Dranken

Drink jij elke dag voldoende water? Nee? Dan ben je net als bijna alle andere Vlamingen. En toch is ‘drink vooral water’ een van de Gezond Leven tips van de voedingsdriehoek. Gezond drinken: doe je dat alleen als je water drinkt? Of zijn er ook andere dranken die thuishoren in een gezond drinkpatroon? Koffie, thee en water met een smaakje zorgen alvast voor extra vocht én afwisseling. Frisdrank, energiedrank en alcohol schrap je het best zo veel mogelijk. 

Water blijft de enige onmisbare dorstlesser. Daarom vind je in de voedingsdriehoek alleen een glas water terug.

Gezond drinken: wat wel en wat niet?

Drinken doe je om voldoende vocht binnen te krijgen. Want je verliest er dagelijks heel wat via:

  • plassen en stoelgang
  • huid (zweten)
  • ademhaling

Wat je verliest, moet je compenseren. Vaste voedingsmiddelen zoals fruit en groenten bevatten redelijk wat vocht. Maar het meeste vocht krijg je binnen via dranken. Toch drink je het best niet om het even wat. Want frisdrank bijvoorbeeld levert geen nuttige voedingsstoffen. En doordat je minder snel verzadigd bent, ga je ook snel te veel drinken. Gevolg: je krijgt te veel calorieën binnen. 

Als je dorst hebt, drink je dus best vooral water. Even geen zin in? 

  • Water met een smaakje is een goed alternatief.
  • Kies eens voor thee, koffie of kruidenmengsels en verzeker zo alvast een deel van je dagelijkse vochtopname. Maar voeg dan geen suiker of andere zoetstoffen toe
  • Fris- en sportdranken laat je het best staan. Dan neem je toch gewoon de lightversie? Nee, ook die drink je het best niet heel de dag door: ze zijn niet goed voor de tanden en bevatten zoetstoffen.  
  • Fruitsap, soep, groentesap, melkdranken en dranken op basis van noten, granen en zaden, bevatten veel vocht maar ook andere voedingsstoffen. Deze bespreken we elders (link). 

Water, koffie en thee

Tabel Header Blauw
Blauwe zoneGrijze zoneRode zone
Water: kraantjeswater, bronwater, mineraalwater (plat of bruisend)
Thee en koffie met toevoeging van suiker en/of zoetstofKant-en-klare gesuikerde dranken op basis van thee en koffie met toevoeging van suiker en/of room (bv. ijsthee, ijskoffie,…)
Gearomatiseerde waters, zonder toevoeging van suiker en/of zoetstof 
Thee of  koffie, zonder toevoeging van suiker en/of zoetstof

Dranken op basis van groenten

Tabel Header Lichtgroen
Donkergroene zoneGrijze zoneRode zone
Verse) groentesoep met mate gezouten (max. 1 bouillonblokje of 5g zout per liter) en zonder toevoeging van room en/of vlees
Groentesap
Soep op basis van pakjes (instant soep) of bouillon (bevat vaak veel zout)
Soep in blik of brik (max. 5g zout per liter) en zonder toevoeging van room en/of vlees(Verse) groentesoep met toevoeging van room, vlees, meer dan 1 bouillonblokje of meer dan 5g zout per liter

Dranken op basis van fruit

Donkergroene zoneGrijze zoneRode zone
                             (Versgeperst) fruitsapVruchtenlimonade, nectar en andere dranken met vruchtensap en toevoeging van suiker

Dranken op basis van granen, noten en zaden

Donkergroene zoneGrijze zoneRode  zone
                        Dranken op basis van granen (bv. haver, rijst, spelt,…) en/of noten (bv. kokos, amandel, hazelnoot,…)

Dranken op basis van melk en soja

Lichtgroene zoneGrijze zoneRode zone
Melk natuur (volle tot 4 jaar, daarna halfvolle)
Melkdranken met toevoeging van suiker en/of zoetstof (bv. chocomelk, fruitmelkdranken, yoghurtdrinks,…)

Calciumverrijkte sojadrink natuurCalciumverrijkte sojadrink met chocolade- of fruitsmaak

Overige dranken

Lichtgroene zoneGrijze zoneRode zone

Light frisdranken (max. 5 kcal/100 ml)Frisdranken
(Light) energiedranken
Sportdranken
Alcoholische dranken

Gezond drinken: hoeveel is dat?

Elke dag verlies je als volwassene 2 tot 3 liter vocht. Je eet en drinkt om dit vochtverlies te compenseren. Je voedsel levert al 1 tot 1,5 liter vocht per dag. Een volwassene zou dagelijks dus ongeveer 1,5 liter water moeten drinken om het vochtgehalte op peil te houden.

Ben je ongezond als je niet elke dag 1,5 liter drinkt? Nee hoor, dat is een aanbeveling en geen verplichting. Als volwassene ken je het dorstgevoel dat je waarschuwt als het tijd is om te drinken. Maar kinderen voelen dat nog niet altijd zelf aan. Geef hen daarom regelmatig spontaan wat te drinken. Ook bij oudere mensen neemt het dorstgevoel af waardoor ook zij regelmatig aangemoedigd moeten worden om te drinken. 

