Coalities vormen

Meer info over deze techniek

Coalities vormen betekent dat je samen met verschillende organisaties, groepen of individuen samenwerkt rond een gemeenschappelijk gezondheidsdoel. Door elkaars krachten te bundelen, vergroot je invloed en impact. Op die manier kan je samen beleidsverandering stimuleren, financiële middelen bundelen of efficiënter inzetten én maatschappelijk draagvlak creëren binnen de gemeenschap. Het doel is om samen meer impact te creëren dan elk afzonderlijk.

Theoretische onderbouwing

Coalitievorming vertrekt vanuit verschillende theorieën die de nadruk leggen op samenwerking tussen verschillende actoren (organisaties, gemeenschappen, beleid, burgers, ...) om via gedeeld eigenaarschap invloed uit te oefenen op het beleid of de omgeving.

Kenmerken van de techniek

Een sterke coalitie kenmerkt zich door een samenwerking tussen verschillende actoren die hun krachten bundelen rond een gemeenschappelijk doel én waarbij ze samen pleiten voor gezondheidsveranderingen in het beleid of in een gemeenschap. Belangrijke kenmerken zijn:

• Intersectorale samenwerking: werk samen met partners uit verschillende domeinen (onderwijs, gezondheid, beleid, middenveld, ...) aan één gedeelde uitdaging. Het principe Health In All Policies ligt hierbij aan de basis. Gezondheid wordt meegenomen in beslissingen over alle sectoren.
• Gedeeld eigenaarschap: alle partners dragen verantwoordelijkheid voor zowel het proces als het resultaat. Beslissingen worden gezamenlijk genomen. In de coalitie bewaak je samen de voortgang en het succes van de acties.
• Vertrouwen en communicatie: open overleg, transparante informatie-uitwisseling en wederzijds respect zijn essentieel. Deel kennis en middelen. Houd elkaar ook op de hoogte van beslissingen en resultaten.
• Evenwicht tussen belangen: een transparante besluitvorming voorkomt dat één partij domineert en zorgt voor een evenwichtige vertegenwoordiging van de partners.
• Duurzame verankering of voltooiing: succesvolle coalities streven naar een structurele inbedding in beleid of praktijk, of ze kennen een doelgerichte beëindiging wanneer het oorspronkelijke doel is bereikt en de gewenste beleidsverandering is gerealiseerd.
• Gezamenlijk actieplan en uitvoering: stel samen met je coalitiepartners een gedeelde visie met concrete doelstellingen op (bv. gezondere voedingskeuzes op school) en vertaal die in een gezamenlijk actieplan met een duidelijke taakverdeling. Samen zet je de acties op of voer je bepaalde interventies uit in de praktijk.
• Beleidsbeïnvloeding en belangenbehartiging: in de coalitie spreek je met één stem richting beleidsmakers of de gemeenschap. Je ontwikkelt gezamenlijke standpunten, organiseert overlegmomenten, schrijft beleidsbrieven of organiseert publieke acties om verandering te stimuleren.
• Eén of meerdere trekkers(s) of netwerkmanager(s): het succes van de coalitie steunt sterk op de individuele en interpersoonlijke vaardigheden van de trekker(s), zoals een open geest, geduld, diplomatieke vaardigheden en sterke communicatie- en luistervaardigheden. Deze kenmerken zijn cruciaal voor het opbouwen van succesvolle samenwerkingsrelaties.

Vergelijkbare technieken

• Versterken van bestaande sociale netwerken: sterke sociale netwerken vormen de basis voor duurzame coalities. Bij ‘versterken van bestaande sociale netwerken’ gaat het over het vinden van vertrouwen en steun. Coalitievorming bouwt daarop voort om structurele verandering en beleidsbeïnvloeding mogelijk te maken.
• Gemeenschapsontwikkeling: hierbij ligt de nadruk op consensus, samenwerking en solidariteit waarbij de leden van de gemeenschap zelf een oplossing proberen te vinden voor een sociaal probleem. Bij coalities vormen gaat het eerder over een meer grootschalige coalitie tussen organisaties of actoren om een gezamenlijk doel te bereiken, waarbij ze actief beleidsverandering willen stimuleren.

Aanvullende technieken

• Participatieve probleemoplossing: coalitievorming brengt partners samen. Er wordt een coalitie gecreëerd tussen partners met verschillende invloeden, middelen en expertise. Participatieve probleemoplossing gaat een stap verder in de praktische fase. Het biedt een werkwijze binnen zo’n coalitie waarbij gezamenlijk beslissingen en oplossingen worden ontwikkeld.
• Pleitbezorging en lobbying: nadat een coalitie is gevormd, kan pleitbezorging en lobbying worden ingezet om dat doel breder maatschappelijk of beleidsmatig te verankeren. In de coalitie bundel je elkaars krachten om met één stem invloed uit te oefenen op besluitvorming. Een aansluitende aanvullende techniek hierbij is Pleitbezorging via massamedia.
• Sociale planning: coalitievorming zorgt voor betrokkenheid, samenwerking en maatschappelijk draagvlak, terwijl sociale planning aanvullend zorgt voor de analytische en beleidsmatige onderbouw (data, probleemdefinitie, beleidsontwerp). Samen versterken ze de effectiviteit en duurzaamheid van maatschappelijke verandering.
• Persuasieve communicatie: door verschillende organisaties of groepen te bundelen, ontstaat er een krachtiger netwerk dat verandering kan ondersteunen. Via persuasieve communicatie kan men dit netwerk sterk benutten. Binnen de coalitie kan informatie op een overtuigende manier worden verspreid naar bepaalde doelgroepen, waardoor gedragsverandering concreet wordt.

Inspirerende voorbeelden

Buitenspeeldag

Taskforce Rookvrije Start

Coalitie Kindnorm

Referenties

• Bartholomew Eldredge, L. K., Markham, C. M., Ruiter, R. A. C., Fernández, M. E., Kok, G., & Parcel, G. S. (2016). Planning health promotion programs: An Intervention Mapping approach (4th ed.). Wiley.
• Brown, L. D., Bammer, G., Batliwala, S., & Kunreuther, F. (2003). Framing practice-research engagement for democratizing knowledge. Action Research, 1(1), 81–102. https://doi.org/10.1177/14767503030011006
• Butterfoss, F. D. (2007). Coalitions and partnerships in community health. Jossey-Bass/Wiley.
• Butterfoss, F. D., & Kegler, M. C. (2009). The community coalition action theory. In R. J. DiClemente, R. A. Crosby, & M. C. Kegler (Eds.), Emerging theories in health promotion practice and research (2nd ed., pp. 237–276). Jossey-Bass/Wiley.
• Clavier, C., & de Leeuw, E. (Eds.). (2013). Health promotion and the policy process. OUP Oxford, https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199658039.001.0001
• Kenis, P., & Cambré, B. (2019). Organisatienetwerken: de organisatievorm van de toekomst. Pelckmans Pro.
• Mitchell, R. K., Agle, B. R., & Wood, D. J. (1997). Toward a theory of stakeholder identification and salience: Defining the principle of who and what really counts. The Academy of Management Review, 22(4), 853–886. https://doi.org/10.2307/259247
• O'Leary, R., Choi, Y., & Gerard, C. M. (2012). The skill set of the successful collaborator. Public Administration Review, 72(s1), S70-S83. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2012.02667.

Auteur: Miranda Opstal (Universiteit Gent) met medewerking van de werkgroep gedragsinzichten