Risico-informatie op basis van scenario’s

De techniek sluit aan bij inzichten uit het Transportation Imagery Model, ook wel Narrative Transportation Theory genoemd. Volgens deze theorie ontstaat overtuiging wanneer mensen mentaal worden ‘meegenomen’ in een verhaal. Elementen zoals levendige beschrijvingen, aandacht, emotie, beeldende taal en identificatie met een personage zorgen ervoor dat ontvangers worden ondergedompeld in het scenario. Hierdoor voelt het verhaal als een echte ervaring, wat tegenargumenten vermindert en de impact van de boodschap versterkt. 

Bevindingen over de effectiviteit van risico‑informatie op basis van scenario’s lopen uiteen, mede door de variatie in definities die voor deze techniek worden gebruikt. Er zijn aanwijzingen dat deze risico‑informatie makkelijker te verwerken is en minder snel defensieve reacties oproept. Studies laten zien dat deze techniek kan leiden tot een sterkere mentale voorstelling van het risico en een hogere gevoeligheid voor risico’s. Belangrijk is dat onderzoek ook aantoont dat een combinatie van narratieve en statistische informatie leidt tot een hogere risicoperceptie dan wanneer slechts één van beide vormen wordt gebruikt. 

• Bewustzijn verhogen heeft ook als doel mensen bewuster te maken van gezondheidsrisico’s (maar niet altijd via scenario’s). Bewustzijn verhogen kan ook breder gaan over gezonde alternatieven. 

• Risico’s personaliseren is gericht op het verhogen van risicoperceptie door risico’s individueel toe te passen. Vooral narratieve personalisatie (werken via verhalen) is gelijkaardig aan risicocommunicatie op basis van scenario’s. 

• Overtuigingen selecteren en beïnvloeden kan ook inspelen op risicoperceptie, maar maakt niet noodzakelijk gebruik van scenario’s om risico’s te concretiseren. 

• Hoewel angst opwekken slechts in beperkte gevallen effectief (en ethisch) kan zijn, kan het gecombineerd worden met het uitwerken van scenario’s waarin risico’s getoond worden. 

• Risico-informatie op basis van scenario’s maakt deel uit van de bredere koepel van persuasieve communicatie. 

• Bartholomew Eldredge, L. K., Markham, C. M., Ruiter, R. A. C., Fernández, M. E., Kok, G., & Parcel, G. S. (2016). Planning health promotion programs: An Intervention Mapping approach (4th ed.). Wiley.      

• Dillard, A. J., Ferrer, R. A., & Welch, J. D. (2018). Associations between narrative transportation, risk perception, and behavior intentions following narrative messages about skin cancer. Psychology & Health, 33(5), 573–593.  

• Hinyard, L. J., & Kreuter, M. W. (2007). Using narrative communication as a tool for health behavior change: A conceptual, theoretical, and empirical overview. Health Education & Behavior, 34(5), 777–792. 

• Mevissen, F. E. F., Meertens, R. M., Ruiter, R. A. C., & Schaalma, H. P. (2009). Bedtime stories: The effects of self-constructed risk scenarios on imaginability and perceived susceptibility to sexually transmitted infections. Psychology & Health, 24(10), 1171–1185. 

• Nan, X., Dahlstrom, M. F., Richards, A., & Rangarajan, S. (2015). Influence of evidence type and narrative type on HPV risk perception and intention to obtain the HPV vaccine. Health Communication, 30(3), 301–308. 

• Zebregs, S., van den Putte, B., Neijens, P., & de Graaf, A. (2015). The differential impact of statistical and narrative evidence on beliefs, attitude, and intention: A meta-analysis. Health Communication, 30(3), 282–289. 

Auteur: Vera Verbestel (Maastricht University) met medewerking van de werkgroep gedragsinzichten