Maar hoe weet jij of je wel voldoende drinkt? Neem eens een kijkje in het toilet: welke kleur heeft je urine: kleurloos of lichtgeel? Dan drink je voldoende. Donkergeel? Las meer drinkpauzes in. Er zijn ook momenten waarop we meer vocht nodig hebben:

  • bij warm weer buiten
  • na sport of een zware fysieke inspanning
  • na lange tijd in verwarmde aircolucht
  • bij zwangerschap of tijdens borstvoedingsperiodes
  • bij ziekte: koorts, diarree en braken veroorzaken een groter vochtverlies
  • bij het eten van heel vezelrijke voeding in combinatie met weinig drinken (kan constipatie veroorzaken)

Gezond drinken? Volg deze tips

  • Drink zoveel mogelijk verspreid doorheen de dag en niet alleen tijdens de maaltijd.
  • Zorg dat je altijd een drinkfles gevuld met kraantjeswater bij je hebt: gezond en milieuvriendelijker dan plastic flessen.
  • Dek je de tafel? Zet dan meteen ook water klaar.
  • Voldoende water drinken is belangrijk. Water met een smaakje kan je stimuleren om meer te drinken. Voeg bijvoorbeeld wat munt, citroen of komkommer toe aan je kraantjeswater.

Duurzaamheid en gezond drinken

Kraantjeswater is een prima dorstlesser want:

  • Het wordt heel vaak gecontroleerd en is van goede kwaliteit.
  • Het moet niet worden verpakt of getransporteerd.
  • Het is veel goedkoper dan flessenwater.

Zowel koffie als thee zijn tropische producten en hebben een sterke impact op de gebieden waar ze worden gekweekt:

  • gebruik van bestrijdingsmiddelen
  • ontbossing voor nieuwe beplantingen
  • erosie door ontbossing

Ga daarom altijd voor een keurmerk. Alleen zo weet je hoe deze producten zijn geteeld en verwerkt. Frisdranken zijn overbodig en slecht voor de gezondheid. Maar ook als het over duurzaamheid gaat, scoren ze niet best. Al deze dranken worden verpakt en voor het maken van 1 liter frisdrank is 5 liter water nodig.

"Hoeveel drinkt de Vlaming?"

We drinken te weinig water. En zelf wanneer andere basisdranken zoals koffie en thee meegerekend worden komen we niet aan onze dagelijkse behoefte. Fruitsap, (light) frisdrank en alcoholische dranken dragen dan weer voor een te groot deel bij aan onze vochtinname. Mannen drinken meer frisdrank en alcohol dan vrouwen. 

Veelgestelde vragen

Is fruitsap even slecht als frisdrank?

We zeggen fruitsap maar we bedoelen eigenlijk sinaasappelsap of appelsap. Suiker in vruchtensap is natuurlijke suiker die uit het fruit zelf komt, terwijl je in frisdank vooral achteraf toegevoegde suikers vindt. Toch zijn ook de suikers in sap te beschouwen als vrije of toegevoegde suikers . Vruchtensappen en frisdranken hebben een vergelijkbaar caloriegehalte. Drink je er te veel van? Dan neem je te veel energie op en kom je aan.

Als je echt alles uit fruit wilt halen, is het beter om het in zijn ‘vaste’ vorm te eten en niet alleen als sap te drinken:

  • Heel wat vezels en vitaminen gaan verloren. Sinaasappel– en pompelmoessap behoudt wel nog redelijk wat vitamine C. Maar in appel– en druivensap vind je geen vezels of vitamine C terug.
  • Je voelt je sneller voldaan als je vast fruit eet. Eén sinaasappel geeft al een gevoel van verzadiging. Terwijl je voor een glas sinaasappelsap van 200ml al snel 2 tot 3 sinaasappels gebruikt – waarna je nog niet verzadigd bent. 
  • Je bloedsuikergehalte stijgt ook veel minder snel als je vast fruit eet. Maar een smoothie (gemixt fruit) geeft een suikerpiek én is duur. Verder zorg je er ook het best voor dat je de verschillende fruitsoorten voldoende afwisselt.
  • Fruitsappen en frisdranken (ook light) bevatten zuren. Die zorgen voor slijtage van je tandglazuur. Als je vers fruit in zijn geheel eet, kauw je en maak je speeksel aan. Dat zorgt voor een buffer die de zuren sneller wegspoelt. Kies je toch voor fruitsap of frisdrank? Drink dan je glas in één keer of op korte tijd leeg. Spoel je mond met een slok water zodat de zuren sneller uit je mond verdwijnen.
Vervang Fruitsap

Drink je beter water met een smaakje dan frisdrank?

Drink je water met een smaakje? Dan krijg je meer vocht binnen zonder onnodig veel suikers of zoetstoffen. De wet zegt dat water met een smaakje tot de frisdranken behoort. Bekijk daarom altijd het etiket. Zo zie je meteen of er wel of geen suikers en/of zoetstoffen inzitten. Kinderen jonger dan twaalf jaar drinken best vooral kraantjeswater. Het is heel belangrijk dat zij de smaak van gewoon water leren kennen en niet alleen die van water met een smaakje. Alleen zo leren ze gezond drinken. Oudere kinderen, jongeren en volwassenen kunnen water met een smaakje drinken als afwisseling met gewoon water. En het is ook beter dan (light)frisdrank.

Welke dranken zijn slecht voor de tanden?

Deze dranken bevatten zuren en zijn niet goed voor de tanden:

  • fruitsap
  • frisdrank (ook light!)
  • energie- en sportdrank

Drink je toch één van deze dranken, onthoud dan zeker deze drie vuistregels:

  • Drink je glas meteen leeg en niet met kleine slokjes.
  • Wacht minstens een halfuur voor je je tanden poetst. Anders slijten je tanden nóg sneller.

Hoe drink je alcohol op een verstandige wijze?

  • Drink niet meer dan tien standaardglazen alcohol per week en liefst ook enkele dagen geen alcohol .
  • Gebruik geen alcohol als je nog het verkeer in moet, als je gaat sporten of als je bepaalde werken moet uitvoeren waarbij de kans op een ongeval bestaat.
  • Drink niet als je zwanger bent. 

Neem je medicijnen? Check dan eerst of het wel toegestaan is om ze te combineren met alcohol.