Pensioen en mentaal welbevinden
Sommigen kijken ernaar uit, voor anderen is het een bron van angst of stress: het pensioen is een ingrijpende levensfase met heel wat aanpassingen waarbij mensen soms wel een helpende hand kunnen gebruiken. Daarom onderzoeken we met het project ‘Pensioen en mentaal welbevinden’ hoe we het mentaal welbevinden van (bijna) gepensioneerden kunnen versterken.
Wat is het project 'Pensioen en mentaal welbevinden'?
De overgang naar het pensioen gaat vaak gepaard met veranderingen in identiteit, sociale rol en dagelijkse structuur. Voor veel mensen is dit een periode van nieuwe kansen, maar voor anderen kan het ook onzekerheid, eenzaamheid of stress met zich meebrengen. Daarom bekijken we met het project hoe we het mentaal welbevinden op weg naar en na het pensioen kunnen versterken.
Hiervoor nemen we eerst het bestaande aanbod onder de loep dat direct of indirect bijdraagt aan het mentaal welbevinden van (bijna) gepensioneerden: sluit dit aan bij wat wetenschappelijk onderzoek zegt over belangrijke beschermende factoren? Daarnaast brengen we de hiaten in kaart, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen, zoals onvrijwillig gepensioneerden en mensen in maatschappelijk kwetsbare situaties. We vertrekken daarbij niet alleen vanuit onderzoek, maar ook vanuit de ervaringen en noden van (bijna) gepensioneerden en de inzichten van lokale organisaties die met de doelgroep in contact komen.
We willen dat meer mensen de weg vinden naar ondersteuning die echt bijdraagt aan een positieve en gezonde overgang naar het pensioen. Dat doen we door:
- het huidige aanbod op elkaar af te stemmen;
- gerichte verbeteringen (quick wins) te formuleren;
- drempels tot deelname te verlagen.
Fasen van het project
Het project loopt van december 2025 tot december 2026 en bestaat uit verschillende fasen.
1. Vooronderzoek (december 2025 – april 2026)
- Literatuuronderzoek: wat zegt wetenschappelijk onderzoek over risico’s, beschermende factoren en effectieve interventies?
- Aanbodsanalyse: welk materiaal bestaat er al in Vlaanderen om het mentaal welbevinden van (bijna) gepensioneerden te versterken? Waar zitten hiaten en kansen?
2. Nodenbevraging (april – september 2026)
- Interviews met organisaties met (in)direct aanbod: wat zijn hun ervaringen, drempels en ideeën voor de toekomst?
- Kwantitatieve vragenlijst en co-creatiegroepen met (bijna) gepensioneerden: wat zijn de noden, behoeften en wensen van (bijna) gepensioneerden zelf?
3. Adviesverlening en quick wins (september – december 2026)
- Uitwisselingsdagen voor intermediairs: samen brainstormen over bevindingen, drempels en quick wins.
- Ontwikkelen van een kader en praktische tips voor intermediairs.
4. Proeftuin (juni - november 2026)
- Lokale proeftuin met een lokale partner om een concrete interventie uit te testen en te evalueren.
Hoe kan jij meewerken aan ons project ‘Pensioen en mentaal welbevinden’ ?
Ben je als intermediair (bv. lokale organisatie, mutualiteit, werkgever, welzijnsorganisatie) actief betrokken bij de doelgroep van (bijna) gepensioneerden? Dan kan je op verschillende manieren bijdragen aan dit project:
Verspreid onze vragenlijst naar de einddoelgroep Open
Werf mee voor de co-creatiegroepen Open
Neem deel aan de uitwisselingsmomenten Open
Denk mee tijdens de klankbordgroep Open
Samenwerking
Dit project is een samenwerking tussen het Vlaams Instituut Gezond Leven, VLESP (Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie), VAD (Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs) en The Human Link. En met steun van het Departement Zorg.
Daarnaast werken we nauw samen met lokale organisaties, werkgevers, mutualiteiten en andere intermediairs die actief zijn in het veld en een aanbod hebben naar (bijna) gepensioneerden dat direct/indirect invloed heeft op mentaal welbevinden.
Meer weten?
Heb je vragen over het project of wil je meer informatie?