Geen beleid zonder doelstellingen.

Op naar de toekomst

Via de ingevulde matrix krijg je een visualisatie van de huidige sterktes en zwaktes in jullie aanbod rond gezondheid. Lege matrixcellen vallen ook op. Brainstorm nu over waar jullie naartoe willen. Bedenk alle mogelijke doelstellingen voor jullie gezondheidsbeleid. Geef de onderwerpen/ideeën vanuit de brainstorm een prioriteit en deel ze in volgens moeilijkheidsgraad (makkelijk/uitdagender) en termijn (lang/kort)

“De matrix geeft een goed overzicht van wat we wel en niet doen, en waar we nog op kunnen inzetten.”
werkgroeplid, bijzondere jeugdzorg

Formuleren van doelstellingen

Vulde je met de werkgroep de thematische checklist(en) in? Via de thematische checklisten kreeg je een concreter zicht op wat momenteel al gebeurt rond het thema in vergelijking tot wat zou kunnen gebeuren in een ideale situatie. De stellingen in de checklist geven een ideale situatie weer en zijn niet voor elke organisatie of op korte termijn haalbaar. Nu kan je starten met het uitwerken van de gemeenschappelijke doelstellingen. De bedoeling is dat doelstellingen geformuleerd worden die in de richting gaan van de ideale situatie en die werkbaar zijn binnen de organisatie.

Wanneer een beleid naar jongeren wordt opgezet rond een gezondheidsthema, is het belangrijk om te weten welke gedragsdeterminanten sterk en minder sterk doorwegen bij de jongeren binnen dat thema. Zo zullen de meeste jongeren weten (= kennis) dat roken ongezond is, maar beginnen zij toch te roken of komen ze er niet toe om te stoppen met roken. Bijvoorbeeld omdat ouders en vrienden ook roken en dit dus als de norm wordt beschouwd (=sociale omgeving). Of ze doen dit om hun gewicht op peil te houden (= attitude). In dit geval is het dus belangrijk om eerder in te zetten op verandering van attitude en omgevingsinterventies, dan op het bijbrengen van kennis over roken. Dit stuurt je doelstelling binnen het gezondheidsbeleid. Om te weten welke gedragsdeterminanten belangrijk zijn voor de groep jongeren die momenteel in de organisatie verblijft, kan je de vragenlijst voor jongeren gebruiken. Daarin wordt gepeild naar kennis, attitude, zelf-effectiviteit en motivatie. Daarnaast beschikken thematische experts ook over de nodige kennis rond welke gedragsdeterminanten een sterke invloed hebben op het gezondheidsgedrag van jongeren.

Prioriteiten

Eens de doelstellingen duidelijk worden, maak je samen met de werkgroep een onderscheid tussen doelstellingen op korte en lange termijn. Hiervoor is ruimte voorzien in de thematische checklisten. Prioriteiten stel je op basis van verschillende factoren. Grijp terug naar jullie visie, wat jullie aangeven dat belangrijk is op het vlak van gezondheid. Hou ook rekening met de tijd en middelen die beschikbaar zijn. Maar misschien geef je ook prioriteit omdat een projectmedewerker of stagiair een bepaalde deskundigheid heeft?

Een voorbeeld: in jullie visie staat een hoofdstuk over de voorbeeldfunctie van de hulpverleners. Pedagogen en stafmedewerkers eten al eens mee in de leefgroep, afhankelijk van wat de pot schaft. Zij zijn op dat moment ook rolmodellen voor de jongeren en vervullen dus best hun voorbeeldfunctie op vlak van voedingsgedrag.
We weten dat gezondheidsboodschappen of acties hun effect missen wanneer medewerkers in hun gedrag een andere boodschap meegeven. Op basis daarvan beslissen jullie om prioriteit te geven aan acties gericht naar het gezondheidsgedrag van de medewerkers.

Je visie kan ook deels bepalen of je aanbod en beleid gericht is naar alle kinderen, jongeren en jongvolwassenen in begeleiding of of je je soms richt naar een bepaalde afdeling of individuele jongere. Dit is bv deels gelinkt aan de aanpak. Geef je prioriteit aan een probleemgerichte aanpak, dan zal je focussen op de individuele jongeren waarbij het gedrag of gezondheidsprobleem zich voordoet. Preventieve en proactieve acties hebben vaak een ruimer bereik. Hieraan prioriteit geven, betekent dat je vooral acties onderneemt naar groepen jongeren waar de gezondheidsproblemen zich (nog) niet stellen. Dit bepaalt dus oa of je acties in de gezondheidsmatrix in kolom 1 (individueel kind, jongere, jongvolwassene) dan wel de andere kolommen zal plaatsen (gericht naar volledige afdeling/leefgroep, volledige organisatie …). Een beleid omvat deze verschillende aanpakken. Het biedt een houvast als de gezondheid bedreigd wordt én helpt tegelijkertijd anticiperen op toekomstige incidenten.

Kies voor een mix van prioriteiten op korte en lange termijn. Een snelle succeservaring geeft namelijk de nodige energie om de langtermijnacties tot een goed einde te brengen. Bekijk ook welke acties eerst moeten uitgevoerd zijn vooraleer andere kunnen aangepakt worden. Afhankelijk van de organisatiecultuur, eventuele weerstanden … is het belangrijk af te wegen welk soort acties het best eerst wordt uitgevoerd: kan er meteen gestart worden met het opstellen van een beleidstekst (visietekst,…) rond gezondheid of is er eerst nood aan het uitvoeren van een aantal kleine acties om meer draagvlak rond het thema te creëren?

De visietekst over gezonde voeding wordt pas opgesteld nadat we met de werkgroep een vorming over gezonde voeding hebben gevolgd. Zo kunnen we onze ideeën aftoetsen aan objectieve informatie.

Met doelstellingen die geordend zijn volgens prioriteit, kan je een jaarplanning maken. Dit geeft structuur aan de werkgroepen en geeft een goed gevoel aan de werkgroepleden. Beslis samen met de werkgroep wie binnen de werkgroep verantwoordelijk wil zijn voor welke doelstelling.

Je zorgt voor draagvlak voor de doelstellingen omdat je ze participatief doet ontstaan. Bovendien zijn ze gebaseerd op de gezondheidssituatie in jullie organisatie. Prioriteiten kunnen te maken hebben met de aanwezige deskundigheid, tijd en middelen.

Hulmiddelen om deze stap te doen slagen:

Check of je deze stap goed doorlopen hebt:

  • Zijn er SMART doelstellingen bepaald gelinkt aan de visie?
  • Heeft de organisatie prioriteiten bepaald?