"Gezondheidsvaardiger worden? Laat je communicatie nalezen door je doelgroep”
Hoe zorg je ervoor dat je communicatie en materialen begrijpelijk zijn voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden? Bij ELZ Dender hebben ze daar iets op gevonden. “Wij werken met een klankbordgroep die regelmatig feedback geven op onze acties en brochures. Dat is een enorme meerwaarde voor de toegankelijkheid van je organisatie”, zegt Lien Pots van ELZ Dender.
ELZ Dender is een netwerk van eerstelijnsaanbieders die inzetten op lokale zorg en welzijnsnoden. Het verbeteren van gezondheidsvaardigheden staat hierbij hoog op hun agenda.
“We merken heel vaak dat sommige mensen moeilijk hun weg vinden in het zorg- en welzijnslandschap”, zegt Lien Pots, medewerker bij de eerstelijnszone. “Zowel aan de kant van de zorgaanbieder als aan de kant van de burgers kan de zorg toegankelijker gemaakt worden.”
“We zagen dat organisaties hun schriftelijke en digitale materialen nog te weinig laten testen door mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden”
Lien Pots van ELZ Dender
Hoe hebben jullie eerstelijnsorganisaties geholpen om gezondheidsvaardiger te worden?
“We wilden hen warm maken om in hun beleid in te zetten op gezondheidsvaardigheden en zo zijn we terechtgekomen bij de Pharos-test uit Nederland. Die test speelt in op tien kenmerken van een gezondheidsvaardige organisatie, het beleidsmatige is één aspect. Na het invullen krijg je tips hoe je aan de slag kan. Wij hebben deze tips vertaald naar de Vlaamse context. Uiteindelijk hebben een vijftiental organisaties de test ingevuld.”
Welke knelpunten kwamen hieruit?
“Er bleken drie domeinen te zijn waar organisaties nog niet zo erg op inzetten. Zo was het moeilijk om het thema op te nemen in het beleid. Daarnaast zagen we dat de schriftelijke en digitale materialen nauwelijks werden getest door mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Hetzelfde voor het testen van apps en patiëntenportalen. En als laatste werden eigen kennis en ervaringen over begrijpelijke communicatie te weinig gedeeld met collega’s of met andere organisaties.”
“We werken zelf met een klankbordgroep van patiënten. Zo horen we welke noden er zijn en krijgen we feedback op onze acties en materialen”
Welke acties hebben jullie ondernomen?
"We hebben onder meer een webinar georganiseerd met Pharos, gekoppeld aan een inspiratiesessie door ‘Wablieft’ en het Agentschap Inburgering en Integratie. Zij kaderden vooral wat gezondheidsvaardigheden zijn, en hoe je ervoor kan zorgen dat je organisatie eraan werkt. Daarnaast speelden we met Logo Dender ook het spel Wegwijs in Zorg en Welzijn, kwam Gezond Leven langs voor een lunchsessie over motiverende gespreksvoering en gaf Marleen Finoulst een lezing over ‘dokter Google’. Als afsluiter was er een netwerkforum met Logo Dender.”
“Zo gaf de klankbordgroep bijvoorbeeld feedback geven op een brochure rond dementie van de eerstelijnszone”
Wat hebben organisaties met al deze input gedaan?
“Het lokaal dienstencentrum is met hun gebruikers aan de slag gegaan met het spel Wegwijs. Het AZ Sint-Blasius heeft hun communicatie ook gescreend op basis van de tips die ze tijdens de sessies kregen. En wij hebben onze brochure over dementie ‘Dementie, je staat er niet alleen voor. Je gids in het dementielandschap.’ voorgelegd aan een klankbordgroep van patiënten, vrijwilligers en mantelzorgers. Diezelfde klankbordgroep werd ook ingeschakeld om feedback te geven op de nieuwe website van het AZ Sint-Blasius.”
