Wat eet de gemiddelde Vlaming?

Hoe gezond eet de Vlaming? Vraag jij je wel eens af hoe gezond jij eet in vergelijking met je buur? Drinken Vlaamse tieners veel frisdrank? En zouden volwassenen regelmatig fruit eten? Vlaams Instituut Gezond Leven schotelt je voor wat de gemiddelde Vlaming eet en drinkt

Baby's en peuters

Vlaamse ouders volgen de voedingsaanbevelingen voor kindjes tot hun eerste levensjaar vrij goed op. Dat blijkt uit de JOnG!-studie. Op de leeftijd van 1 jaar krijgt 95% van alle baby’s dagelijks geschikte melkvoeding, eet 80% elke dag fruit en 92% elke dag groenten. 

Peuters

Zodra kinderen peuters worden, nemen de gezonde voedingsgewoonten af. Op 2 en 3 jaar eet 67 en 62% van de kinderen dagelijks fruit, en 87 en 77% dagelijks groenten. Tussen het tweede en derde levensjaar neemt het aantal kinderen dat minstens dagelijks groente óf fruit eet, af van 90 naar 81%.

Naargelang de gezonde gewoontes wegsmelten, treden de ongezonde op de voorgrond. Meer dan 1 op de 4 eenjarigen (29%) krijgt dagelijks een (kinder)koek. Bij twee- en driejarigen neemt dat verder toe tot 37% en 54%. Dat geldt ook voor de dagelijkse consumptie van gezoete drank: van 13% (1 jaar) naar 16% (2 jaar) en 26% (3 jaar). 

Werk aan de winkel?

Peuters eten over het algemeen te weinig gezonde voedingsmiddelen zoals ongezoete dranken, groenten en fruit. En te veel energierijke maar weinig voedzame producten zoals koekjes en gesuikerde dranken.

Toch tekent zich de laatste tien jaar een positieve trend af: kinderen eten in hun eerste levensjaar vaker de juiste melkvoeding en fruit. En bij tweejarigen daalde de dagelijkse consumptie van koeken en zoete drank bij de warme maaltijd.

Uit de JOnG!-studie kwam naar voor dat het voedingspatroon van kinderen vaker afwijkt in gezinnen waar de ouders een lager opleidingsniveau hebben of niet van Belgische herkomst zijn. 


Kleuters

Voor de Voedselconsumptiepeiling 2014 werd onder andere het eetgedrag van meer dan 500 Belgische kleuters tussen 3 en 5 jaar bevraagd. 

Water en gesuikerde dranken

Belgische kleuters drinken per dag gemiddeld 489 ml niet-gesuikerde dranken, waarvan 446 ml water. Daarnaast drinken ze dagelijks gemiddeld 108 ml fruitsap en 84 ml gesuikerde drank. 23% doet zich regelmatig – 2 keer of meer per week – te goed aan gesuikerde frisdrank.

Groenten en fruit

Bijna 8% van de Belgische kleuters eet minder dan 1 keer per week – dus sommigen ook nooit – thuisbereide groenten. De Belgische kleuter krijgt gemiddeld 91 gram groenten per dag binnen. Op fruit scoren we beter: er zijn geen kleuters die nooit fruit eten. Bijna 71% eet het zelfs dagelijks. De gemiddelde inname is 135 gram.

Brood en aardappelen

Belgische kleuters eten vaker wit brood en afgeleide producten zoals rozijnen- of suikerbrood dan de bruine of volkoren variant. Driekwart (66%) van de kleuters eet regelmatig wit brood. Elke dag eten ze gemiddeld 101 gram brood, beschuit en ontbijtgranen. Voor aardappelen en graanproducten is dat 91 gram.

Melk

Belgische kleuters drinken gemiddeld 293 ml melk en melkproducten per dag, 63% drinkt dagelijks melk. En 23% drinkt dagelijks gearomatiseerde melk. Die laatste is echter af te raden, want ze bevat veel suiker.

Vis

Bijna 40% van de Belgische kleuters eet minder dan 1 keer per week vis.

