Wist je dat … je goed voelen in de klas naast supertof ook gewoon heel belangrijk is?

Je goed voelen

Waar gaat dit over?

Rechts onderaan de geluksdriehoek zie je ‘je goed voelen’ staan. Aan dit bouwblok denken de meeste mensen het eerst wanneer er over geluk wordt gesproken. Het gaat over je ‘emotioneel’ goed in je vel voelen. Dat betekent in de eerste plaats dat je positieve gevoelens kunt ervaren: plezier beleven, nieuwsgierig zijn naar nieuwe zaken en energie hebben om dingen aan te pakken. Maar het gaat ook over een veel ruimer gevoel van levenstevredenheid of content zijn: je ervaart innerlijke rust en hebt het gevoel dat je wensen en behoeften grotendeels vervuld worden. Daarnaast hebben ook minder positieve gevoelens een plek in dit bouwblok: ze kunnen én mogen er zijn. Geluk zit ook in het kunnen aanvaarden van negatieve emoties, hiermee om kunnen gaan en afstand weten te nemen van vervelende gedachten.

Je goed voelen zit in de kleine dingen

Zijn jij en je klas er vanaf nu dan verantwoordelijk voor dat alle leerlingen zich goed voelen? Natuurlijk niet! Jullie kunnen wél een geschikte voedingsbodem creëren. Eentje waarin er plek is voor de beleving van emoties, vaardigheden worden aangeleerd die voor rust en helderheid zorgen in alle hoofden en waarin wordt stilgestaan bij de schone dingen des levens. En dit zit in de kleine dingen, gewoontes en acties die jullie in de klas kunnen installeren. Klein misschien, maar fijn: ze maken wel degelijk een verschil!

Kant-en-klare materialen voor in de klas

Deze materialen, oefeningen, methodieken … kan je onmiddellijk inzetten in je klas. Zo dragen jullie bij tot ieders goed gevoel.

Een klas met een hart (op de tong)

Eén enkele keer een oefening doen over emoties in de klas: kwaad kan het niet, maar een groot effect op de emotionele beleving van je leerlingen zal het niet hebben. De materialen die je hier kan vinden zijn dus hulpmiddelen, geen doelen op zich. Ze stimuleren leerlingen om meer voeling te krijgen met hun eigen innerlijke wereld, en creëren ruimte om hierover te praten en reflecteren. Alles vertrekt vanuit een bepaalde basishouding, die deze aspecten omvat:

