Verkeersluwe omgeving
Gezond voedingsaanbod toegankelijker en bereikbaar maken
Stimuleren van actieve verplaatsingen
Beeld gemaakt door Atelier Romain.
Info over de interventie
Wat?
Gemotoriseerd verkeer heeft een negatieve invloed op de beweegvriendelijkheid van de publieke ruimte. Het bewust verminderen van dergelijk verkeer zorgt ervoor dat mensen zich veiliger voelen en zich daardoor ook actiever verplaatsen en buiten komen, en dat kinderen vaker buiten spelen. Dit kan op verschillende manieren aangepakt worden, bijvoorbeeld door éénrichtingsstraten, voetgangerszones en snelheidsbeperkingen in te voeren. Ook straten zo ontwerpen dat gemotoriseerd verkeer wordt afgeremd of geweerd, is een mogelijkheid. In fietsstraten, tuinstraten en leefstraten is de auto te gast.
Welke drempels tot toegang worden verlaagd?
Verkeersluwe straten en gebieden verhogen de bereikbaarheid van voorzieningen door actieve verplaatsingen en zorgen ook voor beschikbare ruimte voor actieve vrije tijd (bv. spelen op straat).
Antwoord op (gezondheids)uitdagingen?
Een verkeersluwe omgeving stimuleert actief transport en dat heeft een significant effect op het behalen van de aanbevelingen voor fysieke activiteit. Verkeersluwe straten brengen een hoger veiligheidsgevoel met zich mee voor fietsers en voetgangers, en dat is een belangrijke voorwaarde voor actieve verplaatsingen en actieve vrije tijd. Een verkeersluwe inrichting zorgt ook voor een veiliger gevoel, een betere luchtkwaliteit en minder geluidsoverlast.
Uitvoering van de interventie
Randvoorwaarden?
Het moet lokaal mogelijk zijn om een zone of straat autoluw te maken. Daar is politiek draagvlak voor nodig. De autoluwe straten moeten ook kwaliteitsvol worden ingericht om veilig en zichtbaar te zijn, zodat ze uitnodigen om op straat te spelen, wandelen, fietsen, bewegen en rusten.
Koppelkansen?
Verkeersluwe straten en fiets- en wandelpaden kunnen belangrijke schakels vormen binnen een breder netwerk van trage wegen en verbonden verblijfsplekken. Ze nodigen uit tot ontmoeting en kunnen gekoppeld worden aan allerlei beweeg- en ontmoetingsinitiatieven, zoals speeltuinen, fietsinfrastructuur, rustplekken, programmatisch aanbod, ... Een verkeersluwe inrichting biedt ook belangrijke koppelkansen voor ontharding en groenblauwe inrichting van de publieke ruimte, die dan weer heel wat andere voordelen biedt voor zowel gezondheid als klimaat. Denk bijvoorbeeld aan verkoeling en waterinfiltratie.
Quick win?
Experimenteer door een straat tijdelijk af te sluiten en organiseer er sport en spel. Bestaande trage wegen kunnen ook een upgrade krijgen.
Strategische interventie?
Bekijk het verkeer op schaal van de gemeente (of bovenlokaal) en ga na welke straten in aanmerking komen om autovrij of autoluw te worden. Onderzoek waar er onveilige verkeerssituaties zijn en breng de plekken met een hoge walkability in kaart: is er veel autoverkeer of niet? Zijn er alternatieve routes voor het autoverkeer mogelijk (zonder andere buurten te overbelasten)? Nodigen de straten al uit om te bewegen (per fiets of te voet)? Indien niet, dan kan je hier hoogstwaarschijnlijk een beweegvriendelijkere omgeving van maken door in te zetten op meer verkeersveiligheid. Breng ook aandachtsgebieden zoals schoolomgevingen in kaart. Werk een plan met acties uit in samenspraak met de buurt. Koppel de uitvoering van acties bijvoorbeeld aan nieuwe ontwikkelingen of heraanleg van de straat.
