Rekening houden met beperkte gezondheidsvaardigheden
Wist je dat één derde van de Belgen beperkte gezondheidsvaardigheden heeft? We hebben gezondheidsvaardigheden nodig om gezondheidsinformatie te kunnen vinden, begrijpen en toepassen. Beperkte gezondheidsvaardigheden hangen samen met een slechtere gezondheid. Als apotheker, huisarts, kinesist, lokaal dienstencentrum ... ben je vaak een vertrouwd en eerste aanspreekpunt: de ideale kans om complexe informatie begrijpelijk te maken en mensen te ondersteunen bij het nemen van gezonde beslissingen.
Communiceren met oog voor beperkte
gezondheidsvaardigheden
Het is onrechtvaardig dat mensen met minder gezondheidsvaardigheden minder kans op een gezond leven hebben en daar kan jij als zorgprofessional, huisarts, kinesist, apotheker... wat aan doen. Maar hoe en waar begin je? Door de beperkte gezondheidsvaardigheden te herkennen, er rekening mee te houden in je schriftelijke en mondelinge communicatie, en ze zelfs te boosten!
Gezondheidsvaardige organisatie
De oplossing voor beperkte gezondheidsvaardigheden ligt niet alleen bij het individu. Ook professionals en organisaties moeten informatie laagdrempelig aanbieden zodat burgers met uiteenlopende gezondheidsvaardigheden er iets mee kunnen doen. Een gezondheidsvaardige organisatie is een organisatie die het voor haar doelgroepen zo makkelijk mogelijk maakt om gezondheidsinformatie en diensten te vinden, te begrijpen en te gebruiken, en die hierbij aandacht heeft voor mensen met diverse niveaus van gezondheidsvaardigheden.
Het kompas helpt zorg- en welzijnsorganisaties om meer gezondheidsvaardig te worden.
Must-do’s?
Om lage gezondheidswaardigheden te herkennen let je best op:
- enkele indicatoren: (geen) diploma lager onderwijs, hogere leeftijd, praktisch beroep of laaggeschoold werk, beperkte kennis van het Nederlands;
- enkele gedragsmatige signalen: persoon stelt weinig vragen, adviezen worden niet gevolgd, medicatie wordt niet/onjuist ingenomen …
Het is niet zo eenvoudig: de aanwezigheid van één signaal betekent nog niet dat iemand lage gezondheidsvaardigheden heeft. Bovendien kunnen mensen heel goed hun lage gezondheidsvaardigheden verstoppen.
Om rekening te houden met lage gezondheidsvaardigheden kan je wanneer je rechtstreeks contact hebt met de doelgroep:
- zorgen voor een warme welkom en open houding, zonder te oordelen zodat de persoon zich op zijn gemak kan voelen;
- gezondheidsvaardigheden bespreekbaar maken, bv.: “Veel mensen hebben moeite met het invullen van formulieren, hoe is dat voor u?”;
- rustig, gestructureerd en duidelijk praten met handgebaren en pauzes;
- de terugvraagmethode gebruiken, bv.: “Ik wil weten of ik het goed heb uitgelegd. Kan je me even zeggen wat ik verteld heb?”. Hierna kan je, indien nodig, bijstellen of aanvullen;
- spreken op A2-B1-niveau: of je nu écht op B1-niveau spreekt, kan je nagaan via deze toolkit.
- informatie verspreiden over meerdere contactmomenten;
- visueel materiaal gebruiken om dingen uit te leggen en een gesprek op gang te brengen en
- mensen stimuleren om vragen te stellen.
Je kan ook rekening houden met lage gezondheidsvaardigheden in gedrukt of geschreven materiaal. Enkele tips hiervoor:
- Gebruik toegankelijke taal met korte woorden, structuur … en waak over een logische opbouw.
- Ga voor een toegankelijke vormgeving door bijvoorbeeld het aantal woorden per pagina te beperken, witruimtes in te lassen, een horizontale tekstrichting te kiezen, regelmatig tussentitels te gebruiken …
- Betrek de doelgroep bij het schrijven en vormgeven zodat degene die je boodschap ontvangt die zelf ook als toegankelijk ervaart.
- Ga voor een duidelijke kernboodschap die meteen opvalt.
- Gebruik visueel (herkenbaar en relevant) materiaal zoals een duidelijke afbeelding of een filmpje.
- Benut meerdere kanalen zoals een folder, gesprek, sms …
- Hou rekening met (het gebrek aan) digitale vaardigheden.
Charlotte, ex-copywriter bij Gezond Leven, over schrijven voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden
“Wanneer ik teksten (her)schrijf die zich specifiek richten tot burgers probeer ik me er zeer bewust van te zijn dat niet iedereen even goed gezondheidsinformatie kan begrijpen en toepassen. Het is belangrijk dat onze teksten bevattelijk zijn voor een diverse doelgroep, ook voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Dat is niet altijd makkelijk. Waar ik vandaag al op let, is:
- dat de teksten kort en krachtig zijn en dat de kernboodschap duidelijk is;
- dat ik afstem bij collega’s die de doelgroep goed kennen of de boodschap voor hen aangenaam is om te lezen zonder dat er clichés of vooroordelen in staan;
- dat onze teksten voldoende visuals bevatten die de boodschap verduidelijken of illustreren en
- dat de teksten geschreven zijn op A2-B1-niveau.
We weten dat we hier nog verder in kunnen groeien. En dat is ook onze ambitie! Zo willen we graag meer input van de doelgroep zelf bij het schrijven en checken van onze teksten. We willen ook meer oog hebben voor de kanalen die we benutten om mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden te bereiken.”
Aan de slag?
Deze handige info en tools helpen je op weg!
- De e-learnings van Pharos behandelen interessante, uiteenlopende thematieken wat betreft verschillen in gezondheidsvaardigheden.
- De Toolkit Laaggeletterdheid geeft mee waar je op moet letten om met laaggeletterden om te gaan in de huisartsenpraktijk.
Wil je als professional graag met deze inhoud in je bedrijf of praktijk aan de slag?
Maar mis je nog de nodige handvaten? Neem dan gerust contact met op. Ons team van experten voorziet hierrond ondersteuning op maat, wetenschappelijk onderbouwd en tegelijkertijd toepasbaar in de praktijk.