Wat zegt de wet over roken?

De wetten die roken op bepaalde plaatsen verbieden zijn een antwoord op de gezondheidsschade die passief roken of onvrijwillig meeroken veroorzaakt. Andere belangrijke wetgeving gaat over het voeren van reclame, de gezondheidswaarschuwingen op de verpakking en de verkoop van tabak. 

Wetgeving over een rookvrije omgeving

Vanaf de jaren ‘70 werden achtereenvolgens bussen, vliegtuigen, treinen, openbare plaatsen, de werkplaats, restaurants, scholen en cafés rookvrij gemaakt. Over de e-sigaret wordt door fabrikanten en gebruikers wel eens beweerd dat ze overal mag gerookt worden, maar dat klopt niet. 

  • Openbare gebouwen: sinds 2006 is roken verboden in gesloten plaatsen die toegankelijk zijn voor het publiek. Een plaats is gesloten als ze door wanden afgesloten is van de omgeving en voorzien is van een plafond, en als de toegang ervan niet beperkt is tot de gezinssfeer. Dat betekent dat er niet mag gerookt worden bij een dienstverlening aan het publiek en in de onthaalruimtes. Verder ook niet in kapsalons, winkels, gebouwen voor culturele evenementen, sportinfrastructuur, het onderwijs, jeugdhuizen, de vormingssector, ziekenhuizen, onthaalruimtes in hotels enz.
     
  • School: roken was al bij wet verboden in alle gesloten plaatsen die toegankelijk zijn voor de leerlingen (openbare gebouwen) en op plaatsen in de school zonder toegang voor de leerlingen (daar geldt de regelgeving voor roken op het werk). In 2008 werd dan een totaal rookverbod in de Vlaamse scholen van toepassing. Ook alle buitenruimten werden rookvrij op weekdagen tussen 6u30 en 18u30 (de school kan dat verbod verder uitbreiden), en tijdens uitstappen werd roken verboden tussen deze uren. Een aparte rookkamer voor de leerkrachten inrichten mag niet meer.
     
  • Openbaar vervoer: sinds 1976 is roken verboden in de tram, bus en metro. In de trein kan het niet meer sinds 2004.
     
  • Werkomgeving: sinds 2006 heeft elke werknemer recht op werkruimten en sociale voorzieningen zonder tabaksrook. Roken kan alleen in daarvoor bestemde ruimten waar geen andere activiteiten plaatsvinden, maar de werkgever is niet verplicht om zo’n ruimte te voorzien.
     
  • Horeca: de horeca viel niet onder de wetgeving over de gesloten publieke ruimte, voor haar gold een overgangsperiode. Vanaf 2007 kon er niet meer gerookt worden op restaurant. Vanaf 2010 mocht het niet meer in cafés die eten serveren (met toegestane uitzonderingen en de bijbehorende verwarring). Pas sinds 2011 zijn alle cafés rookvrij.
     
  • E-sigaret: volgens de wet van 22/12/2009 is het gebruik van om het even welke e-sigaret verboden op plaatsen waar ook geen gewone sigaretten mogen gerookt worden.

Lees meer over passief roken.

Reclame voor tabak

Het is verboden om reclame te maken voor tabak en producten op basis van tabak te sponsoren. Reclame voor tabakswaren wordt gereglementeerd door de wet van 10/12/1997. Die is van kracht sinds 1/1/1999.

Maar een belangrijke uitzondering is het aanbrengen van het merk van een tabaksproduct op affiches in en aan de voorgevel van tabakswinkels en krantenwinkels die tabaksproducten verkopen. Op de verkooppunten blijft tabak en roken promoten dus mogelijk. 

Gezondheidswaarschuwingen op de verpakking

Gezondheidswaarschuwingen op sigarettenpakjes zijn verplicht in België. Ze moeten volgens het KB van 29/5/2002 in de drie landstalen aanwezig zijn en minimum 35 % van de voorzijde en 50 % van de achterkant beslaan. De vermeldingen moeten ook een zwarte rand hebben. Waarschuwingen plus zwarte boord maken ongeveer 45 % van de voorzijde en 65 % van de achterzijde uit.

Sinds 2007 zijn ook kleurenfoto's die de schadelijke gevolgen van roken illustreren verplicht. Het nummer van Tabakstop (0800 111 00) moet sinds 1/1/2011 op de sigarettenpakjes vermeld worden. Voor roltabak, dat nog schadelijker is dan 'gewone' sigaretten, gelden deze verplichtingen vandaag nog niet: waarschuwingsfoto’s noch Tabakstopnummer staan op de verpakking.

Verkoop

Pakjes sigaretten moet minstens 19 sigaretten bevatten. Het Koninklijk Besluit van 29/5/2002 bepaalt dat het verboden is om sigaretten te verkopen in pakjes van minder dan negentien, tenzij de prijs ervan minstens evenveel bedraagt als de standaardprijs van pakjes die negentien of meer sigaretten bevatten.

De verkoop van tabaksproducten aan jongeren die nog geen 16 jaar zijn is in ons land verboden, zo bepaalt de wet van 19/7/2004. 

Toekomst

Op Europees niveau werd in 2014 de herziene Europese Tabaksrichtlijn goedgekeurd door het Europese Parlement. EU-lidstaten zullen daardoor hun nationale wetten moeten aanpassen.

Wat verandert er in de toekomst? Gezondheidswaarschuwingen zullen 65% van de voor- en achterkant van het pakje beslaan, de aan sigaretten toegevoegde additieven worden beperkt, er komen regels over de veiligheid en kwaliteit van e-sigaretten, …

Ziehier een overzicht van de maatregelen door ENSP en het Trimbosinstituut