Inspirerende voorbeelden
Wandelboulevard Heldenplein (Londerzeel)
De Ursulinestraat is een tijdelijke autovrije wandel- en fietsboulevard in een schoolomgeving. De gemeente plant een heraanleg van het stadscentrum, maar gaf de straat alvast een tijdelijke nieuwe inrichting door ze uitsluitend voor fietsers en voetgangers toegankelijk te maken, beton open te breken en er zitelementen van te maken. Er werd ook extra groen toegevoegd. Het is een kwalitatieve tijdelijke inrichting die, wanneer de hoofdwerken starten, vernieuwd zal worden. Ook met autovrije straten/gebieden kan er tijdelijk geëxperimenteerd worden. Wandelboulevard Heldenplein, Londerzeel • Databank Publieke Ruimte
Tuinstraten - transformatie van de Bankbeekstraat (Wevelgem)
De verharde, brede Bankbeekstraat is omgevormd tot een klimaatadaptieve, groene en veilige dorpsstraat. Ze sluit aan op de grote, groene publieke ruimte in een nabijgelegen wijk en onrechtstreeks op het provinciedomein ‘Bergelen’ iets verderop. Hierdoor is de straat een belangrijke ontbrekende schakel in het blauwgroene netwerk van trage en groene verbindingsassen in de gemeente Gullegem. Nog andere mooie voorbeelden van tuinstraten vind je de databank publieke ruimte.
foto © databank publieke ruimte
Fietszone of fietsstraat
Een fietsstraat is interessant om aan te leggen wanneer in een straat een grote stroom fietsers passeert en je een fietsvriendelijke route wil creëren waar de fietser comfortabel kan fietsen, het gemotoriseerd verkeer ondergeschikt is en de snelheid wordt beperkt. Fietsstraten maken logischerwijs deel uit van een ruimer fietsnetwerk en worden bijvoorbeeld ingezet wanneer de straat te smal is voor aparte fietspaden, maar de route wel belangrijk is. Het kan ook zorgen voor een veilige inrichting van bijvoorbeeld schoolomgevingen.
foto © stad Leuven
Schoolstraat
Een schoolstraat is een straat met een school die tijdens de begin- en einduren van de schooldag tijdelijk wordt afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Door middel van een verbodsbord (C3) en vaak een mobiel hek is de straat dan voorbehouden aan voetgangers en fietsers. Verschillende steden en gemeenten maken al gebruik van schoolstraten, zoals Gent, Mechelen, Kortrijk, Willebroek, Ranst, Wetteren, Lokeren, …
foto © Mobiel21
Leefbuurten
Leefbuurten zijn levendige, klimaatrobuuste en autoluwe buurten waar het aangenaam wandelen, fietsen én wonen is. Het zijn fijne plekken waar zowel jong als oud graag buitenkomt. Er is ruimte voor ontmoeting en activiteiten, maar er zijn evengoed rustige plekken. Natuur en groen zijn alomtegenwoordig. Zo zorgen water en bomen voor gezonde lucht en voor verkoeling in de zomer. Bovendien voorkomen ze dat de bodem uitdroogt.
Leefbuurten dragen bij tot een veilige, gezonde, sociale en duurzame gemeente. Samen met de bewoners werd de voorbije jaren bijvoorbeeld gewerkt aan de leefbuurt Palokewijk in Dilbeek.
beeld © VECTRIS
Trage wegen (Wijtschate)
Trage wegen zijn wegen voor de zachte weggebruiker, zoals voetgangers en fietsers. Het zijn wegen die uitnodigen om te bewegen en die als veilige routes worden beschouwd voor bijvoorbeeld schoolkinderen. Het onderhoud, de veiligheid en de zichtbaarheid van trage wegen zijn echter van belang om ze optimaal in te zetten om een buurt gezonder te maken. Naast het onderhouden en kwalitatief inrichten (extra groen, zitelementen, verbinden met voedsel- en bewegingsinitiatieven) van trage wegen kunnen er ook nieuwe trage wegen aangelegd worden.
Trage Wegen vzw biedt een platform voor burgers. Bovendien adviseren ze ook diverse overheden en ondersteunen ze in hun beleid rond trage wegen. Trage Wegen | Het kan wel: twee nieuwe trage wegen in Wijtschate
Opleiding en trajectbegeleiding voor professionals: Trage Wegen | Voor professionals
Circulatieplannen
Verschillende steden in Vlaanderen (bv. Leuven, Gent, Halle en Sint-Niklaas) hebben een circulatieplan uitgewerkt. Dit is een strategisch instrument van lokale overheden om verkeersstromen te sturen, met als doel sluipverkeer uit woonwijken te weren, de leefbaarheid te verhogen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het vertaalt mobiliteitsvisies naar concrete maatregelen, zoals eenrichtingsverkeer, knips (verkeersfilters) en autoluwe zones.