Wie zit er in die klankbordgroep van patiënten?
“Burgers, patiënten, vrijwilligers en mantelzorgers die interesse hebben om mee op te volgen wat we binnen de ELZ doen en die vanuit hun eigen ervaringen input willen geven rond bepaalde acties. Dit is geen vaste groep, maar varieert naargelang de thema’s die aan bod komen.
Met welke drempels werden jullie geconfronteerd en hoe hebben jullie die aangepakt?
“We bereikten vaak een publiek dat al interesse had of dat het belangrijk vond om te werken aan gezondheidsvaardigheden. Het is niet altijd makkelijk om de juiste of andere mensen te betrekken. Eerstelijnsprofessionals zijn in eerste instantie bezig met hun job en dit is dan iets dat er vaak nog bij komt. Ze weten wel dat het belangrijk is, maar vinden niet altijd de tijd en mogelijkheid om het ook effectief vast te pakken. Bovendien is het niet altijd voor iedereen even duidelijk wat er wordt bedoeld met 'gezondheidsvaardigheden’. Mensen kunnen er zich niets bij voorstellen en weten dus ook niet hoe ze eraan kunnen werken. Door dit concreter te maken, wordt het herkenbaarder voor zorgverleners of medewerkers en zien ze er misschien wel sneller het belang van in.”
Hoe heb je dat aangepakt?
“Door duidelijke vragen te stellen: hoe communiceer je, hoe maak je je aanbod kenbaar, hoe maak je je organisatie digitaal toegankelijk?”
Welke acties plannen jullie rond gezondheidsvaardigheden?
“We willen vooral inzetten op hoe mensen makkelijker hun weg vinden binnen het bestaande aanbod. Neem onze brochure voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. We krijgen vaak het signaal dat zij hun weg niet vinden naar wat er bestaat, niet weten dat ze mantelzorger zijn of waar ze recht op hebben. En dus willen we deze brochure nu voorleggen aan een groep mantelzorgers, maar ook aan mensen die dat niet zijn want bijna iedereen kan ooit mantelzorger worden.”
“Je hoeft niet voor alles zelf het warm water uit te vinden. Deel intern goede voorbeelden, kijk naar wat je al goed doet”
Welke kleine stappen kunnen organisaties al zetten zonder grote investeringen?
“Elke organisatie heeft materialen en communiceert al op een bepaalde manier, bijvoorbeeld via hun website, flyers of folders. Laat die eens screenen door enkele gebruikers. Dat kan al veel betekenen voor de toegankelijkheid en begrijpbaarheid van je organisatie. Soms zijn het misschien maar kleine dingen die niet duidelijk zijn en kan je ze makkelijk aanpassen zodat mensen beter hun weg vinden naar en binnen je organisatie. Je kan hiervoor een klankbordgroep samenstellen. Je ELZ kan je hierbij helpen. Je hoeft ook niet voor alles zelf het warm water uit te vinden. Deel intern goede voorbeelden, want dat kan inspirerend werken. Kijk naar wat je al goed doet. En ga op zoek naar bestaande tools, tips en ondersteuning en maak er gebruik van. Op de webpagina van Gezond Leven staat bijvoorbeeld veel informatie gebundeld.”
Wat is jullie ultieme advies voor organisaties die hier ook mee aan de slag willen?
“Kijk naar wat je wel al doet binnen jouw organisatie. Je begint niet van nul: het is niet omdat je er nog niet actief mee bezig bent, dat je nog geen stappen hebt gezet waarop je kan verder bouwen. Probeer ook het thema in de hele organisatie te implementeren en ook de juiste mensen mee te krijgen. Als je weet dat bepaalde communicatie niet duidelijk is, maar je hebt niet de juiste mensen mee om dat aan te passen, is het moeilijk om verandering door te voeren.”
Aan de slag!
Wil je zelf groeien als gezondheidsvaardige organisatie binnen de eerste lijn?