Toen Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez in december 2025 Gezonde Generatie voorstelde, waren we bij Gezond Leven enthousiast. Naast gezonde voeding, beweging, seksuele gezondheid en middelengebruik krijgt ook mentaal welzijn een volwaardig preventieprogramma. Gezonde Generatie wil mensen in verschillende levensfases helpen om veerkrachtiger in het leven te staan, beter met stress en emoties om te gaan en sterke sociale verbindingen op te bouwen. Dat sluit aan bij waar wij al jaren aan werken: het mentaal welzijn en de veerkracht van alle Vlamingen versterken, met bijzondere aandacht voor mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie.

Op 20 oktober 2026 keurde de bevoegde commissie van het Vlaams Parlement Gezonde Generatie goed. De week voordien kreeg Gezond Leven bericht van minister Gennez dat ze het voorziene budget voor de beheersovereenkomst mentaal welzijn halveert, van 1.426.000 naar 738.210 euro. 

Bevorderen van mentaal welbevinden: geen luxe maar noodzaak

Dat de nood groot is, erkent de minister zelf in het voorwoord van Gezonde Generatie. De cijfers liegen er niet om: het aandeel jongeren met psychologische klachten steeg van 37 procent in 2014 naar 53 procent in 2022. Ook bij ouderen zijn depressie en eenzaamheid een groeiend probleem. In 2024 had meer dan 38 procent van de mensen in langdurige arbeidsongeschiktheid een psychische stoornis, in meer dan twee derde van de gevallen een depressie of burn-out.

Wie psychische problemen heeft, moet op goede zorg kunnen rekenen. Maar zorg kan niet op zichzelf staan. Geestelijke gezondheidsbevordering kijkt breder: ze maakt mensen mentaal sterker, met of zonder klachten, en helpt zo problemen voorkomen of beperken. De alomtegenwoordige roep om meer weerbaarheid wordt zo - weliswaar zachter - beantwoord. Wie alleen in de wachtkamer investeert, ziet de wachtrij groeien. Bovendien speelt mentaal welzijn mee bij andere gezondheidsthema’s, zoals problematisch middelengebruik, eetproblemen en overmatig schermgebruik. Gezonde Generatie kiest net voor een geïntegreerde aanpak waarin geestelijke gezondheidsbevordering een verbindende schakel kan zijn.

Toch staat dat werk bij besparingen snel onder druk. De winst zit in mensen die beter in hun vel zitten en in problemen die niet ontstaan of minder zwaar worden. De schade van snoeien zie je vaak pas jaren later. 

Wat ons werk concreet inhoudt

Als Vlaams expertisecentrum voor gezondheidsbevordering en partner van de overheid vertalen we wetenschappelijke kennis naar methodieken, materialen, vormingen en advies, voor professionals in scholen, zorg en welzijn en lokale besturen, en voor de burgers rechtstreeks. Vergelijk ons werk met een gids- en ondersteuningsvereniging voor een lange wandeltocht die iedereen maakt, over paden die niet voor iedereen even begaanbaar zijn. We vullen de rugzak van wandelaars en begeleiders met tips, tools en vorming, en we verbeteren de paden zelf, samen met o.a. lokale besturen en scholen. Mentaal welzijn is niet alleen een individuele opdracht, maar een gedeelde verantwoordelijkheid.

Dat ons werk zijn weg vindt naar de praktijk én effect heeft, zien we in de cijfers. Jaarlijks schrijven 3.500 à 4.000 klassen zich in voor Expeditie Geluk. 97% van de leerkrachten ziet daardoor groei in sociaal emotionele vaardigheden, 77% merkt een positief effect op pesten. Via NokNok.be bereikten we de voorbije vijf jaar 518.000 jongeren. Zij geven aan dat NokNok hen helpt om zich beter te voelen en meer zelfvertrouwen te krijgen. Dit jaar zijn er 996 lokale acties georganiseerd in het kader van Samen veerkrachtig (1 tot 10 okt). Vier op de vijf respondenten die meededen met een activiteit, ondernamen nadien ook actie om hun mentaal welbevinden te versterken. De materialen van Krachtboom!, NokNok.be en Geluksmakers worden jaar na jaar door honderden professionals gedownload en gebruikt, en de Geluksdriehoek is een veelgebruikt instrument om met mentaal welbevinden aan de slag te gaan. Achter die cijfers staan scholen, organisaties en professionals die we helpen om het mentaal welzijn van Vlamingen te versterken. 

Wat verloren dreigt te gaan

Begin dit jaar werkten we een plan uit voor de komende vijf jaar. Met de helft van het budget kunnen we dat niet meer volledig uitvoeren. Dat dwingt tot keuzes. We kunnen een beperkt aantal organisaties begeleiden tot mentaal welzijn echt in hun werking verankerd is, of zoveel mogelijk organisaties een eerste stap laten zetten. We kunnen inzetten op brede verspreiding van wat al werkt, of ruimte houden om antwoorden te zoeken op nieuwe vragen, zoals de impact van schermgebruik. Gezonde Generatie vraagt telkens beide. Met de helft van de middelen kan dat niet.

De gevolgen blijven ook niet beperkt tot onze werking. Professionals bij lokale besturen en in de zorg-, welzijns- en onderwijssector rekenen op onze methodieken en vormingen, maar ook op een partner die meedenkt en de juiste expertise en organisaties samenbrengt. Onze preventiepartners steunen op ons om gezamenlijke acties uit te werken en mentaal welzijn een plaats te geven binnen hun eigen thema’s. Komt die samenwerking onder druk, dan voelen uiteindelijk ook de Vlamingen die we via al die organisaties bereiken de gevolgen.

Ook ons team verandert. Vanaf januari 2027 nemen we afscheid van vier collega’s, waardoor de capaciteit van het team halveert. Zij kennen het onderwijs en de zorg- en welzijnssector van binnenuit, ontwikkelden onze methodieken mee en bouwden netwerken uit die jaren van vertrouwen vragen. Die expertise en relaties zijn niet snel te vervangen. 

Wat we vragen

We vragen samenhang tussen beleid en middelen. Geef geestelijke gezondheidsbevordering in de praktijk de plaats die ze in de gezondheidsdoelstelling Gezonde Generatie al in woorden heeft, met een stabiel budget waarmee we het meerjarenplan met onze partners kunnen uitvoeren, en bewaar de kennis en netwerken die vandaag bestaan. Wie die laat verdwijnen, moet straks opnieuw van nul beginnen.

Herkent u zich in dit verhaal of raakt het ook uw organisatie? Laat dan ook uw stem horen!