Voor jongeren kan nicotine schadelijk zijn. Voor volwassenen is dat veel minder het geval. Maar er zijn ook nog enkele andere redenen.

Hersenen van jongeren zijn gevoeliger en groeien tot 25 jaar

Nicotine heeft een invloed op de hersenen (aangetoond in dierproeven). Mogelijk is die invloed er ook op de nog niet-ontwikkelde hersenen van jongeren en jongvolwassenen. De volledige ontwikkeling van de hersenen duurt tot het 25ste levensjaar. Meer info daarover in de factsheet ‘Roken en de hersenontwikkeling van jongeren’ van het Trimbos Instituut.

Sommige wetenschappers zetten meer vraagtekens bij de blijvende langetermijngevolgen van nicotinegebruik gedurende de adolescentenjaren. Neil Benowitz, een van de meest gewaardeerde nicotinewetenschappers ter wereld, spreekt over een mogelijke negatieve impact op de hersenontwikkeling bij jongeren.

15 voormalige voorzitters van de ‘Society for Research on Nicotine and Tobacco’ (SRNT), waaronder opnieuw Benowitz, vatten in een recent gepubliceerd essay in ‘American Journal of Public Health’ de stand van zaken over deze kwestie zo samen:

“Animal model studies have found that nicotine can affect maturation of brain parts associated with executive function and decision-making, potentially leading to more impulsive behavior, cognitive deficits, and greater likelihood to self-administer other drugs. In addition, there is evidence in humans of neurological changes attributed to nicotine in the brains of adolescent smokers, interpreted by some as reflecting similar harmful effects to those in the animal models. These studies lead some researchers to suspect that adolescent nicotine use in any form may lead to long-term structural and functional brain changes with associated negative implications for cognition or impulse control. However, given species differences and questions about the relevance of experimental animal nicotine dosing paradigms to human use patterns, the validity of extrapolation to humans is speculative. Whether impaired brain development with behavioral consequences occurs in young nicotine consumers is difficult to determine because of potential confounding of genetic and socioeconomic factors, the influence of other substance abuse, and the role of preexisting neuropsychiatric problems associated with youth smoking. Research has yet to isolate nicotine use in the adolescent years and then examine later sequelae. Still, concerns about brain function effects of nicotine exposure through vaping deserve serious examination.”

Het verslavende effect van nicotine

De hersenen van jongeren zijn gevoeliger voor de belonende effecten van nicotine. Belonende prikkels spelen ook een rol bij het doorgaan met roken en bij de ontwikkeling van een nicotineverslaving. Jonge rokers hebben een grotere kans op afhankelijkheid van nicotine dan volwassenen die beginnen te roken.

Maar we moeten ook hiermee rekening houden: experimenteren met e-sigaretten kan inderdaad leiden tot regelmatig gebruik bij sommige jongeren, maar bij de meeste jongeren gebeurt dat niet. De gegevens waarover we beschikken tonen dat de meerderheid van de jongeren die experimenteert met e-sigaretten niet verslaafd wordt aan nicotine (omdat ze stoppen met experimenteren en hun e-sigaret aan de wilgen hangen).

Toch moeten we blijven inzetten op het ontmoedigen van nicotinegebruik bij jongeren, zeker en in de eerste plaats bij de groep die onze Engelstalige collega’s omschrijven als ‘tobacco-naive youths’. Dat is een minderheid onder degenen die met vapen aan de slag gaan, namelijk de vapende jongeren die nooit eerder gerookt hebben of geen voorgeschiedenis met roken hebben (in ons land hebben we weinig cijfers over de achtergrond van het vapegedrag van jongeren, elders zien we wel deze tendens).

Jongeren die meer risicogedrag stellen ook beschermen

Rokende jongeren hebben vaker rokende vrienden en groeien vaker op in huishoudens waar gerookt wordt. Deze jongeren hebben, net als meer bevoorrechte jongeren die opgroeien in meer beschermende milieus, recht op een nicotinevrije start op minderjarige leeftijd. Dat is een valabel argument om nicotinegebruik ook bij deze ‘risicojongeren’ te ontmoedigen.

Is het niet onethisch om deze jongeren uit te leveren aan tabaks- en nicotineproducenten, zelfs als ze méér en complex risicogedrag vertonen en hun voordeel kunnen doen met minder schadelijke nicotine-alternatieven (want vapen is beter dan roken)?