In Frankrijk heeft de overheid het nutriscore-label ingevoerd. Meteen ook het eerste label waarvoor beperkt wetenschappelijk bewijs is dat het consumenten helpt gezondere voeding te kopen. Ook wij hebben onder meer daarom een voorkeur voor dit voedingslabel. Toch raden we aan om de impact van het nutriscore-label op het koop- en eetgedrag van de consument te blijven monitoren.

Combinatie van kleur- en lettercodes

In het nutriscore-systeem geeft een kleurenschaal in combinatie met lettercodes aan welke producten binnen een bepaalde productgroep gezonder zijn dan andere. De kleur en letter van het nutriscore-label worden bepaald aan de hand van het algoritme ontwikkeld door het Franse Nutritional Epidemiology Research Team. 

Dat algoritme koppelt positieve eigenschappen (gehalte aan eiwit, vezels en fruit, groenten, noten) aan negatieve eigenschappen (gehalte aan energie, suikers, verzadigd vet, natrium (o.v.v. zout)) om te komen tot een score tussen -15 (beste) en  +40 (slechtste). Deze score wordt dan herleid tot een combinatie van een letter (A tot E) en een kleur (van donkergroen naar rood). Donkergroen staat voor de beste voedingswaarde (te verkiezen), rood staat voor de slechtste voedingswaarde (te beperken). 

Nutriscore

Globale beoordeling

Positief aan dit type label is dat het een product globaal beoordeelt en niet enkel de ongezonde voedingsstoffen en -middelen worden meegenomen (zoals de totale suikers, verzadigde vetzuren, zout en calorieën/energie). Maar ook de positieve zoals fruit, groenten, vezels en eiwitten. 

Dit sluit aan bij de ‘holistische’ visie die het Vlaams Instituut Gezond Leven uitdraagt via de Voedingsdriehoek: de focus van het voedingsvoorlichtingsmodel ligt niet meer op voedingsstoffen (zoals vet, suiker, zout, eiwitten, …), maar op voedingsmiddelen (groenten, fruit, vlees, vis, zuivel, …) en hoe deze samen een voedingspatroon vormen. 

Positieve elementen van nutriscore-label

Tussen 2013 en 2017 nam het Nutritional Epidemiology Research Team in Frankrijk enkele aspecten van het nutriscore-label onder de loep. Hoewel we het nutriscore-label niet het perfecte voedingslabel willen noemen, belicht dat onderzoek enkele belangrijke elementen die de Franse én Belgische keuze verantwoorden: 

  • Uitgebreide testing van het achterliggende algoritme laat zien dat de nutriscore voedingsmiddelen correct en logisch kan groeperen en beoordelen op basis van hun voedingswaarde. Voor bepaalde voedingsmiddelen zoals kazen, dranken en toegevoegde vetten (bv. olie, boter) werden problemen ondervonden. Daarom werd het algoritme voor deze productgroepen lichtjes aangepast.
  • De nutriscore werd ook getoetst aan de resultaten van 3 voedselconsumptiepeilingen in Frankrijk. Dit toonde aan dat een hogere (en dus slechtere) nutriscore correct geassocieerd was met een hogere consumptie van zoete, vette of zoute voedingsmiddelen en een lagere consumptie van fruit, groenten, vis en volkoren granen (niveau voedingsmiddelen). De nutriscore gaf met andere woorden op een correcte manier gezonde en ongezonde eetpatronen weer. 
  • Uit onderzoek blijkt dat consumenten het nutriscore-label goed herkennen en gemakkelijker begrijpen dan andere voedingslabels. Als het op het correct rangschikken van voedingsmiddelen aankomt, scoort de nutriscore ook beter dan andere labels.
  • Tot slot geven 2 studies in een experimentele supermarktsetting en 1 studie in echte supermarkten aan dat de nutriscore consumenten helpt om gezondere aankopen te doen in vergelijking met 3 andere voedingslabels, in het bijzonder bij de minst koopkrachtige consumenten. Het is de eerste keer dat positieve effecten op het gedrag van de consument worden aangetoond.

Meer dan alleen voedingsstoffen

Op basis van de huidige evidence, ondersteunen wij het gebruik van het nutriscore-label. De nutriscore draagt onze voorkeur weg o.a. wegens de combinatie van een eenvoudige visuele weergave met uitgebreidere onderliggende nutritionele criteria: een eenduidige beoordeling in kleur op basis van criteria die verdergaan dan enkel voedingsstoffen. Het feit dat het gehalte aan groenten en fruit meegenomen wordt in deze criteria is een sterk pluspunt voor ons.

