Om een goede start te nemen met het gezondheidsbeleid, is het belangrijk om de beginsituatie van je organisatie te kennen.

De situatie nu

Wat wordt al gedaan – bewust of onbewust - om de gezondheid van de kinderen en jongeren te bevorderen? Soms zijn er al initiatieven geweest rond bepaalde gezondheidsthema’s waar je op kan verderbouwen, nu je wil overgaan naar een kwaliteitsvol langetermijnbeleid op vlak van gezondheid.

De blik van medewerkers

Om een zicht te krijgen waarop de organisatie al inzet en hoe, kan je medewerkers of de werkgroep vragen een vragenlijst in te vullen. Aan de hand van de thematische checklists (bewegen, binnenmilieu, roken, voeding) kunnen jullie de situatie bespreken.

Zo kom je bijvoorbeeld te weten of de organisatie al geïnvesteerd heeft in vormingen voor medewerkers rond de gezondheidsthema’s, of er een visie bestaat over evenwichtige voeding maar nog niet over roken …

De kijk van kinderen, jongeren en ouders

Even belangrijk als de input van medewerkers, is de invalshoek van de jongeren en hun context. Merken zij iets van het huidige gezondheidsbeleid? Waar zien ze nog mogelijkheden om in de organisatie, als individu en groep rond gezondheid te werken?

De mening van jullie gasten is belangrijk, hun ideeën zijn waardevol en je wil anticiperen op waar zij hindernissen zien. Mogelijk ken je zelf (enkele van) de gasten goed. Het loont altijd de moeite om voor er een beleid wordt uitgewerkt of aangepast, diepgaander in te gaan op hun kijk. Doe dit liefst niet enkel via een enquête, groepsgesprek of in de IB momenten. Een photovoice onderzoek biedt enorme kansen aan jongeren om buiten al te veel taal hun kijk weer te geven. Pols ook even bij andere betekenisvolle figuren in hun leven (ouders, kookmoekes, trainers …)

Toen je me hier leerde kennen, zei ik bijna niets. Ik had geen vertrouwen meer in volwassenen. Ik had een muur om me heen gebouwd en niemand zou nog in mijn wereld komen. … Op den duur ben je moe verteld.
ficitief Gitte in een brief naar Nadia

Via de interactieve invulposter komen begeleiders op een toegankelijke manier het perspectief van de jongeren te weten. Naast de invulposter kan je ook een workshop opnemen: de brainstorm ‘Gezond zijn, wa’s da?’. Uit het verslag van deze oefening leer jij als procesbegeleider (en bij uitbreiding de werkgroep) de verschillende associaties van jongeren met ‘gezond zijn’ kennen. Je komt te weten wie en wat de jongeren zelf zien als beïnvloedende factoren of determinanten van gezondheid. Je kan hen zo al een eerste keer, op een laagdrempelige manier, betrekken bij het gezondheidsbeleid. Ook de vragenlijst voor jongeren kan hiervoor een handige tool zijn.

“Dat eerste spel met die foto’s vonden de gasten wel geestig. Dat geeft dan wel voldoening dat ze daaraan mee willen werken. (…) Ik had gezegd: “Je gaat dat zien hé, dat gaat die gasten niet interesseren en we gaan moeten trekken en sleuren …” Maar achteraf bleek dat het heel goed meegevallen was.”
begeleidster OVBJ
“De vragenlijst invullen was tof en gemakkelijk om te doen voor de jongeren. Die mag gerust bij alle jongeren afgenomen worden.”
begeleidster en werkgroeplid OVBJ
“De vragenlijst invullen zorgde voor betrokkenheid bij de jongeren. De resultaten die eruit voortkwamen, waren interessant om mee te nemen in de werkgroepen.”
werkgroeplid, OOOC

De gezondheidsmatrix

Met die input vul je de gezondheidsmatrix in. Door deze bespreking komen jullie te weten via welke strategieën nu al op gezondheidsbevordering wordt ingezet, en naar welke doelgroepen dit gebeurt.

“De matrix is absoluut een handig instrument. Aan de hand van de matrix stellen we ons in vraag, daar waar alles tot nu toe evident leek.”
werkgroep lid, bijzondere jeugdzorg

Acties situeren zich steeds binnen één van de strategieën van de gezondheidsmatrix:

  • Educatie
  • Omgevingsinterventies
  • Afspraken en regels
  • Zorg en begeleiding

Zo heb je een gestructureerd zicht op de beginsituatie. Je ziet in één oogopslag of de bestaande acties al een samenhangend beleid vormen en welke strategie of welk niveau nog beter kan.

In deze stap neemt de gezondheidsmatrix een prominente rol in. Door de blik van verschillende betrokkenen samen te leggen, breng je het voor hen gekende aanbod participatief in kaart.

Check of je deze stap goed doorlopen hebt:

  • Is het huidig beleid duidelijk in kaart gebracht?
  • Zijn de huidige kansen en problemen duidelijk in kaart gebracht?