In Frankrijk heeft de overheid de Nutri-Score ingevoerd als gezondheidslabel op voeding. Minister De Block kondigde in augustus 2018 dat ook België voor de Nutri-Score kiest. Het is het eerste label waarvoor is aangetoond dat het consumenten helpt gezondere voeding te kopen. Ook wij hebben onder meer daarom een voorkeur voor dit voedingslabel. Toch raden we aan om de impact van het Nutri-Score-label op het koop- en eetgedrag van de consument te blijven monitoren.

Combinatie van kleur- en lettercodes

In het Nutri-Score-systeem geeft een kleurenschaal in combinatie met lettercodes aan welke producten binnen een bepaalde productgroep gezonder zijn dan andere. De kleur en letter van het Nutri-Score-label worden bepaald aan de hand van het algoritme ontwikkeld door het Franse Nutritional Epidemiology Research Team. 

Dat algoritme koppelt positieve eigenschappen (gehalte aan eiwit, vezels en fruit, groenten, noten) aan negatieve eigenschappen (gehalte aan energie, suikers, verzadigd vet, natrium (o.v.v. zout)) om te komen tot een score tussen -15 (beste) en  +40 (slechtste). Deze score wordt dan herleid tot een combinatie van een letter (A tot E) en een kleur (van donkergroen naar rood). Donkergroen staat voor de beste voedingswaarde (te verkiezen), rood staat voor de slechtste voedingswaarde (te beperken). 

Nutriscore

Globale beoordeling

Positief aan dit type label is dat het een product globaal beoordeelt en niet enkel de ongezonde voedingsstoffen en -middelen worden meegenomen (zoals de totale suikers, verzadigde vetzuren, zout en calorieën/energie). Maar ook de positieve zoals fruit, groenten, vezels en eiwitten. 

Dit sluit aan bij de ‘holistische’ visie die het Vlaams Instituut Gezond Leven uitdraagt via de voedingsdriehoek: de focus van het voedingsvoorlichtingsmodel ligt niet meer op voedingsstoffen (zoals vet, suiker, zout, eiwitten, …), maar op voedingsmiddelen (groenten, fruit, vlees, vis, zuivel, …) en hoe deze samen een voedingspatroon vormen. 

Positieve elementen van de Nutri-Score

Tussen 2013 en 2017 nam het Nutritional Epidemiology Research Team in Frankrijk enkele aspecten van het Nutri-Score-label onder de loep. Hoewel we de Nutri-Score niet het perfecte voedingslabel willen noemen, belicht dat onderzoek enkele belangrijke elementen die de Franse én Belgische keuze verantwoorden: 

  • Uitgebreide testing van het achterliggende algoritme laat zien dat de Nutri-Score voedingsmiddelen correct en logisch kan groeperen en beoordelen op basis van hun voedingswaarde. Voor bepaalde voedingsmiddelen zoals kazen, dranken en toegevoegde vetten (bv. olie, boter) werden problemen ondervonden. Daarom werd het algoritme voor deze productgroepen lichtjes aangepast.
  • De Nutri-Score werd ook getoetst aan de resultaten van 3 voedselconsumptiepeilingen in Frankrijk. Dit toonde aan dat een hogere (en dus slechtere) Nutri-Score correct geassocieerd was met een hogere consumptie van zoete, vette of zoute voedingsmiddelen en een lagere consumptie van fruit, groenten, vis en volkoren granen (niveau voedingsmiddelen). De Nutri-Score gaf met andere woorden op een correcte manier gezonde en ongezonde eetpatronen weer. 
  • Uit onderzoek blijkt dat consumenten het Nutri-Score-label goed herkennen en gemakkelijker begrijpen dan andere voedingslabels. Als het op het correct rangschikken van voedingsmiddelen aankomt, scoort de Nutri-Score ook beter dan andere labels.
  • Tot slot geven 2 studies in een experimentele supermarktsetting en 1 studie in echte supermarkten aan dat de Nutri-Score consumenten helpt om gezondere aankopen te doen in vergelijking met 3 andere voedingslabels, in het bijzonder bij de minst koopkrachtige consumenten. Het is de eerste keer dat positieve effecten op het gedrag van de consument worden aangetoond.

Meer dan alleen voedingsstoffen

Op basis van de huidige evidence, ondersteunen wij het gebruik van het Nutri-Score-label. De Nutri-Score draagt onze voorkeur weg o.a. wegens de combinatie van een eenvoudige visuele weergave met uitgebreidere onderliggende nutritionele criteria: een eenduidige beoordeling in kleur op basis van criteria die verdergaan dan enkel voedingsstoffen. Het feit dat het gehalte aan groenten en fruit meegenomen wordt in deze criteria is een sterk pluspunt voor ons.

Hetzelfde label in hele Europese Unie

Op dit moment laat de Europese wetgeving alleen een vrijwillig gebruik van voedingslabels toe. Frankrijk heeft in 2017 haar keuze voor het Nutri-Score-label officieel doorgegeven aan de Europese Commissie. België deed onlangs hetzelfde en ook Spanje kondigde in november 2018 aan dat ze voor de Nutri-Score kiest.

