Helpt E-sigaret stoppen met roken?

Mogelijk een efficiënt hulpmiddel

Hoge Gezondheidsraad

In zijn recente advies (eind 2015) stelt de Hoge Gezondheidsraad dat de e-sigaret met nicotine "mogelijk een efficiënt hulpmiddel is bij het stoppen met  roken". Maar meer onderzoek  blijft volgens de raad nodig. De huidige controleperiode is nog te beperkt en de voorlopige onderzoeksresultaten moeten nog bevestigd worden. Toch zijn de resultaten die we vandaag al hebben "positief en bemoedigend".

De Hoge Gezondheidsraad ziet de e-sigaret met nicotine ook als "een overgangsmiddel bij het volledig willen stoppen met roken". Eerst stoppen met de tabakssigaret dus, daarna ook met de e-sigaret en nicotine.

Over de rol die de e-sigaret zonder nicotine kan spelen met roken zegt de raad dat vandaag kennis hierover ontbreekt en dat meer onderzoek nodig is. 

Nieuwe Cochrane review

Onlangs werd na 2 jaar een nieuwe Cochrane Review over de e-sigaret als rookstopmiddel gepubliceerd. Deze nieuwe review besluit dat de conclusies over de e-sigaret met nicotine als stopmiddel voorlopig dezelfde blijven: deze e-sigaretten kunnen rokers dus mogelijk helpen bij het stoppen. Ernstige bijwerkingen, tot 2 jaar na gebruik, zijn er niet.

E-sigaretten met nicotine kunnen volgens deze Cochrane de kans op stoppen met roken binnen 6 tot 12 maanden verhogen, in vergelijking met een e-sigaret zonder nicotine. Maar het is nog niet uitgemaakt of het gebruik van e-sigaretten effectiever is dan het gebruik van nicotinepleisters bij het stoppen met roken.

Hoe stoppen met roken met behulp van e-sigaret?

Veel tabaksrokers die willen stoppen experimenteren vandaag al met de e-sigaret met nicotine. Maar ze is geen erkend rookstopmedicijn, zoals nicotinevervangers en rookstopmedicatie op voorschrift dat wel zijn. 

Rokers die een goede stoppoging willen doen en daarbij medicijnen wensen te gebruiken, kiezen best voor deze erkende geneesmiddelen. Die hebben een strenge procedure doorlopen. En we weten dat ze werken, als ze op de juiste manier gebruikt worden.

Wat als je als roker van tabak toch graag een e-sigaret met nicotine wil gebruiken bij het stoppen met roken? Of dat al doet? Ziehier ons advies:

  • Stop in ieder geval met het roken van tabak. Gebruik dus tabak en de e-sigaret niet samen, zoals veel tabaksrokers vandaag wél doen. Vermijd dit dubbel gebruik, want dan boek je géén gezondheidswinst. Ziehier enkele voorbeelden die aantonen dat een volledige tabakstop nodig is: om een positief effect te hebben voor chronische bronchitis moet een roker zijn tabaksgebruik voor meer dan 85% stopzetten. Een gunstig effect voor het hart is er alleen bij een volledige rookstop.
  • Doe een stoppoging waarbij je nicotinevervangers gebruikt in combinatie met een kwaliteitsvolle e-sigaret. Laat je bij voorkeur begeleiden door een erkende tabakoloog. Hij/zij kan je uitleg geven over de juiste nicotinedosis die je nodig hebt bij het stoppen en zorgt ervoor dat je ook het gedrag aanpakt dat met een tabaksverslaving samenhangt (de gewoonte die roken ook is en de psychologische en emotionele verslaving).
  • Stop nadat je gestopt bent met het roken van de gewone sigaret ook met de e-sigaret. De e-sigaret is immers geen onschadelijk product.
    • Als dat niet lukt of je wil niet stoppen met de e-sigaret, keer dan zeker niet terug naar de gewone sigaret. Het advies van de Hoge Gezondheidsraad is hier duidelijk: een tabaksverslaving is veel schadelijker dan een nicotineverslaving. Stoppen met de eerste is prioritair en daarbij kan de e-sigaret met nicotine een rol spelen.

Je kan ook gebruik maken van de meest kwaliteitsvolle rookstophulp die in Vlaanderen beschikbaar is: de tabakoloog of erkende rookstopbegeleider. Zeker als je al meerdere stoppogingen achter de rug hebt. 

Veel tabaksrokers weten niet dat de hulp van een tabakoloog bestaat en mogelijk is. En dat deze rookstopbegeleider een effectieve combinatie van gedragsmatige ondersteuning en rookstopmedicatie kan toepassen. De combinatie van die twee zorgt voor de grootste slaagkans op blijvend stoppen op de lange termijn.

Eerst stoppen met tabak, dan met nicotine

Volgens de Hoge Gezondheidsraad kan de e-sigaret met nicotine dus een rol spelen bij het bestrijden en ontmoedigen van tabaksgebruik. Dat zou volgens de raad ook de eerste focus moeten zijn van een goed dampbeleid.

Het gebruik van e-sigaretten voor andere doeleinden dan stoppen met tabak roken raadt de gezondheidsraad af. Niet-rokers en niet-dampers - in het bijzonder minderjarigen - beginnen dus best niet met e-sigaretten.

Maar de Hoge Gezondheidsraad geeft aan rokers die willen stoppen met de hulp van de e-sigaret met nicotine ook het duidelijke advies om als dat eenmaal gelukt is ook te stoppen met de e-sigaret zelf, en dus met nicotine. 

Waarom geen nicotine blijven gebruiken?

De raad vindt het onbeperkt blijven gebruiken van nicotine onwenselijk vanuit het oogpunt van de volksgezondheid. Waarom? Omdat het over een neurotoxische en sterk verslavende stof gaat die mogelijk schadelijk is voor de gezondheid. En omdat nog onvoldoende bekend is welke de lange termijngevolgen zijn van nicotinegebruik in de e-sigaret.

De Hoge Gezondheidsraad vraagt een beleid dat alle vormen van roken - dampen incluis - ontmoedigt. 

Gebruik nicotine door volwassenen geen prioriteit

Maar de raad beklemtoont tegelijk ook dat een nicotineverslaving voor de gezondheid minder schadelijk is dan een tabaksverslaving en dat een e-sigaret met nicotine beduidend minder toxisch is dan een tabakssigaret:

"Hierbij dient opgemerkt dat de schadelijkheid van nicotine op zich relatief beperkt is, en duidelijk minder schadelijk dan tabaksrook” … “De volksgezondheid is zeer gebaat bij het terugdringen en uiteindelijk elimineren van roken en van de afhankelijkheid van nicotine. Vanuit een gezondheidsperspectief is het terugdringen van nicotine-afhankelijkheid evenwel secundair aan het primaire doel, namelijk het elimineren van roken." (p. 5 van het advies)

De Hoge Gezondheidsraad stelt dus dat het op lange termijn blijven gebruiken van een nicotinevervangmiddel of een e-sigaret met nicotine (voor rokers voor wie het gebruik van nicotine voor langere duur vereist is) te verkiezen is boven het risico, dat sommige gestopte rokers lopen, om opnieuw te beginnen met het roken van tabak.

Dat past in het herziene advies van NICE over nicotine en in de filosofie van 'harm reduction' (schadebeperking) van tabak. Nicotine is niet de stof die zorgt voor de grootste schade in tabak en e-sigaretten. Let wel: we hebben het steeds over volwassen dampers. Als de hersenen nog in ontwikkeling zijn, is nicotine veel schadelijker.