Restgroep

Belgische kleuters consumeren gemiddeld 480 kcal uit de restgroep. Kleuters eten gemiddeld 47 gram koekjes en cake (waarvan 84% op regelmatige basis en 49% zelfs dagelijks) en 29 gram zoetwaren en chocolade per dag: te veel. 

En wat zeggen de andere studies?

Een studie van de KU Leuven en een studie van de UGent uit 2002 leggen het eetpatroon van de Vlaamse kleuters bloot: 

  • 19% van de Vlaamse kleuters ontbijt niet elke dag.
  • Maar 4% drinkt dagelijks 0,5 liter water – de gemiddelde Vlaamse kleuter maar 216 ml.
  • De gemiddelde Vlaamse kleuter drinkt gemiddeld 379 ml melk of melkproduct per dag.
  • Meer dan de helft van de Vlaamse kleuters drinkt frisdrank of gezoet fruitsap, en maar liefst 18% dagelijks. 51% nuttigt meer dan 200 ml suikerrijke dranken (incl. fruitsap) per dag.
  • 38% eet voornamelijk wit brood, terwijl bruin en volkorenbrood een evenwichtigere keuze zijn.
  • Minder dan 1 op de 3 kinderen eet genoeg groenten. Vlaamse kleuters eten gemiddeld amper 78 gram groenten per dag.
  • Minder dan de helft van de kinderen eet genoeg fruit. Vlaamse kleuters eten gemiddeld slechts 113 gram fruit per dag. Twee derde eet niet elke dag groenten en 6 op de 10 eet zelfs niet 1 stuk fruit per dag.

Uit een onderzoek van Kind en Gezin bleek dat slechts 1 tot 9% van de kleuters de juiste hoeveelheid smeervetten eet. Aardappel- en vleesconsumptie zitten goed. Maar 20% van de kinderen eet nooit vis en 61% eet niet wekelijks vis.

Kleuters eten tot slot gemiddeld 40 gram snoep en koek per dag. En krijgen zo te weinig vezels, water en vitamine D binnen.

Kinderen?

Maar 1 op de 4 Vlaamse kinderen tussen 6 en 14 jaar eet dagelijks de aanbevolen hoeveelheid fruit. En 1 op de 4 eet voldoende groenten. En gecombineerd? Maar 7% eet dagelijks voldoende fruit en groenten. En 27% drinkt de aanbevolen hoeveelheid water. 20% van de 0- tot 14-jarigen drinkt elke dag gesuikerde frisdrank en 53% eet dagelijks zoete of zoute snacks. Dat blijkt uit de Gezondheidsenquête 2013.

Ook in de Voedselconsumptiepeiling 2014 werden de eetgewoonten van 500 Belgische kinderen tussen 6 en 9 jaar bevraagd. 

Dranken

Belgische kinderen drinken gemiddeld 613 ml niet-gesuikerde drank (waarvan 589 ml water). Dat is te weinig. Daarbovenop drinken kinderen dagelijks gemiddeld 90 ml fruitsap en 145 ml gesuikerde dranken. 52% drinkt regelmatig (minstens 2 keer per week) gesuikerde dranken. 

Groenten en fruit

Belgische kinderen eten veel minder groenten en fruit dan wat wordt aanbevolen: 96 gram groenten en 120 gram fruit. Ongeveer 62% eet wel dagelijks fruit – minder dan de 71% van de kleuters dus. 

Brood en aardappelen

Net als de kleuters eten de kinderen tussen 6 en 9 jaar frequent wit brood en afgeleiden zoals rozijnen- of suikerbrood: 64% regelmatig, 44% dagelijks. Ze consumeren gemiddeld 121 gram brood, beschuit en ontbijtgranen en 120 gram aardappelen en graanproducten per dag. 

Melk

Kinderen tussen 6 en 9 jaar drinken ook minder melk en melkproducten dan kleuters: gemiddeld 232 gram. 54% drinkt dagelijks melk, 18% drinkt dagelijks gearomatiseerde melk. 

