Scan: eetbare gemeente voor iedereen

Is jouw gemeente een eetbare gemeente? Dat zijn steden of gemeenten waar men inzet op niet-commerciële projecten waar mensen samen of alleen groenten kunnen kweken of oogsten. Denk aan: volkstuintjes, collectieve moestuinen, buurtmoestuinen, pluktuinen en voedselbossen.

Maar hoe toegankelijk is dat aanbod voor mensen die in armoede of sociale uitsluiting leven? Krijgen zij hierdoor ook toegang tot gezonde en milieuverantwoorde voeding? Of komen ze bepaalde drempels tegen?

Deze scan helpt jullie aan de hand van 12 vragen, gebaseerd op de 8 B’s, na te gaan hoe toegankelijk lokale tuinprojecten zijn voor bezoekers die in armoede of uitsluiting leven. De vragenlijst is gericht naar lokale besturen, maar ook welzijnsorganisaties kunnen ermee aan de slag.

Wie vult deze scan best in?

Deze scan wordt best ingevuld door mensen die een goed zicht hebben op lokale tuinprojecten die onder de noemer eetbare gemeente vallen én die regelmatig in contact komen met mensen die in armoede of sociale uitsluiting leven. Bijvoorbeeld:

medewerkers van lokale besturen (bijvoorbeeld medewerkers die betrokken zijn bij de organisatie van een project dat onder de noemer eetbare gemeente valt, medewerkers Dienst Welzijn, medewerkers Dienst Gezondheid, ...)
medewerkers van organisaties die door lokale besturen ondersteund worden om een tuinproject uit te voeren.

Nog sterker? Vul de scan samen in, bijvoorbeeld met een collega van het lokaal bestuur én iemand van de betrokken organisatie.

Waarom zou je deze scan invullen?

De scan helpt je om op een objectieve en gestructureerde manier te reflecteren op de tuinprojecten in jouw stad of gemeente. Zo ontdek je wat goed gaat, maar ook waar er nog groeikansen zijn. Op die manier zorg je er mee voor dat iedereen toegang heeft tot gezonde, milieuverantwoorde en kwaliteitsvolle voeding.

Wat krijg je na het invullen van de scan?

Na het invullen krijg je:

een overzicht van je antwoorden en feedback;
enkele tips om de tuinprojecten in jouw stad of gemeente toegankelijker te maken;
inspirerende praktijken uit andere steden en gemeenten;
mogelijkheid om eigen ideeën voor acties aan te vullen, die je vervolgens mee kunt downloaden in een pdf.

Doe de scan!

Bereikbaar

We zorgen ervoor dat iedereen kan deelnemen aan het tuinproject, ongeacht hun fysieke mogelijkheden. Denk aan: verhoogde plantenbakken, brede paden, zitbanken voor als mensen willen rusten, ...

Ja, we maken de tuin toegankelijker door gerichte aanpassingen aan de ruimte.

Ja, we doen al inspanningen, maar er is nog ruimte voor verbetering.

Nee, we voorzien momenteel nog geen aanpassingen.

Niet van toepassing

Het tuinproject is makkelijk te bereiken. Denk aan: centraal gelegen, dichtbij het openbaar vervoer, ...

Nee

Niet van toepassing

Betaalbaar

We doen inspanningen om ervoor te zorgen dat iedereen kan deelnemen, ongeacht de financiële situatie, bijvoorbeeld door een betaalregeling op maat, laag lidgeld.

Ja, structureel: we hebben een vaste aanpak en communiceren hier duidelijk over.

Ja, eerder ad hoc: we zoeken naar oplossingen als mensen erom vragen.

Nee, we doen hier momenteel geen inspanningen voor.

Niet van toepassing

Bruikbaar

We zorgen ervoor dat alle deelnemers inspraak hebben in het tuinproject en doen actief moeite om iedereen aan het woord te laten.

Ja, deelnemers hebben structureel inspraak en hun ideeën bepalen mee het verloop van het project.

Ja, maar eerder beperkt of op ad hoc basis (bv. via informele feedbackmomenten).

Nee, de organisatie beslist zonder inspraak van deelnemers.

Niet van toepassing

We versterken de vaardigheden van deelnemers, bijvoorbeeld door begeleiding, het delen van kennis, workshops of informele leermomenten in de tuin.

Ja, we bieden structureel ondersteuning.

Ja, maar eerder informeel of op ad hoc basis.

Nee, deelnemers werken zelfstandig zonder specifieke ondersteuning.

Niet van toepassing

Bekend

Het afgelopen jaar hebben we het tuinproject bekendgemaakt bij de doelgroep. Bijvoorbeeld via een nieuwsbericht op de website of sociale media van de stad of gemeente, of een artikel in het gemeenteblad.

Ja, we maken het project bekend via één of meerdere van deze kanalen.

Nee, we zetten nog niet actief in op bekendmaking.

Niet van toepassing

We werken voor de bekendmaking van het tuinproject samen met organisaties of intermediairs die het vertrouwen hebben van mensen die in armoede of sociale uitsluiting leven.

Ja, we zetten in op samenwerking met deze organisaties of intermediairs.

Nee, we zetten nog niet in op samenwerking met deze organisaties of intermediairs.

Niet van toepassing

Beschikbaar

We voorzien expliciet plaats in het tuinproject voor mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie, bijvoorbeeld door samen te werken met organisaties zoals armoedeverenigingen, jeugdhulp of organisaties voor mensen met een beperking.

Ja, we houden actief plaatsen vrij en/of werken samen met organisaties.

Nee, deelname gebeurt volgens het principe: "first come, first served".

Niet van toepassing

Begrip

We zetten actief in op diversiteit en inclusie, bijvoorbeeld door samen te werken met organisaties die culturele minderheden bereiken en door een inclusieve cultuur te bevorderen.

Ja, we werken samen met organisaties die mensen met een andere culturele achtergrond bereiken en zorgen samen met hen voor goede begeleiding.

Nee, we doen hier nog geen specifieke inspanningen voor.

Niet van toepassing

Begrijpbaar

We houden rekening met verschillen in taal, kennis en vaardigheden binnen het tuinproject, bijvoorbeeld door het gebruik van eenvoudige taal, visuele ondersteuning, stapsgewijze uitleg of aangepaste begeleiding.

Ja, we doen dit structureel en op verschillende manieren.

Nee, we doen hier momenteel geen specifieke inspanningen voor.

Niet van toepassing

Betrouwbaar

We zorgen ervoor dat mensen zich welkom voelen in het tuinproject. Denk aan: een aanspreekfiguur, stimuleren van activiteiten voor groepsvorming, ...

Ja, we zetten hier structureel op in.

Nee, we doen hier momenteel geen inspanningen voor.

Niet van toepassing

Naast logistieke ondersteuning voorzien we ook in sociale begeleiding binnen het tuinproject, bijvoorbeeld via een vaste begeleider.

Ja, we voorzien structureel middelen voor sociale begeleiding.

Nee, we voorzien momenteel geen middelen voor sociale begeleiding.

Niet van toepassing