Deskundige ondersteuning
Meer info over deze techniek
Theoretische onderbouwing
De techniek ‘deskundige begeleiding’ is gebaseerd op de drie volgende theorieën:
De Organizational Development Theory (Austin & Bartunek, 2003) legt de nadruk op een systematische benadering van veranderingen binnen organisaties. Een deskundige kan bijvoorbeeld een team van zorgprofessionals begeleiden om de patiëntenzorg te verbeteren. Dit kan door knelpunten te identificeren, zoals onvoldoende communicatie tussen afdelingen. Vervolgens helpt de deskundige het team om een plan te maken, zoals het implementeren van regelmatige interdisciplinaire vergaderingen, en begeleidt hen tijdens de uitvoering. Nadien helpt de deskundige bij het evalueren van de effectiviteit van deze verandering.
De Diffusion of Innovations Theory (Kaminski, 2011) beschrijft hoe nieuwe ideeën zich verspreiden binnen een groep. In een onderwijsomgeving kan een deskundige bijvoorbeeld optreden als mentor voor leerkrachten bij het invoeren van nieuwe lesmethoden, zoals blended learning (een combinatie van online en klassikale lessen). De deskundige ondersteunt de leerkrachten als ze leren hoe ze technologie effectief kunnen integreren in hun lessen, bijvoorbeeld door interactieve platforms en digitale tools te gebruiken.
Tot slot benadrukt de Social Capital Theory (Lin et al., 2017) het belang van netwerken en samenwerking. In de praktijk kan een deskundige bijvoorbeeld helpen bij het opzetten van een samenwerking tussen verschillende disciplines binnen een ziekenhuis, zoals artsen, verpleegkundigen en fysiotherapeuten. De deskundige begeleidt het team bij het delen van kennis en ervaring.
Subtypes/kenmerken van de techniek
- Informatie geven: als expert geef je duidelijke en praktische informatie waardoor andere professionals beter inzicht krijgen in hun werk. Deze informatie helpt hen bij het maken van verantwoorde keuzes en zorgt ervoor dat ze hun werk met de doelgroep effectiever kunnen uitvoeren.
- Training en oefenen: het aanleren van nieuwe vaardigheden en technieken is essentieel. Door anderen te trainen en hen de kans te geven om deze vaardigheden in de praktijk te brengen, kunnen ze de aanpak effectief toepassen in hun werk.
- Feedback geven: het geven van constructieve feedback is belangrijk voor groei. Door terug te koppelen, laat je zien wat goed werkt en waar verbetering mogelijk is, zodat de andere professionals hun aanpak kunnen optimaliseren en nog beter kunnen inspelen op de behoeften van de doelgroep.
- Hulpmiddelen gebruiken: het aanbieden van praktische hulpmiddelen, zoals stappenplannen, apps of checklists, maakt het makkelijker om de juiste aanpak te volgen. Deze tools bieden structuur.
Vergelijkbare/aanvullende technieken
- Feedback: is het ontvangen van specifieke informatie over je gedrag, prestaties, vaardigheden of voortgang. Het helpt om zowel je sterke punten als verbeterpunten beter te begrijpen. Door deze inzichten kan je je aanpak bijsturen en gerichter groeien in wat je doet.
- Diagnose en feedback binnen organisaties: een manier om te zien hoe een organisatie werkt en hoe medewerkers denken, zich gedragen en hun werk ervaren, via enquêtes en gesprekken. De feedback wordt gedeeld, zodat medewerkers hun sterke punten en verbeterpunten begrijpen en kunnen verbeteren. Dit maakt deel uit van deskundige ondersteuning omdat het organisaties helpt met inzichten voor groei en verbetering.
- Sense-making: een techniek waarbij leiders gebeurtenissen opnieuw bekijken, in gesprek gaan met medewerkers en veranderingen actief laten zien. Het valt onder deskundige ondersteuning omdat het organisaties helpt samen duidelijkheid te krijgen over veranderingen en de juiste richting in te slaan.
Hoe pas je deze techniek toe?
Deskundige ondersteuning wordt afgestemd op de context en het omgevingsniveau. Een eerste stap is bepalen wie het meest geschikt is om die ondersteuning te bieden, iemand met kennis van het thema, de methodiek of tool en met voldoende voeling met de doelgroep en de organisatie.
Fysiek / online Open
Verbaal of non-verbaal Open
Bijkomende richtlijnen Open
Inspirerende voorbeelden
Procesbegeleiding woonzorgcentra
Het project ‘Procesbegeleiding voor preventie binnen zorg en welzijn’ ondersteunt woonzorgcentra en lokale dienstencentra bij het ontwikkelen van een preventief gezondheidsbeleid. Het richt zich op thema’s zoals val- en fractuurpreventie, ondervoeding, mondgezondheid, psychofarmaca en gezonde voeding. Een opgeleide procesbegeleider met specifieke expertise in het gekozen thema begeleidt de implementatie, met praktische tips en tools. Voor zowel de procesbegeleider als de zorginstelling is een draaiboek per thema ontwikkeld, met zeven stappen voor een kwaliteitsvol beleid.
Kompas Gezondheidsvaardige Organisatie
Het Kompas voor een Gezondheidsvaardige Organisatie is een deskundige methode van het Vlaams Instituut Gezond Leven, met steun van het Fonds Dr. Daniël De Coninck. Het helpt eerstelijnsorganisaties, zoals wijkgezondheidscentra en huisartsenwachtposten, om hun werking beter af te stemmen op mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Dit stappenplan biedt houvast om stapsgewijs aan de slag te gaan, van het creëren van draagvlak tot het plannen, uitvoeren en opvolgen van acties. Achter elke stap vind je praktische richtlijnen en tools om meteen mee aan de slag te gaan.
ZWIep-platform
Het ZWIeP-platform biedt zorgprofessionals in Vlaanderen e-learningmodules over infectiepreventie. Dit helpt hen hun kennis bij te werken over hygiëne en het gebruik van beschermingsmiddelen. De ontwikkeling van dit platform werd ondersteund door zorgexperts van Hogeschool Vives en Infolearn.
Referenties
- Austin, J., & Bartunek, J. (2003). Theories and Practices of Organizational Development. In Handbook of psychology: Industrial and organizational psychology (Vol. 12). https://doi.org/10.1002/047126....
- Kaminski, J. (2011). Diffusion of innovation theory. Canadian Journal of Nursing Informatics, 6(2), 1-6. Lin, N., Cook, K., & Burt, R. (2017). Social Capital: Theory and Research. https://doi.org/10.2307/308940....
- Le, L. T., Anthony, B. J., Bronheim, S. M., Holland, C. M., & Perry, D. F. (2016). A Technical Assistance Model for Guiding Service and Systems Change. The Journal of Behavioral Health Services & Research, 43(3), 380-395. https://doi.org/10.1007/s11414...
- Gagné, R. M. (1985). The conditions of learning and theory of instruction.
- Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge university press.
Auteur: Alicia De Ruyter (Vlaams Instituut Gezond Leven vzw) met medewerking van de werkgroep gedragsinzichten