Speel- en beweeginstallaties in de publieke ruimte
Stimuleren van actieve vrije tijd
Beeld gemaakt door Atelier Romain.
Info over de interventie
Wat?
Speel- en beweeginstallaties in de publieke ruimte zijn vrij toegankelijke sport- en beweegtoestellen die in parken, pleinen, woonwijken of langs wandel- en fietsroutes worden geplaatst. Het kan gaan om eenvoudige beweegbanken, outdoor fitnessapparaten of calisthenics-structuren voor training met het eigen lichaamsgewicht. Ze maken beweging zichtbaar en uitnodigend in de dagelijkse leefomgeving en stimuleren spontaan gebruik door passanten. Deze installaties kunnen zowel gericht zijn op lichte beweging (bv. mobiliteitsoefeningen) als op intensievere krachttraining, afhankelijk van de gekozen toestellen en doelgroep.
Welke drempels tot toegang worden verlaagd?
Speel- en beweeginstallaties verlagen verschillende drempels tot bewegen, zeker wanneer ze gratis en vrij toegankelijk zijn. Ze bieden een laagdrempelige manier van bewegen zonder sportclub. Zichtbare toestellen in bijvoorbeeld parken, stimuleren spontaan gebruik. Ook als de ruimte beperkt is, zijn er vaak nog mogelijkheden om een beweeginstallatie toe te voegen.
Antwoord op (gezondheids)uitdagingen?
Deze interventie kan bijdragen aan een verhoging van fysieke activiteit en meer beweging in de vrije tijd. Specifiek kan via deze interventie ook worden ingezet op het verbeteren van spierkracht. Outdoor fitness en calisthenics gebruiken bijvoorbeeld het eigen lichaamsgewicht als weerstand en maken zo krachttraining toegankelijk zonder extra materiaal of infrastructuur. Beweging in open lucht heeft een positief effect op ons fysiek en mentaal welbevinden en kan de sociale interactie in de buurt versterken door samen te bewegen.
Uitvoering van de interventie
Randvoorwaarden?
Voor het plaatsen van beweeginstallaties is het belangrijk te kiezen voor plaatsen waar veel mensen voorbijkomen (hoge walkability, langs beweegroutes, in een park, ...) en die ook aangenaam zijn om te bewegen (bv. voldoende schaduw). Hou er rekening mee dat het ontwerp toegankelijk is voor verschillende leeftijden en niveaus. Duidelijke instructies zijn belangrijk (bv. infoborden of digitaal). Een veilige ondergrond en goed onderhoud zijn belangrijke randvoorwaarden. Vaak is het nodig om – zeker in het begin – een programmatisch beweegaanbod te voorzien bij nieuwe installaties.
Koppelkansen?
Beweeginstallaties zijn een eerder kleinschalige interventie met een aantal koppelkansen. Ze kunnen een plaats krijgen binnen de interventie vrije sport- en spelmogelijkheden en gezet worden langs beweegroutes en fiets- en wandelverbindingen. Of ze kunnen deel uitmaken van een nieuw park of wandelcircuit en gecombineerd worden met bijvoorbeeld buurtsportwerking of preventiecampagnes. Vaak is het interessant om beweeginstallaties te koppelen met een programmatisch beweegaanbod zodat het fysieke aanbod ook beter gekend is en meer wordt gebruikt.
Quick win?
Quick wins omvatten bijvoorbeeld de plaatsing van enkele beweegbanken of eenvoudige fitnesstoestellen op bestaande pleinen of parken, of het voorzien van kleine oefenpunten langs wandel- of looproutes. Start eventueel met een kleine testopstelling om gebruik en locatie te evalueren.
Strategische interventie?
De uitbouw van volwaardige outdoor fitnesszones of calisthenicsparken en de integratie in een stedelijk netwerk van meerdere beweegplekken, gecombineerd met beweegroutes en een uitgewerkt programmatisch beweegaanbod.
Inspirerende voorbeelden
Urban training
De stad Mechelen heeft op verschillende plekken openbare beweegtoestellen en calisthenicsparken geplaatst, bijvoorbeeld in parken en op pleinen. Deze toestellen zijn bedoeld voor jongeren en volwassenen en worden gekoppeld aan beweegroutes en digitale begeleiding via een app met beweeginstructies. Ook heel wat andere gemeenten, zoals Genk, Eeklo, Knokke, Leuven, Geel, ... bieden outdoor fitnessinstallaties. In Genk wordt hierbij specifiek aandacht besteed aan enkele rolstoeltoegankelijke toestellen. © Stad Mechelen
Bespeelbare kunst
Beweeginstallaties hoeven niet altijd de klassieke fitnessinstallaties te zijn. Dit voorbeeld toont aan hoe je atypische beweeginstallaties voor jong en oud kan combineren met kunst.
© Databank publieke ruimte – kindvriendelijke beweeginstallatie in Mechelen
Beweegtuin
Een beweegtuin is een (groene) openbare ruimte waaraan een beweegroute verbonden is. Dit kan gerealiseerd worden voor verschillende doelgroepen en leeftijden. Een beweegtuin is vaak specifiek gericht op ouderen en biedt beweegvoorzieningen die hen op een ongedwongen en plezierige manier stimuleren om meer te bewegen. Hoe krijg je ouderen in beweging met een beweegtuin? (lappset.nl)
Beweegbanken
Compacte oplossingen, zoals beweegbanken, combineren zitruimte en oefenmogelijkheden, waardoor ze ook mensen aanspreken die niet expliciet komen om te sporten. Stad Leuven heeft bijvoorbeeld een beweeglint van achttien beweegbanken. © ipitup