Wetgeving over tabak: zo zit het in België

Het gebruik van tabak is in verschillende wetten vastgelegd. Zo zijn er wetten rond het verkopen van sigaretten en andere tabaksproducten. Maar ook wetten die tabaksreclame verbieden. En wetten rond het rookverbod. Hier vind je een overzicht van de huidige Belgische wetgeving.

Het gebruik van tabak ligt in België strikt vast bij wet. Om verschillende redenen:   

België behandelt e-sigaretten op dezelfde manier als gewone sigaretten. De tabakswetten gelden dus ook voor e-sigaretten. Lees meer over wetgeving en e-sigaretten. 

Waar mag je niet (meer) roken?  

December 2009: het keerpunt 
Sinds 22 december 2009 is het bij wet verboden om te roken op afgesloten plaatsen die publiekelijk toegankelijk zijn. Dat geldt voor sigaretten, sigaren en pijpen. Maar dus ook voor e-sigaretten.  

Wat zijn ‘afgesloten’ plaatsen? 
Afgesloten plaatsen zijn door wanden afgesloten van de omgeving en voorzien van een plafond. Hun toegang is niet beperkt tot het gezin: ze zijn toegankelijk voor het publiek.  

Roken is dus verboden in: 

  • publieke ruimtes 
  • onthaalruimtes 
  • kapsalons 
  • winkels 
  • gebouwen voor culturele evenementen  
  • sportzalen 
  • scholen 
  • jeugdhuizen,  
  • ziekenhuizen 
  • hotellobby’s 
  • enz. 

Hoe zat het vóór 2009? 
Mocht je voor 2009 dan overal roken? NeenHet eerste rookverbod kwam er in 1947: in cinema’s en theaterzalen. Vanaf 1976 werd roken verboden in trams, bussen en metro’s. Maar vooral in het begin van deze eeuw kwamen er veel rookverboden bij. Op deze tijdlijn van het Huis van Alijn vind je alle jaartallen terug. Boeiend! 

En wat in open ruimtes? 
In open ruimtes geldt er geen wettelijk rookverbod: roken is er toegelaten. Dat geldt ook voor open plekken waar veel kinderen komen zoals speeltuinen, sportterreinen … Toch is het interessant om deze terreinen rookvrij te maken. Want kinderen kopiëren gedrag, ook rookgedrag. Als kinderen veel mensen zien roken, is de kans dat ze er zelf aan beginnen groter.

Wettelijk rookverbod, ook in bedrijven 

Ook in bedrijven is roken bij wet verbodenZelfs al zit je alleen in een kantoor.  

In bedrijven mag roken alleen in daarvoor bestemde rookruimtesIn die ruimtes mogen geen andere activiteiten plaatsvinden dan roken en ze moeten uitgerust zijn met een goed afzuigsysteemEen grote kost dus. En werkgevers zijn niet verplicht om rookruimtes te installeren.

Bedrijven kunnen nog verder gaan dan de wetgeving en hun buitenterreinen rookvrij maken. Ze kunnen ook een kwaliteitsvol rookbeleid voeren. Lees daar hier meer over.   

Rookverbod in scholen: een stapje verder 

Schoolgebouwen vallen ook onder de wet van 22 december 2009: er mag dus niet gerookt worden. Maar voor scholen gaat de wetgeving verder: sinds 2018-19 geldt er een algemeen rookverbod in alle Nederlandstalige basis- en secundaire scholen en centra voor leerlingenbegeleiding. Er mag dus niet gerookt worden in afgesloten én open ruimtes, zoals de speelplaats. 24 op 24u 7 op 7. Ook in het weekend. Dat geldt ook voor e-sigaretten.

Verkoop en productie van sigaretten 

Het verkopen en maken van sigaretten & co kan niet in het wilde weg. Er zijn strikte regels aan verbonden. Dit koninklijk besluit bevat een aantal van die regels.  

