Tussen mensen die lager op de sociale ladder staan en mensen met een hogere sociale positie bestaan verschillen op vlak van gezondheid. Structurele en vermijdbare verschillen.

Gezondheidsgradiënt

Gezondheidsongelijkheid wordt gemakkelijk beschreven als een kloof tussen groepen met de beste en de slechtste gezondheid. Onderzoekers zijn het erover eens dat mensen met een minder gunstige sociale positie een minder goede gezondheid hebben in vergelijking met mensen die hoger op de maatschappelijke ladder staan. Deze associatie is de sociale gradiënt in gezondheid: hoe gezonder je sociale leefomstandigheden, hoe groter je kans op langer leven en gezond blijven.

Inkomen, opleiding, competenties, woonomgeving of dakloosheid, gezinssamenstelling of persoonlijke competenties zijn leefomstandigheden die de gezondheidsverschillen verklaren. Onderling versterken deze ‘determinanten’ elkaar nog.

Uit de TAHIB -studie blijkt dat de laaggeschoolde Vlaming gemiddeld 7,5 jaar vroeger sterft dan de hooggeschoolde. Van die levensjaren zijn er dan nog 11 (lager onderwijs) tot 18 (geen onderwijs) minder in goede gezondheid dan bij de hooggeschoolden. Chronische aandoeningen komen voor bij 20% van de hoger opgeleiden en bij 44% van de laagst opgeleiden.

Invloed gezondheidsongelijkheid op sociaal economische status (SES)

De relatie tussen armoede en gezondheid is al lang bekend: arm maakt ziek én ziek maakt arm. Wie ziek is, heeft hogere gezondheidskosten. Als dit tot arbeidsongeschiktheid leidt, kom je ook op de sociale ladder in een lagere categorie terecht en zie je zo ook de sociale kansen in de maatschappij drastisch verminderen. Wie arm is, heeft een grotere kans op een slechte gezondheid omdat de omgevingsfactoren een grote invloed hebben zoals ongezonde huisvesting of een beperkt sociaal netwerk. Maar ook de kansen op en de stimulansen voor een gezonde leefstijl zijn kleiner. Een ongezonder voedingspatroon, onvoldoende beweging of een langduriger zwaar rookgedrag zijn het gevolg en vormen op zich een belangrijke oorzaak van de sociale gradiënt in gezondheid.