Vlees, vis en plantaardige vervangproducten

44% van de Belgische kinderen eet minder dan 1 keer per week een portie vis. De totale gemiddelde inname van eiwitrijke producten zoals vlees, vis, eieren en plantaardige vervangproducten is 112 gram. 

Restgroep

Ook kinderen tussen 6 en 9 jaar halen te veel energie uit de restgroep: in totaal 359 gram of 632 kcal per dag. De boosdoeners zijn vooral gesuikerde voedingsmiddelen, zoals gesuikerde dranken (145 gram per dag), koekjes en cake (58 gram per dag, met kinderen tussen 3 en 6 als koplopers binnen de Belgische bevolking!) en zoetwaren en chocolade (40 gram per dag). 86% van de kinderen eet regelmatig koeken of cake, 45% zelfs dagelijks. 

Eetpatroon van de Vlaamse jongeren

Volgens de HBSC-studie slaan Vlaamse jongeren van 11 tot 18 jaar het ontbijt meestal over. Dat is nochtans de belangrijkste maaltijd van de dag. 71% van de jongens en 66% van de meisjes ontbijt elke weekdag. Dagelijks ontbijten op weekdagen neemt af met de leeftijd. Ongeveer 19% van de 17- en 18-jarige jongeren ontbijt nooit op een weekdag, bij 11- en 12-jarigen is dat 5% voor jongens en 7% voor meisjes. Jongeren die algemeen secundair onderwijs (ASO) volgen, ontbijten het meest op dagelijkse basis, jongeren uit het beroepsonderwijs (BSO) slaan deze maaltijd het vaakst over.

Een min of meer gezond eetpatroon houdt volgens de HBSC-studie 2014 in dat je dagelijks groenten en fruit eet, en maximum 1 keer per dag frisdrank drinkt. Hoeveel jongeren volgen dit advies? Slechts 12% van de jongens en 21% van de meisjes … En hoe ouder de jongens en meisjes worden, hoe minder ze hun gezonde eetpatroon aanhouden. Jongeren uit het ASO eten gezonder dan leeftijdsgenoten uit andere richtingen. 

Water

VCP

Beide leeftijdsgroepen drinken te weinig water. 10- tot 13-jarigen drinken gemiddeld 739 ml niet-gesuikerde dranken, waarvan 695 ml water. En 14- tot 17-jarigen drinken gemiddeld 848 ml niet-gesuikerde dranken, waarvan 758 ml water. 

HBSC

Dagelijks water drinken? 69% van de Vlaamse jongens tegenover 80% van de meisjes geeft aan het te doen. Dat is een significante verbetering tegenover 2010. Er is geen duidelijke verschuiving merkbaar naargelang de leeftijden. Meer jongeren uit het ASO dan uit het BSO drinken meermaals per dag water. 

Frisdrank en alcohol

VCP

Belgische jongeren drinken heel veel gesuikerde dranken: gemiddeld 200 ml per dag voor 10- tot 13-jarigen. En de 14- tot 17-jarigen halen zelfs 241 ml per dag: daarmee zijn zij de koplopers van alle leeftijdsgroepen uit de Voedselconsumptiepeiling 2014. Ook hun frequentie ligt heel hoog: 58% de 14- tot 17-jarigen drinkt geregeld – 2 keer of meer per week – gesuikerde dranken, tegenover 41% van de 10- tot 13-jarigen. Ook het dagelijks nuttigen ervan stijgt van 20 naar 32%. Vanaf 14 jaar vroeg de peiling ook naar alcoholgebruik: dat is gemiddeld 49 ml per dag tussen 14 en 17 jaar.

HBSC

In 2014 gaf 37% van de Vlaamse jongens aan dagelijks frisdrank te consumeren t.o.v. 26% van de meisjes. Bij jongens stijgt dat met de ouderdom: 26% van de 11- en 12-jarigen drinkt dagelijks frisdrank, t.o.v. 43% van de 17- en 18-jarigen. Minder jongens en meisjes uit het ASO drinken dagelijks frisdrank dan hun leeftijdsgenoten in het BSO. 