  • Mild zijn voor mekaar, maar ook voor onszelf. We kunnen namelijk niet iedere de dag op het toppunt van ons kunnen functioneren. Dat geldt voor je leerlingen, maar ook voor jezelf als leerkracht. Jullie mogen fouten maken en mindere momenten hebben. Dat hoort bij het leven en maakt ons mens. Door dit te accepteren, jezelf te vergeven en lief te zijn voor jezelf, draag je bij tot een goed gevoel. Je kan dit uitdragen naar je leerlingen door hen aan te moedigen lief te zijn voor zichzelf: “Wat zou je kunnen helpen?” of “Wat zou je zelf nu tegen een vriend zeggen? - Zeg dat ook maar tegen jezelf”. Introduceer een “knuffel aan onszelf”-ritueel op momenten dat er onrechtvaardige strengheid ontstaat en daag al te streng oogklepdenken uit: “Kan je echt niks goed doen?” of “Ik kan makkelijk een heleboel dingen bedenken - probeer zelf ook eens”. Let wel: mildheid en een gezonde zelfkritische houding kunnen absoluut hand in hand gaan: mensen mogen nog steeds leren uit hun fouten. Lief en laks zijn dan ook niet hetzelfde.
  • Aandacht hebben voor emoties in de klas zorgt niet alleen voor meer begrip onder en voor je leerlingen (daarom is hij/zij zo geprikkeld vandaag), maar ook voor zelfkennis (dit is wat ik voel, zo kan ik het benoemen en op deze manier kan ik ermee omgaan). Bij die leerlingen én - practice what you preach - jezelf. Emoties kunnen zich natuurlijk op verschillende manieren uiten. Zeker bij jongere kinderen komen ze sterk tot uiting in hun gedrag. Bij andere leeftijdsgroepen spelen er dan weer andere zaken (zoals sociale normen). Door aandacht te hebben voor de emoties van je leerlingen, kan je ook deze minder duidelijke signalen sneller oppikken.
  • Het herkennen en benoemen van emoties is niet enkel belangrijk an sich, maar kan ook een gesprek op gang brengen: “Wat ligt er vandaag op je lever?” of “Wat heb je nodig om verder te kunnen?”. Het delen van gevoelens kan dus wat in gang zetten, zonder dat het hoeft te gaan over hun diepste, donkere gedachten, natuurlijk. Door je leerlingen de mogelijkheid te bieden om (expliciet en/of impliciet) hun emoties duidelijk te maken, toon je aan dat gevoelens er mogen zijn.
  • Mindfulness klinkt misschien wat zweverig voor sommigen, maar eigenlijk betekent het op een bewuste en niet-oordelende manier aandacht hebben voor het hier en nu. Deze houding kan zorgen voor actievere beleving van positieve emoties én voor een zekere afstand tot minder leuke emoties. Het is een vaardigheid die je kunt trainen: enerzijds door expliciete mindfulness- en/of mediatiemomenten, anderzijds via de taal en instructies die je op dagdagelijkse basis hanteert. Door vragen te stellen, kan je je leerlingen helpen om hun aandacht ergens op te richten. Je kan hen eraan herinneren dat gedachten ook ‘maar woorden’ zijn die weerklinken in hun hoofd, en je kan hen uitnodigen om even bewust te ademen.
  • Koesteren gaat over het bewust beleven van positieve gebeurtenissen en aandacht schenken aan de gevoelens die hiermee gepaard gaan. Het koesteren van mooie momenten en gevoelens zorgt ervoor dat die momenten des te mooier en betekenisvoller worden. Bovendien kan je hierdoor later als het ware terugkeren naar dat moment en dat gevoel opnieuw oproepen. Moedig je leerlingen aan om het gaspedaal even los te laten, te vertragen en het fijne moment écht te beleven. Dat kan opnieuw expliciet, maar ook impliciet. Door het stellen van vragen die gericht zijn op de beleving, hen de kans te geven om hun talenten in te kunnen zetten en hierdoor in de flow te geraken en tijd vrij te maken voor mooie momenten. Heeft een leerling goed nieuws te delen? Maak er echt even tijd voor door 5 minuten een ‘minifeestje’ te houden.

Contente leerkrachten

Het is natuurlijk belangrijk dat jij je als leerkracht ook goed voelt.
We geven je graag enkele oefeningen en tools mee:

Sta ik er alleen voor?

We geloven heel erg in de impact die jullie op leerlingen hebben en willen helpen door jullie handvatten aan te reiken die jullie op dagdagelijkse basis kunnen gebruiken in de klas. Om zo voor een positieve en constructieve klassfeer te zorgen. Dat is dus zeker ook een win voor jullie zelf!

Die impact kan natuurlijk vergroot worden wanneer dit alles breder gedragen wordt. Als je de gezondheidsmatrix van Gezonde School erbij neemt, zie je onmiddellijk dat de klas slechts één onderdeel is van een gezondheidsbeleid op school. Uiteraard pleiten we dan ook voor een breed gedragen beleid.

Je hoeft er als leerkracht niet alleen voor te staan. Je acties kunnen zóveel versterkt worden als ze door een groepje leerkrachten uitgevoerd worden én door de hele school gedragen worden. Ga samen met een lerarenteam aan de slag in één bepaalde graad of klas, stimuleer een breder gedragen beleid, kaart de mogelijkheden aan, vraag of er een werkgroep kan gestart worden …

Maar begin vooral waar je zelf het meeste invloed op hebt: je klas.