smaak en levensstijl. Dat vergroot de kans dat ze in dat gezin ook effectief gezonde voeding zullen eten.”
Ook praktisch is daar rekening mee gehouden. “We willen vermijden dat het principe ‘wie eerst komt, eerst maalt’ speelt”, legt Piet uit. “We zijn op dinsdag op twee momenten open: een keer in de voormiddag en een keer in de vroege avond. Zo kunnen ook werkende mensen langskomen. De producten verdelen we bewust over beide tijdstippen, zodat iedereen toegang heeft tot een gelijkwaardig aanbod. Stelselmatig vullen we ze bij. Met de lidkaart zien we bovendien de gezinssamenstelling en daarop stemmen we het aanbod af.”
Samen koken en de taal leren
- Begrijpbaar -
Het team merkt dat sommige producten minder bekend zijn, zeker bij bezoekers met een andere culturele achtergrond. Piet: “Onze vrijwilligers doen dan echt moeite om die producten toe te lichten. Ze geven uitleg, delen receptideeën en kooktips. Eén van onze vrijwilligers is vegetariër en kent veel minder courante groenten. Dat werkt aanstekelijk.”
Vanaf het najaar wil tWinkeltje nog een stap verder gaan. “We overwegen om te starten met kooksessies in de winkel en zoeken manieren om tegelijk ook taalstimulering aan te bieden. Veel bezoekers spreken het Nederlands niet goed. Daarom zetten we daar nu al op in, bijvoorbeeld door naast elk product een foto en de naam te tonen. Het is een eerste stap.”
Toeleiding in twee richtingen
- Bekend -
De samenwerking met het OCMW is cruciaal voor tWinkeltje. In de eerste plaats voor de toeleiding en bekendmaking van het project, waarbij maatschappelijk werkers van het OCMW, maar ook eerstelijnsprofessionals zoals thuisverpleging en familiehulp, een belangrijke rol spelen. “Zij komen vaak over de vloer bij mensen die het financieel moeilijk hebben of vereenzamen. Maar we willen verder gaan dan enkel doorverwijzen. Die toeleiding moet in twee richtingen verlopen. Daarom zijn hier regelmatig ook maatschappelijk assistenten van het OCMW aanwezig, om met mensen in gesprek te gaan. Op die manier kunnen we ook een toegangspoort zijn tot verdere ondersteuning en rechtenverkenning. En dat is belangrijk, want voedselondersteuning is geen armoedebestrijding. Het bestrijdt enkel de gevolgen van armoede. Maar dat wil niet zeggen dat we het daarom niet zo goed en zo gezond mogelijk moeten organiseren.”
Quote: “Voedselondersteuning is geen armoedebestrijding. Het bestrijdt enkel de gevolgen van armoede. Maar dat wil niet zeggen dat we het niet zo goed en zo gezond mogelijk moeten organiseren.”
Dat contact met het lokaal bestuur belangrijk is, erkent ook Sofie Bronselaer, schepen van Welzijn, Jeugd en OCMW in Roosdaal. Zij steekt vandaag als vrijwilliger zelf de handen uit de mouwen in tWinkeltje. “Als schepen ken ik voedselhulp vooral vanop papier, maar het is iets helemaal anders om zelf mee te helpen, met bezoekers in gesprek te gaan én hun verhalen met eigen oren te horen.”
Ze is aangenaam verrast door het aanbod: “Het zijn geen conservenblikken. tWinkeltje zet in op een gevarieerd en gezond aanbod.”
“Een gezond en gevarieerd aanbod in de voedselvoorziening is noodzakelijk.”
Sofie Bronselaer, schepen Sociale zaken & Welzijn in Roosdaal
“Een gezond en gevarieerd aanbod in de voedselvoorziening is noodzakelijk”, zegt ze. “Ik ben ervan overtuigd dat alle ouders willen dat hun kinderen gezond eten. Maar in een gewone winkel zie je al snel het prijsverschil: een kilo appels kan duurder zijn dan een diepvriespizza. In het tWinkeltje krijgen mensen de kans om toch voor gezonde opties te kiezen. Dat maakt écht een verschil voor de inwoners van Roosdaal.”