Groenten en fruit

VCP

Onze jongeren eten veel te weinig groenten en fruit. 10- tot 13-jarigen verorberen gemiddeld 103 gram groenten per dag, en 14- tot 17-jarigen 110 gram. Maar fruit laten die laatsten nog meer links liggen (fruitsap niet inbegrepen): 10- tot 13-jarigen eten 99 gram per dag, 14- tot 17-jarigen maar 85 gram meer. 

Slechts 44% van de 10- tot 13-jarigen eet dagelijks fruit: dat zakt weg naar 29% van de 14- tot 17-jarigen – het laagste cijfer van alle leeftijdsgroepen. 

HBSC

34% Vlaamse meisjes en 22% Vlaamse jongens eet dagelijks fruit. Hoe ouder ze worden, hoe minder vaak fruit ze gemiddeld eten. 31% van de 11- en 12-jarige jongens eet dagelijks fruit. Wanneer ze 17 en 18 zijn, eet amper 17% nog dagelijks fruit. Voor meisjes is dat respectievelijk 43% en 30%. Meisjes volgen ook beter de aanbevolen hoeveelheid van minstens twee stukken fruit per dag (13% t.o.v. 9%). Jongeren uit het ASO eten meer fruit dan leeftijdsgenoten uit andere opleidingsvormen. 

Er zijn meer meisjes die dagelijks groenten eten dan jongens (53% t.o.v. 48%). Slechts 13% van de jongens en 14% van de meisjes eet meer dan 300g groenten per dag. Ouder worden speelt geen rol voor de dagelijkse consumptie van groenten. Ze blijven dagelijks groenten eten, maar minder vaak verspreid over de dag.

58% van de jongens uit het ASO zegt minstens dagelijks groenten te eten, terwijl dat in het BSO slechts voor 37% van de jongens geldt. Bij meisjes is de verhouding 64% in het ASO t.o.v. 50% in het BSO.

Brood en aardappelen

VCP

Belgische jongeren eten vooral wit brood en/of wittebroodproducten – ongeveer 45% van hen zelfs dagelijks. Deze leeftijdsgroep eet het minst bruin en/of volkorenbrood van alle leeftijdsgroepen: slechts 37% eet het dagelijks t.o.v. 41% bij de 18- tot 39-jarigen en 61% bij de 40- tot 64-jarigen. De 10- tot 13-jarigen eten dagelijks gemiddeld 134 gram brood, beschuit en ontbijtgranen, de 14- tot 17-jarigen 141 gram. En 138 gram tegenover 146 gram aardappelen en graanproducten per dag. 

Melk

VCP

47% van de 10- tot 13-jarigen en 39% van de 14- tot 17-jarigen drinkt dagelijks melk – 13% en 9% gearomatiseerde melk. 10- tot 13-jarigen consumeren gemiddeld slechts 190 gram melk en melkproducten per dag (203 gram als je sojaproducten meerekent). Voor de 14- tot 17-jarigen ligt de melkinname op 163 gram (173 als je sojaproducten meerekent). 

Vlees, vis, eieren en vervangproducten

VCP

10- tot 13-jarigen eten gemiddeld 124 gram vlees, vis, eieren en/of vervangproducten per dag, hun 14- tot 17-jarige tegenhangers al 131 gram per dag. Dat overstijgt de aanbevolen 100 gram per dag. Vlees en vleesbereidingen nemen het grootste deel voor hun rekening (respectievelijk 101 en 108 gram per dag). 
58% van de 10- tot 13-jarigen en 56% van de 14- tot 17-jarigen halen de norm om wekelijks vis te eten niet. Ze scoren daarmee het slechtst over alle leeftijden.

