De plaats van een voedingsmiddel in de voedingsdriehoek weerspiegelt het effect op je gezondheid. Helemaal bovenaan staat ‘water’. Daaronder is de voedingsdriehoek zelf onderverdeeld in drie zones: donkergroen, lichtgroen en oranje. Naast de voedingsdriehoek bevindt zich de rode bol, de restgroep. Voor een gezond voedingspatroon eet je het best vooral zaken uit de bovenste groepen. En beperk je producten uit de rode bol zoveel mogelijk. Dat komt zowel jouw gezondheid als het milieu ten goede.

Blauw

Helemaal bovenaan de voedingsdriehoek staat ‘water’. Water is cruciaal voor de vochtbalans van je lichaam. Daarom krijgt het voorrang boven alles. 

Blauwe Zone Voedingsdriehoek

Donkergroen

Dit zijn voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong, met een gunstig effect op de gezondheid: groenten, fruit, volle granen en aardappelen, maar ook peulvruchten, noten en zaden, plantaardige oliën (en andere vetstoffen rijk aan onverzadigde vetzuren). Probeer zoveel mogelijk de weinig of niet-bewerkte versie te kiezen. 

Voedingsdriehoek Laag Donkergroen

Lichtgroen

Dit zijn voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong met een gunstig, neutraal of onvoldoende bewezen effect op de gezondheid: vis, yoghurt, melk, kaas, gevogelte en eieren. Kies ook hier voor de weinig of niet-bewerkte variant. 

Lichtgroene Laag Voedingsdriehoek

Oranje

Dit zijn voedingsmiddelen van dierlijke of plantaardige oorsprong die mogelijk een ongunstig effect hebben op de gezondheid: rood vlees, boter, kokos- en palmolie (vetstoffen rijk aan verzadigde vetzuren). Deze producten bevatten wel nog enkele nuttige voedingsstoffen, bijv. ijzer in rood vlees, vetoplosbare vitaminen in boter.

Oranje Laag

Rood: de restgroep

De rode categorie staat los van de driehoek. Dat zijn sterk of ultrabewerkte producten waaraan heel wat suiker, vet en/of zout is toegevoegd en waarvan het ongunstige gezondheidseffect voldoende overtuigend  werd aangetoond. Ze kunnen van dierlijke of plantaardige oorsprong zijn: bereide vleeswaren, frisdrank, alcohol, snoep, gebak, snacks, fastfood, … Ze bevatten weinig of geen nuttige voedingsstoffen en zijn dus  overbodig in een gezond voedingspatroon. Probeer ze dus niet te vaak en niet te veel te eten.

Rode Laag Voedingsdriehoek

Grijze zone

Producten afgeleid van de basisvoedingsmiddelen in het model worden niet visueel weergegeven. Het gaat in de meeste gevallen om basisvoedingsmiddelen die bepaalde bewerkingen hebben ondergaan (bijvoorbeeld fruitsap, wit brood) of waaraan suiker, vetstof of zout werd toegevoegd (bijvoorbeeld chocolademelk, gezouten noten). Door deze bewerking of toevoegingen zijn ze niet meer zo gezond als het basisvoedingsmiddel en krijgen ze niet de voorkeur. Ze behouden wel nog een zekere voedingswaarde en er is geen overtuigend bewijs voor een gezondheidsschadend effect. Deze producten worden dan ook niet beschouwd als ultrabewerkt en  horen daarom niet thuis in de rode categorie. We spreken van een ´grijze zone´.

Overzichtstabel per voedingsmiddelengroep

In de voedingsdriehoek zelf zie je een beperkt aantal herkenbare voedingsmiddelen – in weinig of niet-bewerkte variant. Afgeleide producten (zoals fruitsap, gesuikerde yoghurt, …) zijn niet afgebeeld, maar je vindt ze wel terug in de overzichtstabel in elke uitgebreide fiche per groep. 

Indeling van de overzichtstabel per voedingsmiddelengroep

Blauwe, donkergroen, lichtgroene of oranje zone van de voedingsdriehoek: voorkeur

Grijze zone: geen voorkeur maar ook geen restgroepRode zone = restgroep: zo weinig mogelijk
Voedingsmiddelen(groepen) afgebeeld in de voedingsdriehoek
Deze producten worden niet afgebeeld
Voedingsmiddelen(groepen) afgebeeld in de voedingsdriehoek
Weinig of niet bewerkte voedingsmiddelen
Vaak producten afgeleid van de basisproducten in de voedingsdriehoek. Door de bewerking worden ze minder gezond dan oorspronkelijk bv.vb. door toevoeging van suiker of zout, door toevoeging vet (bv. ei – eiersla), door raffineren vb (bv. gesuikerde melkproducten, fruitsap, wit brood)Ultrabewerkte producten waaraan heel wat suiker, vet en/of zout is toegevoegd.  
Krijgen de voorkeurKrijgen niet de voorkeur maar horen ook niet thuis in de restgroep (nog een zekere voedingswaarde en geen overtuigend bewijs voor gezondheidsschadend effect). Kunnen een tussenstap zijn van producten in de restgroep naar voedingsmiddelen uit de driehoek (bv. frisdrank – light frisdranken – (gearomatiseerd) water)Overbodig (geen nuttige voedingswaarde) of bewezen negatief voor de gezondheid

Veelgestelde vragen

Hoe werd de indeling en plaats van de voedingsmiddelengroepen bepaald? 