Hetzelfde label in hele Europese Unie

Op dit moment laat de Europese wetgeving alleen een vrijwillig gebruik van voedingslabels toe. Frankrijk heeft in 2017 haar keuze voor het nutriscore-label officieel doorgegeven aan de Europese Commissie. België deed onlangs hetzelfde en ook Spanje kondigde in november 2018 aan dat ze voor de nutriscore kiest.

Het blijft wachten op een rapport van de Europese Commissie over de nutriscore en voedingslabels in het algemeen (verwacht voorjaar 2019). Het zou goed zijn mocht de Europese Commissie één voedingslabel voorstellen dat in de hele Europese Unie van toepassing zou zijn, al lijkt dat voorlopig nog toekomstmuziek.

Wereldgezondheidsorganisatie

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) durft zich wel al positief uit te spreken over de nutriscore. De introductie van een dergelijk gezondheidslabel is een van de beleidsprioriteiten voor de WHO. ‘Een belangrijke verwezenlijking op het vlak van voeding in de Europese regio’, klinkt het. Ook prijst de WHO de sterke evidence die Frankrijk opbouwde om deze keuze te kunnen maken.

In oktober 2018 publiceerde de WHO een overzichtsrapport van de ontwikkeling en implementatie van voedingslabels in de Europese regio, inclusief enkele aanbevelingen. 

Nutriscore in België

In augustus 2018 kondigde federaal minister van volksgezondheid Maggie De Block aan dat ook België kiest voor de nutriscore. Momenteel worden bij de federale overheidsdienst Volksgezondheid de nodige formele en praktische voorbereidingen getroffen. De werkwijze voor toekenning van het label zal identiek zijn aan het Franse systeem. De federale overheidsdienst verwijst Belgische bedrijven voorlopig door naar de website van Santé publique France voor het indienen van een aanvraag voor gebruik van de nutriscore.

Enkele distributeurs en producenten (Delhaize, Colruyt Group, Carrefour, Danone) zijn al gestart met de weergave van de nutriscore op verpakkingen, op hun websites en/of via apps. 

Nutriscore versus voedingsdriehoek?

Gezond Leven kreeg de vraag of de nutriscore geen verwarring zal creëren, gezien de nutriscore en de voedingsdriehoek beide met kleuren werken. Een bepaalde nutriscore en kleur komt niet noodzakelijk overeen met de plaats en dus de kleur van dat voedingsmiddel in de voedingsdriehoek. Uitgebreide en duidelijke communicatie bij de nutriscore zal dan ook cruciaal zijn.

Gezond Leven ziet de nutriscore vooral als complementair aan de voedingsdriehoek. De driehoek geeft een globaal beeld uit welke voedingsmiddelen een gezond voedingspatroon bestaat en in welke verhouding. De voorkeur gaat vooral naar weinig of niet bewerkte producten, deze zijn afgebeeld in de driehoek zelf. Afgeleiden hiervan zoals fruitsap, gesuikerde melkproducten, wit brood bevinden zich in een (niet-afgebeelde) grijze zone. Deze bevatten nog nuttige voedingsstoffen maar krijgen niet de voorkeur. In de rode zone staan de ultrabewerkte producten zoals koekjes, frisdrank … Die leveren weinig of geen nuttige voedingsstoffen en zijn dus te beperken. 

Extra keuze-assistent, in één oogopslag 

Na de lancering van de voedingsdriehoek kregen we de vraag naar criteria om een verder onderscheid te maken tussen producten. Er zijn veel bijvoorbeeld veel verschillende soorten koekjes, ontbijtgranen en broodbeleg. De samenstelling en voedingswaarde kunnen sterk variëren, waardoor het ene product een betere (of minder slechte) keuze is dan het andere. Met de nutriscore wordt het in één oogopslag duidelijk welk product de voorkeur krijgt. Het label vergemakkelijkt met ander woorden de keuze binnen bepaalde productcategorieën.

Samengevat

Hou de adviezen van de voedingsdriehoek in het achterhoofd om een gezond en duurzaam voedingspatroon op te bouwen:

  • Eet in verhouding meer voedsel van plantaardige dan van dierlijke oorsprong.
  • Geef de voorkeur aan weinig of niet bewerkte producten.
  • Vermijd overconsumptie en verspilling.

Gebruik de nutriscore om producten uit dezelfde categorie te vergelijken en de betere keuze te maken op het moment van aankoop. Gebruik ze voor het vergelijken van:

  • bewerkte producten met toevoeging van suiker, zout, vet bv. snacks, koekjes, dranken, ontbijtgranen, broodbeleg ...;
  • samengestelde producten zoals kant-en-klare maaltijden.