Restgroep

VCP

Belgische jongeren zijn ook de grootste slokoppen in de restgroep. 10- tot 13-jarigen eten dagelijks gemiddeld 438 gram producten uit de restgroep (alcohol niet inbegrepen). Voor 14- tot 17-jarigen is dat 478 gram per dag. Dat komt overeen met 688 en 705 kcal per dag – véél te veel. Ongeveer 21% van de jongeren snoept elke dag zoetwaren en chocolade. En ook droge koeken en cake zijn dagelijkse kost voor een groot aantal jongeren (25% bij de 10- tot 13-jarigen en 19% bij de 14- tot 17-jarigen). Al eten ze er minder van dan kleuters en kinderen. 

Volwassenen

Wat met de volwassenen? Ook hier een overzicht van de resultaten uit de Voedselconsumptiepeiling 2014.

Water

Uit de resultaten blijkt dat de gemiddelde drankinname (water, koffie, thee, lightfrisdrank, …) op 1194 ml ligt voor de 18- tot 39-jarigen en op 1404 ml voor de 40- tot 64-jarigen. We drinken wel te weinig water. Voor de 18- tot 39-jarigen bestaat slechts 866 ml van de dagelijkse drankinname uit water, en voor de 40- tot 64-jarigen 822 ml. 

Frisdrank en alcohol

18- tot 39-jarigen drinken dagelijks gemiddeld 209 ml gesuikerde frisdranken, 40- tot 64-jarigen maar 88 ml. De respectievelijke leeftijdsgroepen drinken gemiddeld 148 ml en 179 ml alcoholische dranken per dag. De 40- tot 64-jarigen drinken het frequentst alcoholische dranken: regelmatig (2 keer of meer per week) wijn (34%) en bier (26%). 12% van deze leeftijdsgroep drinkt dagelijks wijn (t.o.v. 3% bij de 18- tot 39-jarigen) en 9% bier (t.o.v. 4% bij de 18- tot 39-jarigen). 

Groenten en fruit

Veel groenten eten is gezond, maar ook de volwassenen consumeren hiervan te weinig. In de categorie van 18 tot 39 jaar ligt dat gemiddelde op 143 g, en voor de 40- tot 64-jarigen op 172 gram. Een ondermaatse score dus. Fruit doet het al niet veel beter: amper 92 gram bij 18- tot 39-jarigen en 128 gram bij 40- tot 64-jarigen. Dat is zelfs niet 1 volledig stuk fruit. 

Reken je fruitsap mee? Dan bedraagt de gemiddelde dagelijkse consumptie respectievelijk 162 en 179 gram. Maar vers fruit heeft de voorkeur. Want wanneer je fruit perst, gaat een groot deel van de vezels en vitamines verloren. Slechts 38% van de 18- tot 39-jarigen zegt dagelijks vers fruit en groenten te eten. 

Brood en aardappelen

Belgische volwassenen eten te weinig brood, beschuiten en ontbijtgranen. Ze consumeren wel in mindere mate wit brood en afgeleiden dan de jongere leeftijdsgroepen: 61% van de 40- tot 64-jarigen tegenover 41% van de 18- tot 39-jarigen. Voor dagelijks wit brood is dat 26% en 27%. Volwassenen eten gemiddeld 89% (15 gram of 4 sneden) van de minimaal aanbevolen hoeveelheid brood (5 sneden of 175 g). 18- tot 39-jarigen eten gemiddeld 152 gram en 40- tot 64-jarigen 132 gram. Mannen eten gemiddeld meer granen en aardappelen dan vrouwen. 

Melk en sojaproducten verrijkt met calcium

De volwassen Vlaming eet gemiddeld te weinig melkproducten en sojaproducten die met calcium zijn verrijkt – met uitzondering van kaas. 18- tot 39-jarigen consumeren dagelijks gemiddeld 143 gram melk of melkproducten en sojaproducten met calcium, bij 40- tot 64-jarigen is dat 139 gram. 

Kaas

Volwassenen eten een gemiddelde van 27 gram kaas per dag. Belgische vrouwen eten minder kaas dan de mannen. Ze consumeren het wel frequenter, 24% van de vrouwen geeft aan 1 keer of meer per dag kaas te consumeren, voor de mannen is dat 19%. 