Bij de nieuwe voedingsdriehoek is de indeling en plaats van de voedingsmiddelen in het model in de eerste plaats gebeurd op basis van het effect op onze gezondheid. Dit gebeurde op basis van het beschikbare onderzoek naar het verband tussen het voedingsmiddel als geheel en effecten op de gezondheid. Als kwaliteitsvol onderzoek naar het effect van het voedingsmiddel als geheel ontbreekt, wordt dit beoordeeld op basis van de aanwezige voedingstoffen in het voedingsmiddel. 
In de tweede plaats is een opsplitsing gemaakt tussen voedingsmiddelen van plantaardige en van dierlijke oorsprong, als gecombineerd criterium voor gezonde en duurzame voeding. 

Lees meer

Vijf zones

Deze manier van indelen plaatst de verschillende voedingsmiddelengroepen in vijf zones. Soms was het nodig  om voedingsmiddelen uit elkaar te trekken. In de vroegere ‘actieve voedingsdriehoek’ stonden bijvoorbeeld alle vetstoffen (olie, boter…) in één groep. Op basis van het verschil in effect op de gezondheid werden in de nieuwe voedingsdriehoek vetstoffen rijk aan onverzadigde vetzuren (donkergroene zone) apart van vetstoffen rijk aan verzadigde vetzuren (oranje zone) geplaatst. Hetzelfde geldt voor de eiwitrijke producten: vlees, vis, eieren en plantaardige alternatieven stonden vroeger in één groep, maar worden nu op basis van hun bewezen effect op gezondheid en duurzaamheidsaspecten verspreid over verschillende zones in het model.

Lees meer

Hoe kan je producten uit verschillende zones vergelijken

Per voedingsmiddelengroep is er op basis van het effect op gezondheid en de voedingswaarde een indeling gemaakt tussen een plaats in de voedingsdriehoek zelf (voorkeur), in de grijze zone (middenweg) of in de rode zone (restgroep). De indeling moet steeds per voedingsmiddel bekeken worden, en niet over de voedingsmiddelengroepen heen. 
De producten uit de grijze zone dienen steeds bekeken te worden t.o.v. producten in de voedingsdriehoek waarvan ze zijn afgeleid, ze zijn een minder goede keuze dan het oorspronkelijke product maar horen ook niet thuis in de rode zone. 

Waarom worden de grijze zones niet visueel voorgesteld? 

Bij de ontwikkeling van de voedingsdriehoek werden we bij gestaan door een groep onafhankelijke experten, waaronder experten inzake communicatie. Belangrijk is immers dat de aanbevelingen niet alleen correct, maar ook eenvoudig en goed te begrijpen zijn. Een model met te veel boodschappen creëert verwarring en is nooit helemaal compleet. Daarom werd er gekozen om de inhoudelijke informatie in de nieuwe modellen te beperken. Op basis van de inhoudelijke uitgangspunten werd een aantal prioritaire boodschappen gedefinieerd die door de modellen worden gevisualiseerd. Hierbij werd een minimaal aantal symbolen gebruikt om de verschillende groepen van voedingsmiddelen visueel weer te geven. De grijze zone niet weergeven is dus een bewuste keuze om het model zo eenvoudig mogelijk te houden en de belangrijkste boodschappen duidelijk naar voor te brengen.

Hoe weet je welke voedingsmiddelen in de grijze zone zitten? 

Producten uit de grijze zone zijn producten die afgeleid zijn van de basisproducten in de voedingsdriehoek. Ze hebben een bewerking ondergaan waardoor ze minder gezond worden dan oorspronkelijk. Denk aan de toevoeging van suiker of zout (bv. gesuikerde melkproducten, gezouten noten), de toevoeging vet (bv. eiersla), of het verwijderen van vezels (bv. fruitsap, wit brood). Om die reden krijgen ze niet de voorkeur. Toch horen ze ook niet thuis in de restgroep omdat ze nog een zekere voedingswaarde hebben en er geen overtuigend bewijs is voor gezondheidsschadende effecten. 

Lees meer 

Waarom staan er geen aanbevolen hoeveelheden bij het model? 

De basis voor het formuleren van aanbevolen hoeveelheden, zoals je die in de vroegere actieve voedingsdriehoek zag, was de behoefte aan de verschillende nutriënten zoals aanbevolen door de Belgische Hoge Gezondheidsraad
Hiervoor wordt uitgegaan van de energie en voedingsstoffen die iemand nodig heeft bij middelmatige activiteit. Er is een verschil in energiebehoefte naargelang de leeftijd, geslacht en mate van fysieke activiteit. De aanbevelingen zijn opgesteld voor gezonde personen en gaan over de behoeften van de meerderheid van de Belgische bevolking. Ze zijn dus opgesteld voor een populatie en bedoeld als gemiddelde inname. 

Lees meer

Waarom oog voor duurzaamheid in de voedingsdriehoek? 

Meer en meer zien mensen het nut ervan in om zorg voor onszelf en onze planeet met elkaar te verbinden. In veel gevallen zijn de beste keuzes voor gezondheid ook de beste keuze voor de planeet. En omgekeerd zijn de meest ethische en ecologische overwegingen ook goed voor de gezondheid. Als je minder dierlijke voedingsmiddelen consumeert (in het bijzonder rood vlees) en ze vervangt door meer weinig of niet bewerkte plantaardige voedingsmiddelen (groenten en fruit, peulvruchten, volkoren graanproducten, noten en zaden, …) én waarbij de totale energie-aanbreng niet overschreden wordt, dan levert dat zowel op ecologisch als gezondheidsvlak voordelen op. Dubbele winst!

Lees meer