Wist je dat … leerlingen in jouw klas zich beter in hun vel kunnen voelen, als je hen aanmoedigt om zichzelf te zijn?

Bouwblok jezelf kunnen zijn

Waar gaat dit over?

‘Jezelf kunnen zijn’ is één van de drie bouwblokken van geluk. Het gaat erom dat je jezelf kunt aanvaarden en een positieve houding kunt aannemen tegenover jezelf − ook in relaties met anderen. Je kent jezelf (Wie ben ik? Waar ben ik trots op?). Vanuit die aanvaarding kan je gemakkelijker een richting kiezen in het leven (Wat wil ik? Wat is mijn doel? Wat maakt mijn leven waardevol?). Je kunt min of meer je eigen weg volgen, zonder dat je je laat leiden door sociale druk. Je hebt controle over je gedachten en gedrag. Dat laat je toe om open te staan voor nieuwe ervaringen.

Kleine gewoontes installeren in de klas: daar gaat het om

Leerlingen die zichzelf goed kennen, zichzelf aanvaarden en voor hun persoonlijke doelen gaan … Dat klinkt heel mooi, maar het is natuurlijk niet iets dat op 1-2-3 bereikt wordt. Weet dat het over het proces gaat en niet om het einddoel. Elk (bouw)steentje dat je je leerlingen hierover kunt meegeven, heeft zijn waarde. Betekent dit dat je als leerkracht helemaal verantwoordelijk bent voor de zelfontplooiing van je leerlingen en, meer nog, hun geluk? En dat je vanaf nu wekelijks uren tijd moet vrijmaken om hieraan te werken? Gelukkig niet. Maar door samen met je leerlingen kleine gewoontes in de klas te installeren, kan je wél een groot verschil maken: een warme omgeving die stimuleert tot een positieve en groeigerichte mindset.

Kleine gewoontes, hoe moeten we ons dat voorstellen? Denk aan oog hebben voor mekaars talenten, gevoelens en frustraties een plek geven, groeigerichte feedback geven op toetsen en taken …

Kant-en-klare materialen voor in de klas

Deze materialen, oefeningen, methodieken … kan je onmiddellijk inzetten in je klas. Zo zorgen jullie er samen voor dat iedereen ‘zichzelf kan zijn’.

Een positieve basishouding als start

Als leerkracht straal je door je attitude allerlei signalen uit naar leerlingen. Door één grote activiteit over zelfbeeld te organiseren, maken we niet het grote verschil. De materialen van hierboven zijn dus (hulp)middelen en geen doelen op zich. Door vanuit een positieve basishouding kleine positieve gewoontes in de klas te ontwikkelen, zorgen jullie samen voor een motiverende sfeer waarin leerlingen zichzelf kunnen ontplooien en elkaar kunnen stimuleren. Meer nog, je geeft leerlingen een reflex mee om positief en groeigericht naar zichzelf te kijken, iets waar ze nog heel lang baat bij kunnen hebben.

Over welke basishoudingen gaat het?

  • Positiviteit als basishouding beschermt tegen de negatieve gevolgen van stress én zorgt voor een opwaartse spiraal van positieve gevoelens. Klinkt goed, toch?! Positiviteit kan in de klas tot uiting komen door het taalgebruik, door complimenten te geven, door actief een roze bril op te zetten… Dat doe je door je leerlingen te wijzen op succeservaringen en hun eigen aandeel hierin, door te helpen waar nodig zonder het helemaal over te nemen, door steeds te spreken over kansen en mogelijkheden in plaats van mislukkingen
  • Iedereen heeft talenten en sterktes! Het doet enorm deugd om deze in de verf te zetten (door complimenten te geven) en om deze in te kunnen zetten (en er daarna de vruchten van te plukken). Zo ook in de klas! Stel de groepjes tijdens groepswerken zo samen dat iedereen een steentje kan bijdragen en dat ieders talent ingezet kan worden. Zitten er grapjassen in de klas? Wel, geef hen de kans om hun talent te ontplooien en bekrachtig hun grappige vondsten! De handige Harry’s? Zij helpen natuurlijk mee met kleine klusjes.
  • Leerlingen, kinderen en jongeren voelen zich goed wanneer ze én weten wat ze belangrijk (of waardevol) vinden in het leven én wanneer ze weten hoe ze deze persoonlijke doelen ook effectief kunnen nastreven. Zet je leerlingen aan het denken: waar hechten ze belang aan, waarop willen ze inzetten? En waarom? Geef hen mee dat doelen nastreven niet altijd van een leien dakje zal lopen: het zal niet altijd onmiddellijk lukken en dat kan frustrerend zijn. En weet je wat? Dat mag natuurlijk! Het denk- en leerproces is namelijk belangrijker dan het resultaat. Bekrachtig de inspanningen en pogingen en ga samen op zoek naar manieren om met die frustraties om te gaan, zodat er niet afgehaakt wordt. Is er een pauze nodig, even een frisse wind? Kan bewust ademen voor helderheid zorgen?
  • Introduceer en verpersoonlijk een groeimindset in je klas. Vanuit deze ‘groei-bril’ zien leerlingen kansen en mogelijkheden: wat nu niet lukt, lukt straks misschien wel. Fouten maken mag (en hoort nu eenmaal bij leren) en inspanningen en moeite doen loont. Daartegenover staat een fixed mindset: wat ik nu niet kan zal nooit lukken, inspanningen leveren zullen toch niet beloond worden. Of: als ik ervoor moet werken, wil dit zeggen dat ik het eigenlijk niet kan, en fouten maken staat gelijk aan falen. Voel je het verschil?

Gelukkige leerkrachten

Het is dan natuurlijk belangrijk dat jij je als leerkracht ook goed voelt en dat ook jij ‘jezelf kan zijn’.

We geven je graag enkele oefeningen en tools mee:

Leuk allemaal, maar moet dit niet breder gedragen worden?

Goede vraag, al zeggen we het zelf!

Als je de gezondheidsmatrix van Gezonde School erbij neemt, zie je onmiddellijk dat de klas slechts één onderdeel is van een gezondheidsbeleid op school. Uiteraard pleiten we dan ook voor een breed gedragen beleid.

Je hoeft er als leerkracht niet alleen voor te staan. Je acties kunnen zóveel versterkt worden als ze door de hele school gedragen worden. Stimuleer een breder gedragen beleid, kaart de mogelijkheden aan, vraag of er een werkgroep kan gestart worden …

WORD SUPERVERSPREIDER en stuur deze webpagina door naar je collega's en directie!

Maar begin vooral waar je zelf het meeste invloed op hebt: je klas.

Vandaar starten we hier bij de bron: leerkrachten en leerlingen die samen een klasgroep vormen. Een klas die omwille van corona heel wat heeft meegemaakt. Hier gebeurt het en van hieruit kan van alles ontstaan! In de klas kan de kiem voor een gelukkig schoolklimaat worden gelegd…

Door nieuwe houdingen en vaardigheden van leerlingen (over mentaal welbevinden) aan te moedigen, door als leerkracht collega’s en directies te enthousiasmeren… kan deze kiem groeien en bloeien.