Vlees, vis, eieren en vervangproducten

Van vlees, vis, eieren en vervangproducten eten 18- tot 39-jarigen gemiddeld 146 gram per dag en 40- tot 64-jarigen 159 gram per dag.  115 gram daarvan bestaat uit vlees en vleesbereidingen – identiek voor de beide groepen. Dat is eigenlijk te veel. De meerderheid van de volwassen Belgische bevolking eet minstens één keer per week vis. Maar 48% van de 18- tot 39-jarigen en 40% van de 40- tot 46-jarigen haalt deze norm niet. 

Restgroep

Gesuikerde en alcoholische dranken, koek en gebak, sauzen, … De voedingsmiddelen uit de restgroep heb je niet nodig voor een evenwichtig voedingspatroon. De Belgische volwassenen doen het slecht: 18- tot 39-jarigen consumeren dagelijks gemiddeld 602 gram (of 721 kcal) uit de restgroep (alcohol inbegrepen), en 40- tot 64-jarigen 494 gram (of 598 kcal). 

Daarnaast zitten we met z’n allen veel neer: op kantoor, aan een beeldscherm gekluisterd, tijdens verplaatsingen met trein of auto, … Dat sedentaire gedrag beperk je beter ook zo veel mogelijk. 

Hoe eet de gemiddelde Vlaming?

Vlaamse vrouwen eten dagelijks relatief meer fruit (61%) dan hun mannelijke tegenhangers (50%). Meer vrouwen (34%) dan mannen (24%) raken ook aan de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid. Maar 17% van de jongvolwassenen (15 tot 24 jaar) eet dagelijks twee porties fruit. Vlamingen eten meer groenten dan fruit: ook hier scoren de vrouwen relatief beter (82%) dan mannen (76%). Toch eet slechts 38% van de Vlamingen van 6 jaar en ouder minstens 2 porties groenten per dag. Dit percentage ligt hoger bij vrouwen (41%) dan bij mannen (36%).

Mannen drinken dagelijks meer gesuikerde frisdranken (29%) dan vrouwen (19%). 64% van de Vlamingen consumeert dagelijks melkproducten (of sojaproducten verrijkt met calcium). Wie hoger opgeleid is, eet meer groenten en fruit, maar grijpt ook sneller naar een zoete of zoute snack (42%) dan lager opgeleiden (28%). 81% van de Vlamingen eet dagelijks een ontbijt en bijna de helft (43%) van de bevolking van 6 jaar en ouder drinkt dagelijks minstens 1 liter. 

Wat eet de gemiddelde Vlaming: besluit

We eten met z’n allen te veel producten uit de restgroep: dat blijkt duidelijk uit de cijfers. Ouderen weten het best maat te houden, jongeren het minst. Ook met vlees overdrijven we vaak.

Wat we wél voldoende eten, zijn vetstoffen, kaas en aardappelen. Op vlak van melk en melkproducten, fruit, groenten en water moeten we een tandje bijsteken. We consumeren ze te weinig. 

Wat moet de gemiddelde Vlaming veranderen in zijn eetpatroon?

De gemiddelde Vlaming moet meer:

  • vocht opnemen – en dan vooral water, hiervan drinken we nu te weinig
  • groenten verorberen – 2 keer zo veel
  • fruit binnenspelen – 2 stuks i.p.v. 1
  • peulvruchten eten – vervang eens vlees bij je maaltijd voor peulvruchten of een ander vegetarisch alternatief
  • kiezen voor noten en zaden – elke dag een handje
  • brood of alternatieven eten – kies altijd voor de volkoren variant
  • Vlees eten – bij voorkeur maximum bij één maaltijd per dag, en geen te grote portie
  • Producten uit de restgroep kiezen – hiervan nemen we nu véél te veel op

Daarnaast moeten we minder:

  • Vlees eten – bij voorkeur maximum bij één maaltijd per dag, en geen te grote portie
  • Producten uit de restgroep kiezen – hiervan nemen we nu véél te veel op