Het blijft wachten op een rapport van de Europese Commissie over de Nutri-Score en voedingslabels in het algemeen (verwacht voorjaar 2019). Het zou goed zijn mocht de Europese Commissie één voedingslabel voorstellen dat in de hele Europese Unie van toepassing zou zijn, al lijkt dat voorlopig nog toekomstmuziek.

Wereldgezondheidsorganisatie

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) durft zich wel al positief uit te spreken over de Nutri-Score. De introductie van een dergelijk gezondheidslabel is een van de beleidsprioriteiten voor de WHO. ‘Een belangrijke verwezenlijking op het vlak van voeding in de Europese regio’, klinkt het. Ook prijst de WHO de sterke evidence die Frankrijk opbouwde om deze keuze te kunnen maken.

In oktober 2018 publiceerde de WHO een overzichtsrapport van de ontwikkeling en implementatie van voedingslabels in de Europese regio, inclusief enkele aanbevelingen. 

Nutri-Score in België

In augustus 2018 kondigde federaal minister van Volksgezondheid Maggie De Block aan dat ook België kiest voor de Nutri-Score. Momenteel worden bij de federale overheidsdienst Volksgezondheid de nodige formele en praktische voorbereidingen getroffen. De werkwijze voor toekenning van het label zal identiek zijn aan het Franse systeem. De federale overheidsdienst verwijst Belgische bedrijven voorlopig door naar de website van Santé publique France voor het indienen van een aanvraag voor gebruik van de Nutri-Score.

Enkele distributeurs en producenten (Delhaize, Colruyt Group, Carrefour, Danone) zijn al gestart met de weergave van de Nutri-Score op verpakkingen, op hun websites en/of via apps. 

Met de publicatie van het KB rond Nutri-Score in het Staatsblad werd begin april 2019 ook het juridische kader vastgelegd. De federale overheid lanceerde op dat moment ook een campagne om een doorstart te geven aan de implementatie van de Nutri-Score in ons land.


Nutri-Score versus voedingsdriehoek?

Gezond Leven kreeg de vraag of de Nutri-Score geen verwarring zal creëren, gezien de Nutri-Score en de voedingsdriehoek beide met kleuren werken. Een bepaalde Nutri-Score-kleur komt niet noodzakelijk overeen met de plaats en dus de kleur van dat voedingsmiddel in de voedingsdriehoek. Uitgebreide en duidelijke communicatie bij de Nutri-Score zal dan ook cruciaal zijn.

Gezond Leven ziet de Nutri-Score vooral als complementair aan de voedingsdriehoek. De driehoek geeft een globaal beeld uit welke voedingsmiddelen een gezond voedingspatroon bestaat en in welke verhouding. De voorkeur gaat vooral naar weinig of niet bewerkte producten, deze zijn afgebeeld in de driehoek zelf. Afgeleiden hiervan zoals fruitsap, gesuikerde melkproducten, wit brood bevinden zich in een (niet-afgebeelde) grijze zone. Deze bevatten nog nuttige voedingsstoffen maar krijgen niet de voorkeur. In de rode zone staan de ultrabewerkte producten zoals koekjes, frisdrank … Die leveren weinig of geen nuttige voedingsstoffen en zijn dus te beperken. 

Extra keuze-assistent, in één oogopslag 

Na de lancering van de voedingsdriehoek kregen we de vraag naar criteria om een verder onderscheid te maken tussen producten. Er zijn veel bijvoorbeeld veel verschillende soorten koekjes, ontbijtgranen en broodbeleg. De samenstelling en voedingswaarde kunnen sterk variëren, waardoor het ene product een betere (of minder slechte) keuze is dan het andere. Met de Nutri-Score wordt het in één oogopslag duidelijk welk product de voorkeur krijgt. Het label vergemakkelijkt met ander woorden de keuze binnen bepaalde productcategorieën.

Samengevat

Hou de adviezen van de voedingsdriehoek in het achterhoofd om een gezond en duurzaam voedingspatroon op te bouwen:

  • Eet in verhouding meer voedsel van plantaardige dan van dierlijke oorsprong.
  • Geef de voorkeur aan weinig of niet bewerkte producten.
  • Vermijd overconsumptie en verspilling.

Gebruik de Nutri-Score om producten uit dezelfde categorie te vergelijken en de betere keuze te maken op het moment van aankoop. Gebruik ze voor het vergelijken van:

  • bewerkte producten met toevoeging van suiker, zout, vet bv. snacks, koekjes, dranken, ontbijtgranen, broodbeleg ...;
  • samengestelde producten zoals kant-en-klare maaltijden.


Meer weten over de Nutri-Score? 

Surf naar de campagnewebsite van de federale overheid: www.nutriscore.be.

Consumentenorganisatie Test-Aankoop lanceerde eveneens een campagnewebsite met praktische toepassingen van Nutri-Score. 

Surf naar de officiële pagina van de Nutri-Score in Frankrijk.

Lees de volgende artikels: