’t VoedselVerbond kiest voor innovatief project in Turnhout: geen voedselpakketten, maar maaltijdcheques
Voedselondersteuning hoeft niet altijd een voedselpakket te zijn. Dat bewijzen ze in Turnhout met ’t VoedselVerbond. Chris Dielis, coördinator van vzw T’ANtWOORD, pleit voor een nieuwe aanpak: “Bij ons gebeurt voedselondersteuning via maaltijdcheques, wij zien het dus als een vorm van extra inkomen.”
Dit project baseert zich op het principe van de 8 B’s.
Meer weten over deze aanpak? Neem dan hier een kijkje!
“Veel mensen beschikken over een inkomen dat te laag is om voldoende, gezonde én milieuverantwoorde voeding te kopen. Voedselondersteuning blijft dus voor velen broodnodig, maar we organiseren het wel nog steeds onder protest”, zegt Chris. “Waarom onder protest? In een welvaartsstaat zou iedereen over een menswaardig inkomen moeten beschikken, zodat ze zélf gezonde voeding kunnen kopen”, legt Chris uit.
Daarom ontwikkelt vzw T’ANtWOORD, samen met Stad Turnhout en hun lokaal netwerk, ’t VoedselVerbond: geen klassieke voedselpakketten of apart winkeltje, maar een innovatief project waarbij voedselondersteuning gebeurt via maaltijdcheques. De doelgroep? Mensen met een structureel inkomenstekort die nog geen cliënt zijn bij het OCMW. “Op die manier zien we voedselondersteuning dus eigenlijk als een vorm van extra inkomen”, zegt Chris.
Het proefproject draait op een heroriëntering van bestaande gemeentelijke middelen. Stad Turnhout stelt hiervoor dit jaar €15.000 beschikbaar (geld dat anders naar de traditionele voedselvoorziening was gegaan) en zit bovendien mee in de stuurgroep om inhoudelijk mee te denken.
De keuze ligt bij de mensen zelf.
- Bruikbaar -
“Mensen die zich bij de partnerorganisaties van de stad aanmelden voor voedselondersteuning krijgen momenteel twee opties: instappen in de klassieke voedselvoorziening of deelnemen aan het proefproject. Kiezen ze voor de proeftuin, dan maken we een maaltijdchequekaart aan bij Monizze en installeren we samen de app”, legt Chris uit. “Gedurende zes maanden ontvangen ze dan een bedrag aan maaltijdcheques dat ze vrij kunnen besteden in een winkel naar keuze. Momenteel is het nog een proeftuin. We zijn volop aan het testen: kiezen mensen effectief voor dit systeem? En vooral: werkt het drempels weg?”
Bij de start wordt een nulmeting gedaan. Deelnemers worden bevraagd over hun motivatie. Na zes maanden volgt een evaluatie: hoe hebben ze het ervaren? Voelen ze zich ondersteund in plaats van afhankelijk? Zijn obstakels verdwenen? Ondertussen doen er al zo’n dertig gezinnen mee. “En uit de eerste gesprekken blijkt alvast dat heel wat mensen dit systeem laagdrempeliger vinden en er de voordelen van inzien”, zegt Chris.
Betaalbare voeding én minder schaamte
- Betaalbaar -
Want de proeftuin maakt voeding betaalbaarder, letterlijk. “Deelnemers krijgen maandelijks een maaltijdcheque van €13 per volwassene en €7,50 per kind. Dat bedrag is misschien klein, maar het haalt wel wat druk van de ketel”, weet Chris. “Het financiële aspect is één van de uitdagingen in deze proeftuin: beschikbare overheidsmiddelen – niet alleen lokale middelen - heroriënteren om voor iedereen een menswaardig inkomen te voorzien.”
Minstens even belangrijk is de mentale betaalbaarheid: hoeveel van je eigenwaarde moet je inleveren om gezond en betaalbaar te kunnen eten? “We merken dat er mensen instappen die al lang recht hebben op voedselondersteuning, maar daar in het verleden nooit gebruik van maakten”, zegt Chris. “Dat is opvallend, zeker omdat je in de klassieke voedselvoorziening vaak goederen krijgt die meer waard zijn dan €13. Maar voor hen is de drempel naar de klassieke voedselvoorziening te hoog. Niet onlogisch, toch? De verborgen winkel enkel voor wie ‘nodig heeft’, schrikt af. De angst voor stigmatisering is groot. In dit systeem doen mensen anoniem hun boodschappen, gewoon in de supermarkt of buurtwinkel. Net als iedereen.”
"Met maaltijdcheques doen mensen anoniem hun boodschappen, gewoon in de supermarkt of buurtwinkel. Net als iedereen”
Chris Dielis, coördinator van vzw T’ANtWOORD
Kiezen wat er op je bord ligt
- Bruikbaar, Begrip -
“Ook die keuzevrijheid is voor onze deelnemers cruciaal. In de klassieke voedselvoorziening vindt niet iedereen wat hij of zij nodig heeft,” gaat Chris verder. “Een moeder vertelde me bijvoorbeeld dat ze zich inschreef bij de proeftuin, puur om zélf verse groenten en fruit te kunnen selecteren. Sommige ouders zoeken specifieke voeding voor kinderen met allergieën of intoleranties, producten die ze zelden vinden in de voedselvoorziening. Anderen, zoals mensen met een migratieachtergrond, vinden hun gading in buurtwinkels met vertrouwde ingrediënten uit hun thuisland. Dankzij de maaltijdcheques kunnen ze nu terecht in winkels die bij hun leefwereld passen, en kunnen ze kiezen voor voeding die aan hun noden beantwoordt.”
Of mensen dan ook voor ongezonde voeding kunnen kiezen? “Ja, dat kan. Maar waarom zouden wij wel mogen kiezen wat we eten en zij niet? Ik geloof dat mensen in een maatschappelijke kwetsbare situatie op andere manieren ondersteund moeten worden om een gezonde keuze te kunnen maken: verse en gezonde voeding moet goedkoper worden, scholen moeten inzetten op het versterken van voedselvaardigheden, buurtrestaurants moeten ondersteund worden om een gezond en betaalbaar aanbod te voorzien, ...”
"Dankzij de maaltijdcheques kunnen ze nu terecht in winkels die bij hun leefwereld passen, en kunnen ze kiezen voor voeding die aan hun noden beantwoordt"
Chris Dielis, coördinator van vzw T’ANtWOORD
Minimale administratie, maximale toegankelijkheid
- Beschikbaar -
Ook op administratief vlak houdt het project de drempels laag. Toeleiding kan via verschillende partners: CAW De Kempen, T’ANtWOORD of het welzijnsonthaal. “Uiteraard is er een toelatingsprocedure”, zegt Chris. “We stellen het inkomenstekort objectief vast via de budgetcalculator van CEBUD: een inschatting van inkomsten en uitgaven. We vragen daarbij geen bewijsstukken op. Die check gebeurt één keer, voor de volledige looptijd van zes maanden. Wie nadien nog steeds in moeilijkheden zit, verwijzen we door naar het OCMW.”
En wat met mensen bij wie geen structureel tekort wordt vastgesteld? “Soms hebben mensen tijdelijk financiële zorgen, de zogenaamde ‘net-nieters’. Ook zij kunnen tot drie keer een cheque aanvragen om een moeilijke periode te overbruggen”, aldus Chris.
Ontmoeting? Dat kan ook in het buurtrestaurant.
Het systeem met maaltijdcheques heeft als groot voordeel dat mensen anoniem hun boodschappen kunnen doen. De keerzijde is dat het weinig ruimte laat voor ontmoeting. “En die is nochtans erg waardevol”, vindt Chris. “Ontmoeting tussen mensen onderling kan eenzaamheid verminderen. Maar ook de ontmoeting met een maatschappelijk werker biedt kansen, bijvoorbeeld om rechten te verkennen.”
Daar speelt de budgetcalculator van CEBUD op in. “Wanneer we nagaan of iemand recht heeft op voedselondersteuning, krijgen we door het gebruik van de budgetcalculator een beeld van het volledige budget. Zo merken we soms dat mensen een opvallend hoge energiefactuur betalen, nog geen huurpremie ontvangen of een toelage mislopen. De maatschappelijk werkers zoeken dan samen met hen naar oplossingen.”
En dat de proeftuin geen ontmoetingsplek is? Daar bestaan andere initiatieven voor. Chris: “Ontmoeting is zeer belangrijk: samen eten verbindt. Maar daar heb je geen voedselvoorziening voor nodig. Dat kan ook in het buurtrestaurant.”
Meer informatie?
Contacteer vzw T'ANtWOORD: info@tantwoord.be