Additieven en smaakstoffen in sigaretten 
Roltabak en sigaretten bevatten veel meer dan alleen tabak. Fabrikanten voegen verschillende additieven toe om verschillende redenen. Invoerders en fabrikanten zijn wettelijk verplicht om alle ingrediënten en additieven van hun producten aan te geven. Hier vind je een overzicht van alle tabaksproducten in België, mét ingrediënten.   

Volgende toevoegingen zijn verboden in tabaksproducten: 

  • vitaminen of andere stoffen die de indruk wekken dat ze minder schadelijk zijn 
  • cafeïne of andere oppeppende stoffen 
  • stoffen die de rook kleuren 

Wettelijke leeftijd om tabak te kopen 

Onder de 18 jaar mag je geen tabaksproducten kopen in België. Tabaksverkopers zijn verantwoordelijk voor aan wie ze verkopen. Ze kunnen jonge klanten vragen om hun identiteitskaart te tonen. Online verkoop van sigaretten is verboden.  

De verpakking van sigaretten 

Sigarettenpakjes zien er allemaal een beetje gelijkaardig uit. Niet toevallig. Want ook hun uitzicht ligt bij wet vast: 

  • Op elke verpakking moet een waarschuwing zoals ‘Roken is dodelijk – Stop nu’ staan. 
  • Die waarschuwing staat in zwarte letters op een witte achtergrond (sinds 2002). 
  • Waarschuwingen moeten een zwarte rand hebben.  
  • De waarschuwing is in de drie landstalen.  
  • Er moeten kleurenfotoop die de schadelijke gevolgen van roken tonen (sinds 2007). 
  • De waarschuwing en foto’s moeten 65% van de voor- en achterkant van het pakje bevatten.  
  • Het nummer van Tabakstop (0800 111 00) is verplicht (sinds januari 2011). 

Ook roltabak, nóg schadelijker dan 'gewone' sigaretten, moet gecombineerde gezondheidswaarschuwingen en het nummer van Tabakstop bevatten.  
 
Vanaf 2020 gaat België nog een stapje verder: dan worden neutrale pakjes ingevoerd 

  • Elke verpakking krijgt een groenbruine kleur.  
  • Het merk, type en de hoeveelheid moet in een standaard lettertype vermeld worden.  
  • De gezondheidswaarschuwingen blijven natuurlijk verplicht.  

Deze verplichting is van toepassing op sigaretten, rol- en waterpijptabak maar ook voor aanverwante producten zoals blaadjes, sigarettenhulzen en filters.  

Reclame voor sigaretten  

Het reclameverbod rond tabak is geregeld door de wet van 22 januari 1977Maar er is een uitzondering op het verbod: de voorgevels en interieur van krantenwinkels of tabakswinkels. Daar is het ophangen van reclameaffiches voor sigarettenmerken wél toegelaten.   

Elk pakje moet traceerbaar zijn 

Elke verpakkingseenheid van sigaretten en roltabak voor de Europese markt moet een unieke identificatiemarkering hebben sinds 20 mei 2019. Er is een overgangsperiode van 1 jaar. Vanaf 20 mei 2024 is dit ook verplicht op sigaren, cigarillo’s, waterpijptabak en nieuwe soorten producten zoals verhitte tabaksproducten. In België is dit geregeld in een koninklijk besluit 

Het doel van deze maatregel is illegale producten tegengaan en verhinderen dat niet-conforme producten op de markt komen. En dat is nodig. Want sommige valse sigaretten zouden heel toxische stoffen bevatten, zoals asbest. Hierdoor worden sigaretten nóg schadelijker dan ze al zijn. 

Concreet: tabaksproducten moeten een unieke identificatiemarkering hebben. Die markering toont waar en wanneer de tabak werd geproduceerd, welke machines ervoor zijn gebruikt, waar dtabak werd opgeslagen … En dit tot aan de detailhandel.